Cảnh báo của LHQ về làn sóng trục xuất người Afghanistan năm 2026

• Gần 270.000 người Afghanistan đã bị trục xuất hoặc buộc phải quay về nước trong năm 2026.
• Khoảng 177.600 người đã trở về từ Pakistan tính đến ngày 9/5/2026.
• 55.202 người bị trả về từ Pakistan chỉ trong ba tháng đầu năm 2026.

Phần lớn các trường hợp trở về trong năm 2026 đến từ Pakistan và Iran, hai quốc gia láng giềng đang tiếp nhận hàng triệu người Afghanistan trong nhiều năm qua. Ngoài ra, một số trường hợp cũng đến từ các nước như Thổ Nhĩ Kỳ và Tajikistan.

Những nguy cơ khi quay về dưới sự cai trị của Taliban

Các báo cáo của Liên Hợp Quốc và các tổ chức nhân quyền cho thấy người trở về Afghanistan có thể phải đối mặt với nhiều nguy cơ, bao gồm:

• Bị bức hại hoặc trả thù
• Bị bắt giữ hoặc giam giữ tùy tiện
• Tra tấn hoặc ngược đãi
• Bị nhắm mục tiêu vì quan điểm chính trị hoặc nghề nghiệp trước đây

Những nhóm được cho là đặc biệt dễ bị tổn thương gồm:

• phụ nữ và trẻ em gái
• cựu quan chức chính phủ hoặc thành viên lực lượng an ninh
• nhà báo và nhân viên truyền thông
• nhà hoạt động xã hội và nhân quyền
• những người bị Taliban xem là đối thủ hoặc bất đồng chính kiến

Theo các báo cáo của LHQ, phụ nữ và trẻ em gái còn phải đối mặt với những hạn chế nghiêm ngặt về quyền học tập, làm việc và tham gia đời sống xã hội dưới chính quyền Taliban.

Nguyên tắc “non‑refoulement” trong luật quốc tế

Tranh cãi lớn nhất xoay quanh việc trục xuất người Afghanistan liên quan đến nguyên tắc non‑refoulement – một nguyên tắc cốt lõi của luật tị nạn và luật nhân quyền quốc tế.

Nguyên tắc này quy định rằng một quốc gia không được trục xuất hoặc trả một người về nơi mà họ có nguy cơ bị bức hại, tra tấn, đối xử vô nhân đạo hoặc các vi phạm nhân quyền nghiêm trọng khác.

Quy định này áp dụng cho mọi người di cư, bất kể tình trạng pháp lý của họ, và được xem là nền tảng của hệ thống bảo vệ người tị nạn toàn cầu.

Tranh cãi về chính sách trục xuất

Một số quốc gia – đặc biệt là Pakistan và Iran – đã bị các cơ quan nhân quyền chỉ trích vì thực hiện các chiến dịch bắt giữ và trả người Afghanistan về nước trên quy mô lớn. Các tổ chức quốc tế lo ngại rằng nhiều trường hợp trong số này không thực sự tự nguyện.

Ở châu Âu, việc một số chính phủ xem xét nối lại hoặc mở rộng trục xuất người Afghanistan cũng gây tranh cãi. Liên minh châu Âu thậm chí đã cân nhắc các cuộc thảo luận kỹ thuật với đại diện Taliban để tạo điều kiện cho việc hồi hương.

Các nhà quan sát cảnh báo rằng nếu việc trục xuất tiếp tục trong khi tình hình nhân quyền tại Afghanistan vẫn xấu đi, nhiều quốc gia có thể bị cáo buộc vi phạm nghĩa vụ quốc tế về bảo vệ người tị nạn.