Đòn Trừng Phạt Lớn Tiếp Theo của EU: Vì Sao Google Đối Mặt Án Phạt DMA Đầu Tiên

Ủy ban Châu Âu (EC) đang trên bờ vực đưa ra mức phạt quan trọng nhất từ trước đến nay theo Đạo luật Thị trường Kỹ thuật số (DMA), nhắm vào Google vì hành vi phản cạnh tranh dai dẳng. Tờ Handelsblatt đưa tin, các nhà quản lý đang lên kế hoạch áp dụng một khoản tiền phạt lên đến ba chữ số triệu euro đối với Alphabet, và quyết định chính thức dự kiến sẽ được công bố trước kỳ nghỉ hè [3, 4]. Dù con số cụ thể chưa được xác nhận, động thái này báo hiệu một sự leo thang lớn trong nỗ lực thực thi bộ luật kỹ thuật số mang tính bước ngoặt của EU.

Hành động này nhắm vào mối bất bình trung tâm của các nhà quản lý châu Âu: cáo buộc Google thao túng công cụ tìm kiếm của mình để thống trị các thị trường lân cận. Vụ việc không chỉ kiểm tra giới hạn của DMA mà còn tạo ra tiền lệ cho cách EU sẽ thực thi các quy tắc cạnh tranh đối với những nền tảng công nghệ quyền lực nhất thế giới.

Hành Vi Vi Phạm DMA Bị Cáo Buộc Là Gì?

Cốt lõi của vụ việc là hành vi tự ưu tiên (self-preferencing). Ủy ban Châu Âu đã mở một cuộc điều tra chính thức về việc không tuân thủ vào ngày 25 tháng 3 năm 2024, nhằm xác định liệu cách hiển thị kết quả Google Search có ưu ái không công bằng cho các dịch vụ tìm kiếm dọc của chính mình — chẳng hạn như Google Shopping, Google Flights, và Google Hotels — so với các đối thủ cạnh tranh hay không [42, 44]. Quan điểm sơ bộ của Ủy ban, được chính thức thông báo vào tháng 3 năm 2025, là một số tính năng nhất định của Google Search đã vi phạm Điều 6(5) của DMA vì không đảm bảo sự đối xử minh bạch, công bằng và không phân biệt đối xử với các dịch vụ của bên thứ ba [45, 46].

Cuộc điều tra đã kéo dài vượt xa mốc 12 tháng mà DMA đặt ra để đưa ra quyết định không tuân thủ, làm nổi bật sự phức tạp và tầm quan trọng của vụ việc. Trong gần hai năm, Ủy ban đã đánh giá liệu các kết quả tìm kiếm phong phú của Google — hiển thị danh sách khách sạn, giá vé máy bay và so sánh sản phẩm — có thực sự lấn át các dịch vụ so sánh chuyên biệt, khiến các nền tảng đối thủ ở châu Âu khó tiếp cận người dùng hơn hay không [7, 17].

Vì Sao Nỗ Lực Tuân Thủ Của Google Bị Coi Là Chưa Đủ?

Bất chấp nhiều vòng đối thoại pháp lý, Ủy ban Châu Âu liên tục nhận thấy các biện pháp khắc phục do Google đề xuất là chưa thỏa đáng. Công ty đã thực hiện một số thay đổi về thiết kế vào đầu năm 2024, bao gồm một thử nghiệm ngắn hạn tạm thời loại bỏ các tính năng phong phú và chỉ hiển thị các liên kết "blue links" cổ điển cho một số truy vấn . Tuy nhiên, Ủy ban vẫn không hài lòng và kết luận rằng các điều chỉnh này không giải quyết được mối lo ngại về cấu trúc của hành vi tự ưu tiên.

Những thất bại tuân thủ chính bao gồm:

• Hành vi Tự Ưu Tiên Kéo Dài: Cuộc điều tra về việc không tuân thủ của Ủy ban cho thấy các tính năng và chức năng trong kết quả tìm kiếm của Google tiếp tục đối xử có lợi hơn cho các dịch vụ của Alphabet so với các đối thủ, vi phạm các nguyên tắc cốt lõi của DMA [14, 25].
• Chia Sẻ Dữ Liệu Tìm Kiếm Không Đầy Đủ: Ngoài hành vi tự ưu tiên, Google còn phải đối mặt với các hành động thực thi riêng biệt về nghĩa vụ chia sẻ dữ liệu xếp hạng, truy vấn, nhấp chuột và lượt xem cho các công cụ tìm kiếm bên thứ ba theo các điều khoản công bằng, hợp lý và không phân biệt đối xử (FRAND) [2, 28]. Vào ngày 27 tháng 1 năm 2026, Ủy ban đã mở các thủ tục đặc tả để chính thức phác thảo các biện pháp Google phải thực hiện để tuân thủ các nghĩa vụ chia sẻ dữ liệu này [2, 31].
• Áp Lực Từ Ngành và Nhà Xuất Bản: Mười tám tổ chức ngành, nhà xuất bản và người tiêu dùng châu Âu đã chính thức kêu gọi Ủy ban đưa ra quyết định không tuân thủ, tuyên bố rằng các biện pháp của Google "là chưa đủ" và cảnh báo rằng bất kỳ sự trì hoãn nào cũng làm suy yếu uy tín của DMA [17, 48].

Ủy viên Cạnh tranh Teresa Ribera đã lên tiếng về tốc độ chậm chạp của các thủ tục, thừa nhận sự phức tạp của các vụ việc nhưng khẳng định một quyết định sắp được đưa ra, bà nói: "Nó sẽ đến" .

Án Phạt Dự Kiến So Với Các Hành Động Trước Đây Của EU Như Thế Nào?

Khoản tiền phạt dự kiến dành cho Google sẽ là hình phạt lớn nhất được áp đặt theo DMA kể từ khi quy định này có hiệu lực, vượt xa các khoản tiền phạt trước đó và thể hiện sự leo thang mạnh mẽ trong lập trường thực thi của Brussels.

Tiền Phạt Theo Đạo Luật Thị Trường Kỹ Thuật Số

DMA trao cho các nhà quản lý quyền áp đặt hình phạt lên đến 10% tổng doanh thu toàn cầu hàng năm của một công ty, và có thể tăng lên 20% đối với các trường hợp tái phạm . Cho đến nay, hai thủ tục không tuân thủ DMA đã kết thúc với các khoản tiền phạt:

• Apple: Bị phạt 500 triệu euro vì không tuân thủ DMA [5, 10].
• Meta: Bị phạt 200 triệu euro vì không tuân thủ DMA [5, 10].

Mức phạt dự kiến của Google, được mô tả là số tiền "lên đến ba chữ số triệu euro", do đó sẽ vượt qua các tiền lệ này và trở thành khoản tiền phạt lớn nhất được ban hành theo bộ luật cạnh tranh kỹ thuật số mới [3, 5].

So Sánh Với Các Khoản Tiền Phạt Chống Độc Quyền Truyền Thống

Hành động DMA này song hành với một lịch sử rộng lớn hơn về việc thực thi chống độc quyền của EU đối với Google. Theo các quy tắc truyền thống tại Điều 102 TFEU (Hiệp ước về Chức năng của Liên minh Châu Âu), 'gã khổng lồ' công nghệ này đã tích lũy hàng tỷ euro tiền phạt:

• Vào tháng 9 năm 2025, Google đã bị phạt 2,95 tỷ euro vì hành vi tự ưu tiên công nghệ quảng cáo hiển thị của chính mình, một quyết định chống độc quyền mang tính bước ngoặt yêu cầu Google phải thoái vốn một phần mảng kinh doanh công nghệ quảng cáo [9, 10].
• Khoản tiền phạt này là hình phạt chống độc quyền lớn thứ tư nhắm vào Google, nâng tổng hóa đơn chống độc quyền của công ty này tại EU lên hơn 8 tỷ euro qua nhiều vụ việc .

Tổng cộng, chỉ riêng trong năm 2025, các công ty Big Tech đã phải đối mặt với ít nhất 3,77 tỷ euro tiền phạt của EU, trong đó Google nhận mức phạt đơn lẻ lớn nhất .

Thuế Quan và Hệ Lụy Địa Chính Trị

Nỗ lực thực thi mạnh mẽ này đã gây ra căng thẳng quốc tế. Sau án phạt 2,95 tỷ euro dành cho Google vào tháng 9 năm 2025, chính quyền Trump khi đó đã đe dọa EU bằng các mức thuế quan cao hơn để trả đũa cho những gì họ coi là hành động nhắm vào các công ty công nghệ Mỹ [10, 16]. Việc thực thi DMA và Đạo luật Dịch vụ Kỹ thuật số (DSA) đang leo thang giờ đây nằm ở giao điểm giữa luật cạnh tranh và chính sách thương mại xuyên Đại Tây Dương.

Điều Gì Sẽ Xảy Ra Tiếp Theo

Trọng tâm trước mắt đối với Google và toàn bộ ngành công nghệ là quyết định chính thức về việc không tuân thủ, dự kiến trước mùa hè năm 2026 . Kết quả sẽ không chỉ xác định mức phạt chính xác mà còn đặt ra các yêu cầu ràng buộc về cách Google phải thiết kế lại các trang kết quả tìm kiếm của mình trên toàn Liên minh Châu Âu.

Một cách riêng biệt, Google đang chuẩn bị thử nghiệm các định dạng kết quả tìm kiếm mới, trao cho các dịch vụ tìm kiếm dọc của đối thủ vị trí nổi bật hơn, ban đầu nhắm vào các truy vấn về chỗ ở và chuyến bay . Những biện pháp tuân thủ mang tính phòng ngừa này cho thấy công ty đang chuẩn bị tinh thần cho một quyết định sẽ thay đổi cơ bản cách họ hiển thị kết quả tìm kiếm ở châu Âu.

Vụ việc này đánh dấu một thời khắc quan trọng đối với DMA. Sau hai năm điều tra, những phát hiện sơ bộ và sự thúc giục của ngành, uy tín của Ủy ban Châu Âu phụ thuộc vào việc đưa ra một quyết định tương xứng với khuôn khổ đầy tham vọng của bộ luật. Đối với các nhà xuất bản, các trang web so sánh và các công cụ tìm kiếm đối thủ ở châu Âu, kết quả sẽ quyết định liệu lời hứa về các thị trường kỹ thuật số có thể cạnh tranh được của DMA có trở thành hiện thực hay không.