Starship V3 bay thử lần đầu: SpaceX đạt bước tiến lớn dù mất booster

Hệ thống bao gồm hai phần chính:

• Super Heavy: tầng tên lửa đẩy khổng lồ ở dưới
• Ship 39: tàu Starship ở tầng trên

Bị hoãn ngay trước khi phóng

Ban đầu, SpaceX dự định phóng sớm hơn một ngày. Tuy nhiên, lần thử đầu tiên đã bị hủy chỉ vài chục giây trước khi cất cánh.

Nguyên nhân là một chốt thủy lực trên cánh tay cơ khí của tháp phóng không thu lại đúng cách. Khi đồng hồ đếm ngược đã xuống dưới T‑40 giây, nhóm kỹ sư buộc phải dừng toàn bộ quá trình phóng để đảm bảo an toàn.

Sau khi sửa lỗi, SpaceX chuẩn bị lại tên lửa và tiến hành phóng thành công vào ngày hôm sau.

Giai đoạn bay lên

Sau khi rời bệ phóng, Starship V3 bắt đầu giai đoạn tăng tốc lên không gian. Trong quá trình bay lên, một trong sáu động cơ Raptor của tầng trên bị mất, nhưng hệ thống vẫn tiếp tục hoạt động bình thường và duy trì đúng quỹ đạo dự kiến.

Tên lửa đạt quỹ đạo cận quỹ đạo quanh Trái Đất, đồng thời truyền video trực tiếp từ không gian – một trong những khả năng được cải thiện trong phiên bản V3.

Booster Super Heavy gặp sự cố khi quay về

Sau khi tách tầng, booster Super Heavy dự kiến thực hiện chuỗi đốt động cơ để quay lại khu vực hạ cánh giả lập ở Vịnh Mexico.

Nhưng quá trình này không diễn ra như kế hoạch. Các báo cáo cho biết động cơ booster không khởi động lại đúng cách cho pha đốt kéo dài, khiến tên lửa mất kiểm soát và rơi xuống biển thay vì quay về có kiểm soát.

Booster sau đó nhiều khả năng phát nổ sau khi va chạm với mặt nước.

Dù vậy, trong cấu hình của chuyến bay thử này, SpaceX không có kế hoạch thu hồi booster, nên sự cố không làm gián đoạn phần còn lại của nhiệm vụ.

Ship 39 hoàn thành mục tiêu chính

Tầng trên Ship 39 lại đạt được hầu hết các mục tiêu quan trọng của chuyến bay.

Trong hành trình cận quỹ đạo, tàu đã triển khai thành công 22 vệ tinh Starlink mô phỏng, qua đó thử nghiệm hệ thống thả tải trọng cho các lần phóng thương mại trong tương lai.

Khoảng một giờ sau khi cất cánh, tàu bắt đầu tái nhập khí quyển Trái Đất. Lá chắn nhiệt hoạt động ổn định và tàu thực hiện các thao tác khí động học trước khi đốt động cơ hạ cánh bằng hai động cơ.

Cuối cùng, Ship 39 hạ xuống Ấn Độ Dương theo đúng kế hoạch thử nghiệm. Sau khi chạm nước, tàu bị lật và vỡ – điều vốn được dự đoán trước vì SpaceX không có kế hoạch thu hồi tàu trong chuyến bay này.

Vì sao chuyến bay này quan trọng

Dù chưa hoàn hảo, chuyến bay vẫn chứng minh nhiều khả năng cốt lõi của Starship V3:

• Bay tới quỹ đạo cận quỹ đạo
• Triển khai tải trọng vệ tinh
• Sống sót qua quá trình tái nhập khí quyển

Những bước tiến này đặc biệt quan trọng với mạng vệ tinh internet Starlink của SpaceX – một mảng kinh doanh lớn mà công ty muốn mở rộng bằng các lần phóng Starship trong tương lai.

Thử nghiệm cũng diễn ra trong bối cảnh SpaceX được cho là đang chuẩn bị niêm yết trên sàn Nasdaq với mã cổ phiếu dự kiến SPCX, khiến tiến độ kỹ thuật của Starship trở thành yếu tố quan trọng đối với niềm tin của nhà đầu tư.

Ngoài thương mại, Starship còn đóng vai trò then chốt trong chương trình Artemis của NASA. NASA đang hợp tác với SpaceX để phát triển Starship Human Landing System (HLS) – phiên bản tàu đổ bộ Mặt Trăng dùng để đưa phi hành gia từ quỹ đạo Mặt Trăng xuống bề mặt.

Theo kế hoạch hiện tại, Artemis IV, dự kiến phóng vào đầu năm 2028, sẽ bao gồm một nhiệm vụ đổ bộ có người lái xuống Mặt Trăng.

Tổng kết

Chuyến bay thử đầu tiên của Starship V3 cho thấy cả tiến bộ lẫn thách thức. Ship 39 hoàn thành nhiều mục tiêu quan trọng, từ triển khai vệ tinh đến tái nhập khí quyển, trong khi sự cố của booster Super Heavy cho thấy SpaceX vẫn còn việc phải làm để đạt được mục tiêu tái sử dụng hoàn toàn.

Dù vậy, với mỗi chuyến bay thử, SpaceX đang tiến thêm một bước tới mục tiêu lớn: phóng hàng loạt vệ tinh, hỗ trợ các sứ mệnh Mặt Trăng của NASA và cuối cùng là các chuyến bay tới Sao Hỏa.