Tranh cãi quanh việc quỹ 2,3 nghìn tỷ USD của Na Uy không ủng hộ John Elkann tại Meta

Quỹ Government Pension Fund Global (GPFG) của Na Uy – quỹ tài sản quốc gia lớn nhất thế giới với khoảng 2,3 nghìn tỷ USD tài sản – đã gây chú ý khi không ủng hộ việc tái bổ nhiệm John Elkann vào hội đồng quản trị Meta trước thềm đại hội cổ đông ngày 27/5/2026. Quyết định này không chỉ nhắm vào một cá nhân mà còn phản ánh những lo ngại rộng hơn về cách Meta được quản trị và mức độ giám sát độc lập đối với công ty.

Điều gì khiến tranh cãi bùng lên

GPFG cho biết họ không ủng hộ việc tái cử Elkann vì lo ngại về tỷ lệ tham dự các cuộc họp hội đồng quản trị. Ngoài ra, quỹ cũng đặt câu hỏi liệu ông có đủ thời gian cho vai trò tại Meta hay không, khi Elkann đang nắm nhiều vị trí quan trọng khác:

• Chủ tịch tập đoàn ô tô Stellantis
• CEO của công ty đầu tư Exor

Những trách nhiệm lớn này khiến một số nhà đầu tư nghi ngờ rằng ông bị “quá tải vai trò”, khó dành đủ sự tập trung cho Meta.

Quyết định của GPFG đặc biệt đáng chú ý vì quỹ này là một trong những nhà đầu tư tổ chức có ảnh hưởng nhất thế giới, nắm cổ phần tại hàng nghìn công ty và thường được thị trường theo dõi sát sao về cách bỏ phiếu tại các đại hội cổ đông.

Không chỉ Elkann: quỹ Na Uy còn ủng hộ nhiều đề xuất của cổ đông

Ngoài việc không ủng hộ Elkann, GPFG còn ủng hộ một loạt đề xuất của cổ đông tại Meta, một động thái được xem là tín hiệu cho thấy sự không hài lòng với hệ thống quản trị hiện tại.

Theo hồ sơ bỏ phiếu của Norges Bank Investment Management (đơn vị quản lý quỹ), họ đã ủng hộ các đề xuất như:

• Tách vai trò CEO và Chủ tịch hội đồng quản trị nhằm tăng tính độc lập của hội đồng quản trị.
• Báo cáo về rủi ro phân biệt đối xử và nội dung thù ghét trong hệ thống quảng cáo của Meta.
• Báo cáo giám sát việc sử dụng dữ liệu cho các sản phẩm AI.
• Kế hoạch “mỗi cổ phiếu một phiếu bầu” để cải cách quyền biểu quyết.
• Công bố rủi ro môi trường liên quan đến việc phát triển các trung tâm dữ liệu.

Quỹ cũng ủng hộ các đề xuất liên quan đến nhân quyền và quản lý rủi ro AI, cho thấy nhà đầu tư đang gây áp lực để Meta minh bạch hơn về cách xử lý dữ liệu và các tác động xã hội của nền tảng.

Vấn đề lớn hơn: quyền lực biểu quyết tại Meta

Một điểm cốt lõi của tranh cãi là cấu trúc cổ phiếu hai tầng (dual‑class) của Meta. Hệ thống này cho phép các loại cổ phiếu khác nhau có quyền biểu quyết khác nhau, và phần lớn quyền kiểm soát nằm trong tay CEO Mark Zuckerberg.

Một đề xuất của cổ đông yêu cầu công ty xây dựng kế hoạch chuyển sang mô hình “một cổ phiếu – một phiếu bầu”, trong đó mọi cổ đông đều có quyền biểu quyết ngang nhau theo thời gian.

Tuy nhiên, vì quyền kiểm soát của Zuckerberg được thiết kế sẵn trong cấu trúc cổ phiếu này, ngay cả sự bất mãn rõ ràng từ nhà đầu tư cũng khó dẫn tới thay đổi thực tế.

Áp lực gia tăng trước đại hội cổ đông 2026

Đại hội cổ đông Meta năm 2026 dự kiến xem xét bầu hội đồng quản trị, phê chuẩn kiểm toán viên và khoảng 10 đề xuất của cổ đông, nhiều đề xuất trong số đó liên quan đến AI, dữ liệu, nhân quyền và cấu trúc quyền biểu quyết.

Việc quỹ tài sản quốc gia Na Uy không ủng hộ Elkann đồng thời ủng hộ nhiều nghị quyết của cổ đông đã làm tăng áp lực về danh tiếng và quản trị đối với Meta trước cuộc họp ngày 27/5 – dù trên thực tế quyền lực biểu quyết tập trung của công ty vẫn có thể hạn chế tác động của các lá phiếu phản đối từ bên ngoài.

Giới hạn của các thông tin hiện có

Các nguồn hiện tại xác nhận lo ngại về tỷ lệ tham dự họp của Elkann, sự ủng hộ của quỹ đối với nhiều đề xuất cổ đông và các tranh luận về cấu trúc quyền biểu quyết tại Meta.

Tuy vậy, các tài liệu được công bố chưa đưa ra phản hồi chi tiết chính thức từ Meta về vấn đề này, cũng như thống kê đầy đủ về lịch họp hoặc mức độ tham dự của Elkann, nên một phần cách diễn giải tranh cãi vẫn dựa trên các báo cáo tổng hợp từ truyền thông và hồ sơ bỏ phiếu của nhà đầu tư.