ECB phát tín hiệu tăng lãi suất tháng 6 do xung đột Iran gây sốc năng lượng và rủi ro lạm phát

Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) đang ngày càng phát đi tín hiệu rằng một đợt tăng lãi suất tại cuộc họp chính sách ngày 11 tháng 6 là hoàn toàn có thể xảy ra, khi căng thẳng địa chính trị và gián đoạn năng lượng đẩy rủi ro lạm phát tăng cao trên toàn khu vực đồng euro.

Chất xúc tác chính là cú sốc năng lượng nghiêm trọng liên quan đến xung đột Mỹ - Iran đang diễn ra. Giá dầu và khí đốt tăng vọt - cùng với sự gián đoạn nguồn cung quanh eo biển Hormuz, tuyến hàng hải toàn cầu quan trọng - đã làm dấy lên lo ngại trong nội bộ ECB rằng chi phí năng lượng cao hơn có thể lan rộng thành áp lực lạm phát dai dẳng. Các nhà hoạch định chính sách hiện phải đối mặt với tình thế tiến thoái lưỡng nan quen thuộc: có nên thắt chặt chính sách để ngăn lạm phát trở nên cố hữu trong khi tăng trưởng kinh tế vẫn còn mong manh.

Cú sốc năng lượng và rủi ro lạm phát

Các quan chức ECB cho biết xung đột ở Trung Đông đã có tác động rõ rệt đến lạm phát khu vực đồng euro thông qua chi phí năng lượng cao hơn. Giá dầu thô và khí đốt tăng vọt trong bối cảnh gián đoạn vận chuyển và các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng năng lượng vùng Vịnh, ảnh hưởng trực tiếp đến giá tiêu dùng và kỳ vọng lạm phát.

Các dự báo của ECB chỉ ra rằng cú sốc năng lượng có thể đẩy lạm phát vượt mục tiêu 2% trong ngắn hạn, với dự báo lạm phát tăng lên khoảng 3,1% trong quý II năm 2026 trước khi hạ nhiệt sau đó.

Điều này quan trọng vì các ngân hàng trung ương không chỉ lo lắng về cú tăng giá năng lượng ban đầu mà còn về hiệu ứng vòng hai - khi chi phí nhiên liệu cao hơn lan truyền qua vận tải, sản xuất, và cuối cùng là tiền lương và giá dịch vụ. Phân tích của ECB cảnh báo rằng những tác động lan tỏa này có thể biến một cú sốc năng lượng tạm thời thành lạm phát kéo dài.

Giọng điệu thận trọng nhưng diều hâu của bà Lagarde

Chủ tịch ECB Christine Lagarde đã tránh cam kết rõ ràng về việc tăng lãi suất vào tháng 6, nhưng các thông điệp gần đây của ngân hàng này đã trở nên cứng rắn hơn đáng kể.

Tại cuộc họp chính sách tháng 4, Hội đồng Thống đốc giữ nguyên lãi suất trong khi cảnh báo rằng rủi ro lạm phát đã gia tăng do giá năng lượng tăng vọt vì chiến tranh.

Bà Lagarde cũng mô tả tình hình địa chính trị là một cú sốc kinh tế đáng kể, có thể mất nhiều thời gian để giải quyết hơn so với dự đoán của thị trường, đặc biệt nếu thiệt hại đối với cơ sở hạ tầng năng lượng và các tuyến vận chuyển vẫn tiếp diễn.

Chiến lược của ECB vẫn là phụ thuộc vào dữ liệu, nghĩa là các quan chức sẽ đánh giá dữ liệu lạm phát và tăng trưởng mới trước khi quyết định có tăng lãi suất hay không.

Các nhà hoạch định chính sách nói gì?

Một số thành viên Hội đồng Thống đốc ECB đã công khai phát tín hiệu rằng việc thắt chặt có thể sớm cần thiết.

• Peter Kazimir, Thống đốc ngân hàng trung ương Slovakia, nói rằng một đợt tăng lãi suất vào tháng 6 là "gần như không thể tránh khỏi" nếu các xu hướng hiện tại tiếp tục, lập luận rằng chi phí năng lượng cao hơn có khả năng lan sang toàn bộ nền kinh tế.
• Pierre Wunsch của Bỉ cho biết khả năng tăng vào tháng 6 sẽ "khá cao" nếu xung đột Trung Đông vẫn chưa được giải quyết trước ngày diễn ra cuộc họp.
• Olli Rehn, Thống đốc ngân hàng trung ương Phần Lan, lưu ý rằng một đợt tăng lãi suất có thể cần thiết để bảo vệ uy tín chống lạm phát của ECB, mặc dù hiện vẫn có ít dấu hiệu cho thấy lạm phát cao đang trở nên cố hữu.
• Joachim Nagel, Chủ tịch Bundesbank của Đức, nói rằng một đợt tăng vào tháng 6 có thể là hợp lý nếu các dự báo cập nhật cho thấy lạm phát không cải thiện.

Trong khi đó, Martin Kocher nhấn mạnh rằng chính sách sẽ phụ thuộc vào triển vọng lạm phát. Nếu áp lực giá cả không giảm đáng kể, ông cảnh báo, ECB có thể không còn lựa chọn nào khác ngoài việc điều chỉnh lãi suất trong tương lai gần.

Tại sao eo biển Hormuz lại quan trọng với chính sách của ECB?

Tầm quan trọng kinh tế của cuộc xung đột nằm ở các tuyến cung cấp năng lượng. Eo biển Hormuz vận chuyển một phần lớn các lô hàng dầu toàn cầu, và sự gián đoạn ở đó có thể nhanh chóng đẩy giá toàn cầu tăng cao hơn.

Các quan chức ECB lưu ý rằng đợt tăng giá dầu và khí đốt mới nhất một phần được thúc đẩy bởi sự không chắc chắn về việc liệu các lô hàng năng lượng có thể đi qua khu vực một cách an toàn hay không.

Giá năng lượng cao hơn không chỉ làm tăng lạm phát toàn phần mà còn làm suy yếu tâm lý kinh tế và tăng chi phí trên toàn chuỗi cung ứng. Sự kết hợp đó làm phức tạp thêm chính sách tiền tệ: nó đẩy lạm phát lên trong khi có khả năng làm chậm tăng trưởng.

Thỏa thuận hòa bình Mỹ - Iran có thay đổi triển vọng không?

Một sự giảm leo thang đáng tin cậy ở Trung Đông có thể làm thay đổi quỹ đạo chính sách của ECB.

Thị trường năng lượng rất nhạy cảm với các tín hiệu địa chính trị. Các báo cáo về các cuộc đàm phán ngoại giao tiềm năng giữa Mỹ và Iran đã kích hoạt sự sụt giảm tạm thời của giá dầu, minh họa cho thấy kỳ vọng có thể thay đổi nhanh chóng như thế nào.

Một số nhà hoạch định chính sách của ECB đã gợi ý rằng nếu xung đột được giải quyết và giá năng lượng giảm mạnh trước cuộc họp tháng 6, lập luận cho một đợt tăng lãi suất ngay lập tức có thể yếu đi. Ông Wunsch đã liên kết rõ ràng khả năng thắt chặt với việc liệu xung đột có còn tiếp diễn vào tháng 6 hay không.

Ngay cả khi đó, các nhà hoạch định chính sách có thể sẽ vẫn thận trọng. Gián đoạn nguồn cung, chậm trễ vận chuyển và điều chỉnh giá có thể mất nhiều tháng để thẩm thấu qua nền kinh tế, nghĩa là áp lực lạm phát có thể kéo dài sau khi cú sốc ban đầu qua đi.

Thị trường dự đoán gì về lãi suất ECB năm 2026?

Thị trường tài chính đã nhanh chóng điều chỉnh kỳ vọng của họ kể từ khi xung đột bắt đầu.

Đầu năm 2026, các nhà đầu tư vẫn đang định giá một xác suất có ý nghĩa về việc cắt giảm lãi suất vào cuối năm. Nhưng sau khi giá năng lượng tăng vọt, kỳ vọng đã đảo ngược mạnh mẽ, với thị trường hiện dự đoán khoảng 40 điểm cơ bản thắt chặt vào cuối năm 2026.

Nhiều nhà kinh tế và nhà giao dịch hiện kỳ vọng ít nhất một lần tăng lãi suất trong năm nay, với cuộc họp tháng 6 được coi rộng rãi là điểm khởi đầu khả dĩ nhất.

Điểm mấu chốt

Các quan chức ECB chưa chính thức cam kết tăng lãi suất vào tháng 6, nhưng thông điệp của họ đã thay đổi rõ ràng. Sự tăng vọt của giá năng lượng do xung đột Mỹ - Iran gây ra đã đẩy lạm phát lên trên mục tiêu và làm dấy lên lo ngại về áp lực giá cả trên diện rộng.

Trừ khi thị trường năng lượng ổn định nhanh chóng - hoặc một đột phá địa chính trị làm giảm rủi ro nguồn cung - cuộc họp ECB ngày 11 tháng 6 ngày càng được coi là thời điểm các nhà hoạch định chính sách có thể hành động để thắt chặt chính sách tiền tệ một lần nữa.