Bên trong chuyến thăm Ấn Độ đầu tiên của Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio

Chuyến thăm chính thức đầu tiên của Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio tới Ấn Độ vào tháng 5/2026 diễn ra trong bối cảnh quan hệ giữa Washington và New Delhi xuất hiện nhiều căng thẳng hiếm thấy. Những tranh cãi về thuế quan, chính sách visa và các chuyển động địa chính trị trong khu vực đã khiến hai bên phải tìm cách “tái cân bằng” quan hệ. Trọng tâm của chuyến đi là ổn định quan hệ đối tác, đồng thời thúc đẩy đàm phán về thương mại, năng lượng và hợp tác chiến lược.

Nỗ lực “khởi động lại” quan hệ

Trong chuyến thăm kéo dài bốn ngày, Rubio đã gặp Thủ tướng Narendra Modi và Ngoại trưởng S. Jaishankar. Tại các cuộc gặp, hai bên đều nhấn mạnh rằng Mỹ và Ấn Độ vẫn là những đối tác chiến lược quan trọng. Rubio cũng chuyển lời mời của Tổng thống Mỹ Donald Trump mời Thủ tướng Modi tới thăm Nhà Trắng trong thời gian tới.

Các quan chức hai nước thừa nhận quan hệ song phương gần đây gặp nhiều khó khăn, nhưng vẫn nhấn mạnh rằng hai nền dân chủ lớn nhất thế giới có lợi ích chiến lược chung — từ an ninh Ấn Độ Dương–Thái Bình Dương đến hợp tác kinh tế và công nghệ.

Thỏa thuận thương mại gần hoàn tất

Thương mại là chủ đề trung tâm trong các cuộc thảo luận. Tháng 2/2026, Mỹ và Ấn Độ đã công bố một khuôn khổ cho Thỏa thuận thương mại tạm thời (Interim Agreement) nhằm mở đường cho một hiệp định thương mại song phương rộng lớn hơn.

Khuôn khổ này tập trung vào việc:

• mở rộng tiếp cận thị trường
• giảm rào cản thương mại
• tăng cường hợp tác chuỗi cung ứng giữa hai nền kinh tế.

Một điểm đáng chú ý là vấn đề thuế quan. Các phân tích cho thấy thuế đối ứng của Mỹ với một số hàng hóa từ Ấn Độ có thể giảm xuống khoảng 18%, từ mức khoảng 25% trước đó khi thỏa thuận tạm thời được triển khai. Tuy nhiên, một số chi tiết cụ thể của thỏa thuận cuối cùng vẫn chưa được công bố đầy đủ.

Trong chuyến thăm, Rubio cho biết hai nước đang ở rất gần một thỏa thuận thương mại bền vững hơn, cho thấy các cuộc đàm phán đã đạt tiến triển đáng kể.

Năng lượng và câu chuyện dầu Nga

An ninh năng lượng cũng là chủ đề lớn trong chương trình nghị sự. Mỹ đang thúc đẩy Ấn Độ đa dạng hóa nguồn cung năng lượng, giảm phụ thuộc vào dầu thô Nga và tăng mua dầu khí từ Mỹ.

Trong cuộc gặp với Thủ tướng Modi, Rubio quảng bá các sản phẩm năng lượng của Mỹ và nhấn mạnh rằng nguồn cung này có thể giúp Ấn Độ đa dạng hóa thị trường năng lượng và giảm rủi ro trước các biến động địa chính trị.

Một số phân tích cho rằng khung thỏa thuận thương mại mới có liên quan đến các chính sách năng lượng, bao gồm khả năng Ấn Độ giảm nhập dầu Nga để đổi lấy việc giảm áp lực thuế quan và tăng cường hợp tác kinh tế với Mỹ. Tuy nhiên, quy mô và thời gian của các cam kết cụ thể vẫn chưa được xác nhận rõ ràng trong các thông báo chính thức.

Công nghệ, chuỗi cung ứng và các ngành chiến lược

Ngoài thương mại và năng lượng, hai bên cũng thảo luận về hợp tác trong các ngành công nghệ chiến lược. Theo các báo cáo chính thức sau cuộc gặp, các lĩnh vực được đề cập gồm:

• khoáng sản quan trọng và chuỗi cung ứng
• công nghệ mới nổi và trí tuệ nhân tạo
• hợp tác quốc phòng và an ninh
• năng lượng và hợp tác hạt nhân

Những lĩnh vực này phản ánh nỗ lực của cả hai nước nhằm xây dựng các chuỗi cung ứng chiến lược bền vững hơn và tăng cường hợp tác công nghệ trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt.

Lo ngại của Ấn Độ về chính sách visa Mỹ

Một trong những vấn đề nhạy cảm nhất trong chuyến thăm là chính sách nhập cư của Mỹ.

Phía Ấn Độ cho biết các quy định visa và nhập cư mới của Mỹ đang gây khó khăn cho những người đi lại hợp pháp, đặc biệt là chuyên gia và sinh viên. Ngoại trưởng Jaishankar nhấn mạnh rằng việc kiểm soát nhập cư bất hợp pháp là cần thiết, nhưng không nên làm suy giảm khả năng di chuyển hợp pháp giữa hai nước.

Điều này đặc biệt quan trọng vì người Ấn Độ — nhất là trong lĩnh vực công nghệ — là một trong những nhóm lớn nhất tham gia các chương trình visa lao động tay nghề cao của Mỹ và xin định cư lâu dài.

Rubio phản hồi rằng các cải cách visa gần đây là một phần của quá trình hiện đại hóa hệ thống nhập cư Mỹ và không nhắm riêng vào Ấn Độ, dù ông thừa nhận vấn đề này vẫn là điểm nhạy cảm trong quan hệ song phương.

Bối cảnh địa chính trị: Trung Quốc và Pakistan

Môi trường địa chính trị rộng hơn cũng ảnh hưởng đến chuyến thăm.

Một phần căng thẳng gần đây bắt nguồn từ việc Washington tăng cường tiếp xúc với Pakistan và Trung Quốc — hai đối thủ chiến lược của Ấn Độ. Điều này khiến New Delhi lo ngại về định hướng lâu dài của Mỹ trong khu vực.

Chuyến đi của Rubio vì vậy cũng được xem là nỗ lực trấn an Ấn Độ rằng Washington vẫn coi New Delhi là đối tác then chốt trong chiến lược cân bằng ảnh hưởng của Trung Quốc tại khu vực Ấn Độ Dương–Thái Bình Dương.

Iran, Trung Đông và eo biển Hormuz

Các vấn đề an ninh tại Trung Đông cũng được thảo luận.

Rubio đã cập nhật cho lãnh đạo Ấn Độ về tiến triển trong các nỗ lực ngoại giao liên quan tới Iran và cho biết có thể sớm có thông báo về một thỏa thuận rộng hơn. Một số báo cáo cho thấy các cuộc đàm phán có thể liên quan tới việc mở lại eo biển Hormuz — tuyến vận chuyển dầu mỏ quan trọng của thế giới.

Vấn đề này đặc biệt quan trọng đối với Ấn Độ, một trong những quốc gia nhập khẩu năng lượng lớn nhất thế giới. Rubio nhấn mạnh rằng Mỹ sẽ không để Iran làm gián đoạn thị trường năng lượng toàn cầu.

Bức tranh lớn: quan hệ Mỹ–Ấn đang được định hình lại

Chuyến thăm của Rubio cho thấy quan hệ Mỹ–Ấn vẫn mang tính chiến lược, nhưng đang trải qua giai đoạn điều chỉnh.

Các cuộc đàm phán thương mại, hợp tác năng lượng và công nghệ đang củng cố nền tảng kinh tế của quan hệ song phương. Tuy nhiên, tranh cãi về visa, căng thẳng thuế quan và những thay đổi trong môi trường địa chính trị vẫn đặt ra thử thách cho niềm tin giữa hai bên.

Hiện tại, cả Washington và New Delhi đều có dấu hiệu muốn giữ quan hệ đi đúng hướng — với thương mại và năng lượng đóng vai trò trụ cột giúp ổn định quan hệ trong khi các khác biệt chính trị và chiến lược tiếp tục được thương lượng.