Sự Thật Trên Polymarket Do Ai Kiểm Soát? Khủng Hoảng Bỏ Phiếu Của Cá Voi UMA

Hệ thống được thiết kế để không cần cấp phép, nhưng cơ chế phòng vệ cuối cùng của nó lại tập trung quyền lực khổng lồ. Dưới đây là cách một thị trường đi từ đặt cược đến phán quyết cuối cùng:

1. Giai Đoạn Đề Xuất: Bất kỳ ai cũng có thể đề xuất một kết quả thị trường bằng cách đặt cọc một khoản trái phiếu 750 USDC.e .
2. Khung Giờ Thách Thức 2 Tiếng: Sau khi được đề xuất, có một khoảng thời gian 2 giờ để bất kỳ ai cũng có thể phản đối kết quả bằng cách đặt một khoản trái phiếu đối ứng tương đương .
3. Tự Động Phân Xử (Không Có Tranh Chấp): Nếu khung giờ đóng lại mà không có thách thức, đề xuất ban đầu được chấp nhận, và người đề xuất sẽ nhận lại tiền cọc cùng phần thưởng .
4. Leo Thang Lên Bỏ Phiếu Token UMA: Nếu đề xuất thứ hai cũng bị phản đối, vụ việc sẽ được đưa lên Cơ chế Xác minh Dữ liệu (DVM) của UMA. Những người nắm giữ token UMA sau đó sẽ bỏ phiếu, với sức mạnh phiếu bầu tỷ lệ thuận trực tiếp với số token họ có, để xác định kết quả cuối cùng .

Thiết kế của nhà tiên tri lạc quan giả định rằng những người phản đối trung thực sẽ đóng vai trò như một tấm lá chắn kiểm tra các đề xuất xấu. Nhưng phòng tuyến cuối cùng – cuộc bỏ phiếu DVM – mới là nơi quyền lực thực sự nằm, và nó là một chế độ tài phiệt thuần túy .

Vấn Nạn Cá Voi: 9 Ví, 50% Quyền Lực

Phân tích của Bloomberg về hồ sơ blockchain và các cuộc bỏ phiếu trước đây cho thấy "đám đông" quyết định những kết quả gây tranh cãi nhất của Polymarket thực ra chỉ là một nhóm rất nhỏ. Trong số hơn 6.400 địa chỉ tham gia, chín ví cá voi kiểm soát khoảng một nửa tổng sức mạnh biểu quyết và đứng về phía kết quả chiến thắng trong gần như mọi cuộc tranh chấp .

Một số ví nắm giữ quyền lực lớn đến mức phiếu bầu của chúng có thể đơn phương định đoạt các vụ việc. Trong nhiều trường hợp được ghi nhận, một cử tri duy nhất hoặc một nhóm phối hợp triển khai hàng triệu token UMA – đôi khi chiếm 25% tổng sức mạnh biểu quyết trở lên trong một vòng – đã có thể lật ngược kết quả thị trường ngay trước khi chốt .

Tính ẩn danh của những ví này càng làm trầm trọng thêm vấn đề. Không giống như Kalshi, nơi giải quyết tranh chấp nội bộ với trách nhiệm giải trình rõ ràng, Polymarket giao phó quyền lực tối cao cho một bồi thẩm đoàn ẩn danh và không bị quản lý . Thỏa thuận người dùng của Polymarket tuyên bố rõ ràng rằng nền tảng này "không chịu trách nhiệm giải quyết các tranh chấp liên quan đến hợp đồng giao dịch" .

Xung Đột Lợi Ích Cốt Lõi

Điều khiến cấu trúc này thực sự nguy hiểm là sự sai lệch về động cơ. Các cử tri thường xuyên nắm giữ vị thế trong chính những thị trường họ đang phân xử. Hơn 60% cử tri UMA tích cực có liên kết với các tài khoản giao dịch trên Polymarket . Một cử tri đang nắm giữ một vụ cược định hướng hoặc vị thế trên cả hai phía của thị trường có thể bỏ phiếu để hướng kết quả theo hướng có lợi cho tài chính của chính họ – về bản chất, họ vừa là thẩm phán vừa là một bên có lợi ích tài chính liên quan.

Hậu quả đã rất cụ thể và tốn kém. Các phán quyết gây tranh cãi của UMA đã ảnh hưởng đến hơn 30 triệu USD giá trị thị trường trong năm 2025 trên các thị trường như thỏa thuận khoáng sản Ukraine, kiểm toán vàng Fort Knox và thị trường giải mật UFO . Vụ tranh chấp lệnh ngừng bắn ở Iran thậm chí còn bị giám sát chặt chẽ hơn, không chỉ vì khối lượng giao dịch khổng lồ trên 280 triệu USD mà còn vì các mô hình giao dịch đáng ngờ đã kích hoạt các cuộc điều tra của quốc hội .

Cải Cách Đình Trệ và Cơ Chế Kiểm Soát Vô Hiệu

Nhận thức về vấn đề không phải là mới. UMA đã giới thiệu bản cập nhật "MOOV2" giới hạn quyền bỏ phiếu chỉ còn 37 địa chỉ, một nỗ lực nhằm cải thiện trách nhiệm giải trình. Nhưng bản cập nhật đã thất bại trong việc giải quyết vấn đề tập trung cốt lõi – nó chỉ đơn giản là chính thức hóa một nhóm đầu sỏ lớn hơn một chút . Bản cải tổ toàn diện hơn về quy trình bỏ phiếu của chính Polymarket cũng đã bị trì hoãn .

Vấn đề sâu xa hơn nằm ở cấu trúc. Nhà tiên tri lạc quan giả định rằng những người phản đối sẽ hành động như một cơ chế kiểm tra bảo vệ, nhưng khi các cá voi kiểm soát cuộc bỏ phiếu DVM cuối cùng, cơ chế kiểm tra đó trở nên vô nghĩa về mặt chức năng . Như một phân tích đã chỉ ra: "phi tập trung trên danh nghĩa không có nghĩa là phi tập trung trên thực tế" . Cho đến khi chính cơ chế bỏ phiếu được tái kiến trúc cơ bản – hoặc cho đến khi Polymarket đưa chức năng tiên tri vào nội bộ, điều mà họ hiện đang khám phá thông qua một token POLY được đề xuất – thị trường dự đoán lớn nhất thế giới sẽ tiếp tục phụ thuộc vào một hệ thống phân xử sự thật bị kiểm soát bởi một nhóm ví ẩn danh .