Trump: Bản ghi nhớ hòa bình với Iran đã “phần lớn được đàm phán xong”

Sau các cuộc trao đổi này, ông nói các bên đang tiến gần tới việc hoàn tất một “Bản ghi nhớ về HÒA BÌNH”, dù văn bản vẫn cần được Mỹ, Iran và các quốc gia liên quan phê chuẩn cuối cùng.

Những cuộc đàm phán này diễn ra sau nhiều tháng căng thẳng và xung đột liên quan đến Mỹ, Israel và Iran trong năm 2026, trước khi các nỗ lực ngừng bắn và trung gian ngoại giao được triển khai để ngăn nguy cơ chiến tranh lan rộng trong khu vực.

Dự thảo thỏa thuận hiện có những điểm gì?

Theo các nguồn tin về tiến trình đàm phán, văn bản hiện tại chỉ là một tài liệu khung rất ngắn, đôi khi được mô tả như bản ghi nhớ một trang nêu ra những nguyên tắc cơ bản để chấm dứt xung đột và khởi động các cuộc thương lượng sâu hơn.

Một số nội dung chính được cho là đang được thảo luận gồm:

• Tạm dừng hoặc áp dụng lệnh hoãn đối với hoạt động làm giàu uranium của Iran trong giai đoạn đàm phán hạt nhân.
• Mỹ nới lỏng trừng phạt và giải phóng một phần tài sản Iran bị đóng băng ở nước ngoài.
• Các bước mở lại eo biển Hormuz, giúp giảm hạn chế đối với tàu thuyền qua tuyến đường này.
• Khoảng thời gian đàm phán tiếp theo (khoảng một tháng) để xây dựng thỏa thuận toàn diện hơn về chương trình hạt nhân, trừng phạt và an ninh hàng hải.

Nếu được thực hiện, khuôn khổ này về cơ bản sẽ tạm dừng xung đột và khởi động một vòng ngoại giao mới nhằm đạt được thỏa thuận lâu dài.

Vì sao eo biển Hormuz quan trọng?

Một điểm then chốt của đề xuất là mở lại eo biển Hormuz, tuyến đường hẹp nối Vịnh Ba Tư với các tuyến vận tải quốc tế. Đây là một trong những hành lang năng lượng quan trọng nhất thế giới vì lượng lớn dầu mỏ toàn cầu phải đi qua khu vực này.

Trump cho biết việc mở lại tuyến đường này là một phần của thỏa thuận, điều có thể giúp hoạt động vận tải dầu và hàng hóa trở lại bình thường.

Tuy nhiên, cách quản lý eo biển vẫn là vấn đề gây tranh cãi. Mỹ nhấn mạnh nguyên tắc tự do hàng hải và cho rằng không quốc gia hay tổ chức nào được phép thu phí hoặc hạn chế việc đi lại tại đây.

Trong khi đó, một số nguồn tin liên quan đến Iran cho rằng Iran vẫn sẽ giữ quyền quản lý hoặc kiểm soát eo biển, cho thấy sự khác biệt trong cách mỗi bên mô tả thỏa thuận.

Những điểm bất đồng lớn trong đàm phán

Dù Trump tỏ ra lạc quan, nhiều vấn đề then chốt vẫn chưa được giải quyết.

Chương trình hạt nhân của Iran

Mỹ từ lâu khẳng định Iran không được phép sở hữu vũ khí hạt nhân, và đây là mục tiêu trung tâm trong chính sách của Washington đối với Tehran.

Dự thảo ghi nhớ được cho là có điều khoản tạm dừng làm giàu uranium, nhưng phạm vi, thời hạn và cơ chế giám sát vẫn chưa rõ ràng.

Quyền kiểm soát eo biển Hormuz

Ngay cả khi tuyến đường được mở lại, vẫn còn câu hỏi về ai chịu trách nhiệm kiểm soát hoặc đảm bảo an ninh tại eo biển, cũng như mức độ ảnh hưởng của Iran tại khu vực này.

Những khác biệt trong thông tin từ phía Mỹ và Iran cho thấy thỏa thuận vẫn chưa hoàn tất.

Vai trò của trung gian và ngoại giao khu vực

Các bên trung gian đóng vai trò quan trọng trong tiến trình đàm phán. Một số báo cáo cho biết Pakistan đã đóng vai trò trung gian chính, chuyển các đề xuất của Iran tới Washington và hỗ trợ liên lạc giữa hai bên.

Ngoài ra, nhiều quốc gia trong khu vực Vịnh Ba Tư cũng tham gia các cuộc thảo luận nhằm giảm căng thẳng và ngăn xung đột lan rộng.

Sự tham gia của nhiều nước phản ánh tầm quan trọng của vấn đề: an ninh khu vực Trung Đông và nguồn cung năng lượng toàn cầu đều phụ thuộc vào kết quả của các cuộc đàm phán này.

Điều gì sẽ xảy ra tiếp theo?

Hiện tại, bản ghi nhớ được mô tả là một khuôn khổ gần hoàn tất nhưng chưa phải thỏa thuận hòa bình chính thức. Các nhà đàm phán vẫn đang xử lý những điều khoản cuối cùng trước khi có thông báo chính thức.

Nếu được hoàn tất, văn bản này có thể trở thành bước đầu tiên để chấm dứt xung đột gần đây và mở đường cho thỏa thuận lớn hơn về hạn chế hạt nhân, dỡ bỏ trừng phạt và an ninh hàng hải tại Vịnh Ba Tư.

Việc khuôn khổ này có phát triển thành một thỏa thuận lâu dài hay không sẽ phụ thuộc vào cách các bên giải quyết những vấn đề còn tồn tại — đặc biệt là giới hạn hạt nhân của Iran và quyền kiểm soát eo biển Hormuz.