Khủng hoảng AI tại các ngân hàng châu Âu: Chi phí leo thang, bị từ chối công nghệ và cuộc đua giành chủ quyền số

Vì sao các cơ quan quản lý gióng chuông báo động

Mô hình đứng ở trung tâm của bế tắc ngoại giao này là bản xem trước Claude Mythos của Anthropic, một hệ thống AI được thiết kế để vượt qua các ranh giới của kỹ thuật phần mềm và điều hướng các cơ sở mã (codebase) rộng lớn, phức tạp. Tuy nhiên, chính những khả năng đó lại là lý do khiến các cơ quan quản lý châu Âu coi nó là một mối đe dọa an ninh mạng nghiêm trọng, vì lo ngại nó có thể được sử dụng để siêu tăng cường các cuộc tấn công mạng tự động và gian lận .

Phản ứng của các cơ quan quản lý rất nhanh chóng và nghiêm khắc. Vào tháng 5 năm 2026, Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) đã triệu tập các ngân hàng lớn đến một cuộc họp đặc biệt để giải quyết các rủi ro an ninh mạng bị phơi bày bởi các mô hình AI mới nhất, nhấn mạnh mức độ nghiêm trọng của mối đe dọa, đồng thời thúc giục các ngân hàng Mỹ có quyền truy cập vào Mythos chia sẻ thông tin với các đối tác châu Âu bị khóa quyền truy cập . Ủy ban Rủi ro Hệ thống châu Âu (ESRB) đã đánh dấu sự tập trung nhà cung cấp, tính không minh bạch của mô hình, hành vi bầy đàn và rủi ro mạng là những mối đe dọa mang tính hệ thống đối với sự ổn định tài chính . Thêm vào đó, Cơ quan Ngân hàng châu Âu (EBA) đã xác định rủi ro gian lận bị khuếch đại bởi AI hiện là rủi ro vận hành nghiêm trọng thứ hai mà ngành này phải đối mặt .

Cuộc đua giành chủ quyền: Xây dựng giải pháp của riêng châu Âu

Đối mặt với sự phụ thuộc vừa quá đắt đỏ, vừa bị hạn chế, lại vừa quá rủi ro, các ngân hàng và nhà hoạch định chính sách châu Âu đang viết nên một kịch bản mới. Mục tiêu không còn chỉ là sử dụng AI, mà là làm chủ toàn bộ hệ thống công nghệ dưới quyền tài phán của châu Âu.

• Mistral AI chiếm vị trí trung tâm. Startup của Pháp này đã nổi lên như trụ cột cho luận thuyết về chủ quyền AI của châu lục, với doanh thu tăng trưởng gấp khoảng 20 lần so với cùng kỳ năm trước, đạt doanh thu định kỳ hàng năm (ARR) khoảng 1 tỷ đô la vào tháng 5 năm 2026. Mistral hiện đang trong các cuộc đàm phán tích cực với các ngân hàng châu Âu để phát triển một mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) chuyên biệt về an ninh mạng, được thiết kế rõ ràng như một giải pháp thay thế tự chủ cho Mythos của Anthropic . Để xây dựng cơ sở hạ tầng cho tham vọng này, Mistral đã huy động được 830 triệu đô la từ một tập đoàn gồm bảy ngân hàng để triển khai 13.800 bộ xử lý đồ họa (GPU) của Nvidia .

• Một thế lực mới không thuộc Mỹ xuất hiện. Trong một động thái hợp nhất mang tính bước ngoặt, công ty Cohere của Canada đã mua lại Aleph Alpha của Đức trong một thỏa thuận trị giá 20 tỷ đô la vào tháng 4 năm 2026, tạo ra hệ thống AI doanh nghiệp đáng tin cậy nhất không thuộc về Mỹ hay Trung Quốc. Thực thể kết hợp này chạy trên STACKIT, một cơ sở hạ tầng đám mây tuân thủ các quy định của EU do Tập đoàn Schwarz sở hữu, cung cấp cho các ngân hàng một bề mặt triển khai hoàn toàn tự chủ, nơi dữ liệu không bao giờ rời khỏi lãnh thổ châu Âu .

• Sự trỗi dậy của mã nguồn mở và các mô hình nhỏ hơn. Không phải giải pháp nào cũng cần phải là một mô hình tiên tiến nhất. Nhiều công ty fintech (công nghệ tài chính) châu Âu đang có chủ ý áp dụng các mô hình ngôn ngữ nhỏ (SLM) để tránh bị khóa chặt vào một nhà cung cấp. Những mô hình đơn giản hơn này, chẳng hạn như T-Free mã nguồn mở của Aleph Alpha hay Bielik của Ba Lan, có thể chạy trên máy chủ nội bộ, tạo ra ít "ảo giác" (kết quả sai lệch) hơn và hoàn toàn cách ly khỏi phạm vi của Đạo luật CLOUD của Mỹ .

• Quay trở lại với phát triển nội bộ. Các hội thảo của ECB đã xác nhận rằng đa số các ngân hàng châu Âu đã tự phát triển các mô hình AI trong nội bộ cho các mục đích quan trọng như chấm điểm tín dụng và phát hiện gian lận, ngay cả khi chúng được lưu trữ trên các nền tảng đám mây bên ngoài . EBA ủng hộ rõ ràng chiến lược này, khuyến nghị các ngân hàng phát triển AI nội bộ hoặc giữ quyền kiểm soát các thành phần chính để giảm sự phụ thuộc vào kinh doanh và kỹ thuật đối với các nhà cung cấp bên thứ ba .