Gaza tan vỡ hy vọng ngừng bắn: Số người chết tăng, tương lai mờ mịt

Thương vong dân sự từ các cuộc không kích gần đây

Các cuộc không kích và pháo kích vẫn tiếp diễn trong suốt thời gian ngừng bắn, thường nhắm vào các khu dân cư. Các sự việc gần đây bao gồm:

• Ngày 17–18 tháng 5 năm 2026: Các cuộc không kích của Israel trên khắp Gaza đã giết chết ít nhất tám người Palestine. Quân đội cho biết họ nhắm mục tiêu vào các tay súng và chỉ huy Hamas, nhưng các quan chức y tế báo cáo một cuộc tấn công trúng gần một đồn cảnh sát và một cuộc khác trúng một khu lều trại .
• Ngày 5 tháng 5 năm 2026: Một cuộc không kích đã giết chết một người Palestine và làm bị thương hai người khác gần một đồn cảnh sát ở Khan Younis. Cùng ngày, một cuộc pháo kích bằng xe tăng ở trung tâm Gaza đã giết chết một người khác .
• Cuối tháng 4 năm 2026: Lực lượng Israel đã giết bốn người Palestine, trong đó có hai trẻ em. Hai nhân viên của các tổ chức phi chính phủ (NGO) thiệt mạng trong các sự cố riêng biệt, khiến các dịch vụ y tế và nước phải tạm ngừng .

Văn phòng Điều phối các vấn đề Nhân đạo của Liên Hợp Quốc (OCHA) lưu ý rằng nhiều sự cố xảy ra tại các khu dân cư, gây nguy hiểm trực tiếp cho dân thường . Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) ước tính hơn 43.000 người ở Gaza đã phải chịu những thương tật làm thay đổi cuộc đời .

Vì sao đàm phán giải giáp Hamas bế tắc?

Giai đoạn hai của lệnh ngừng bắn phụ thuộc vào việc Hamas đồng ý giải giáp có xác minh và từ bỏ quyền kiểm soát Gaza. Điều đó đã không xảy ra. Trong báo cáo đầu tiên lên Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc ngày 20 tháng 5 năm 2026, Ban Hòa bình (Board of Peace - BoP) do Mỹ dẫn đầu gọi Hamas là “trở ngại chính” cho tiến trình, với lý do nhóm này từ chối chấp nhận việc ngừng hoạt động vũ trang có xác minh .

Ông Nickolay Mladenov, Đại diện cấp cao của Ban Hòa bình, tuyên bố giải giáp là “không thể thương lượng” . Nhưng các cuộc đàm phán đã sa lầy vào những tranh cãi kỹ thuật về việc mua lại súng và vũ khí nhỏ cho lực lượng thực thi pháp luật . Hamas khăng khăng sẽ chỉ thảo luận về giải giáp sau khi Israel thực thi đầy đủ giai đoạn một – tức là rút quân hoàn toàn khỏi Gaza – và gọi yêu cầu này là cái cớ để tiếp tục chiến tranh .

Sự bế tắc này gây ra hậu quả vượt ra ngoài bàn đàm phán. Một tài liệu mà tờ Times of Israel có được tiết lộ rằng BoP không có ý định buộc Israel tuân thủ các điều khoản ngừng bắn nếu Hamas không chấp nhận khuôn khổ giải giáp, qua đó gián tiếp bật đèn xanh cho Israel tiếp tục các chiến dịch quân sự . Truyền thông Israel đưa tin nội các an ninh nước này đã thảo luận về các kế hoạch dự phòng cho một cuộc chiến tranh toàn diện mới nếu đàm phán sụp đổ hoàn toàn .

Phong tỏa, hạn chế viện trợ và cuộc khủng hoảng di dời

Trong khi đàm phán ngoại giao bế tắc, tình hình nhân đạo trên thực địa đang xấu đi. Liên Hợp Quốc báo cáo gần 1 triệu người trên khắp Gaza vẫn cần hỗ trợ nơi ở khẩn cấp, và phần lớn dân số vẫn phải sống trong cảnh di dời .

Nỗ lực viện trợ đối mặt với vô số trở ngại:

• Đóng cửa khẩu: Chính quyền Israel liên tục đóng cửa tất cả các cửa khẩu vào Gaza, bao gồm cả Rafah. Các lệnh đóng cửa này đi kèm với việc đình chỉ điều phối di chuyển nhân đạo, sơ tán y tế, luân chuyển nhân viên và sự trở về của cư dân từ nước ngoài .
• Hạn chế vật tư: Liên Hợp Quốc cho biết những hạn chế đối với các mặt hàng “lưỡng dụng” – bao gồm thiết bị cần thiết để rà phá bom mìn chưa nổ – tiếp tục cản trở công tác rà phá và phục hồi quan trọng, đặt dân thường và nhân viên cứu trợ vào tình thế nguy hiểm .
• Thiếu hụt tài chính nghiêm trọng: Lời kêu gọi khẩn cấp năm 2026 do Liên Hợp Quốc điều phối, với mục tiêu hơn 4 tỷ USD để hỗ trợ gần 3 triệu người trên khắp Gaza và Bờ Tây, mới chỉ được tài trợ khoảng 13% .
• Cấm các tổ chức viện trợ: Israel từ chối gia hạn giấy phép hoạt động cho 37 tổ chức nhân đạo quốc tế vào đầu năm 2026, bao gồm các tổ chức lớn như Bác sĩ Không Biên giới và Oxfam, càng gây thêm áp lực cho cấu trúc viện trợ vốn đã mong manh .

Việc đóng cửa các cửa khẩu đã đẩy giá cả lên cao và khiến người dân càng phụ thuộc hơn vào viện trợ nhân đạo . Ở Bờ Tây, một cuộc khủng hoảng song song đang diễn ra: gần 1.700 người Palestine đã phải di dời do các cuộc tấn công của người định cư và các hạn chế tiếp cận chỉ trong ba tháng đầu năm 2026 – con số này đã vượt quá tổng số của cả năm 2025 .

Liên Hợp Quốc cảnh báo rằng nếu không có bước đột phá trong kế hoạch chuyển tiếp, Gaza có nguy cơ rơi vào tình trạng “vô định” vĩnh viễn . Như ông Mladenov đã nói: “Bảy tháng kể từ khi có lệnh ngừng bắn, cánh cửa dẫn đến tương lai của Gaza vẫn đang đóng” .