Vì sao các hãng xe phương Tây biến Trung Quốc thành trung tâm xuất khẩu xe điện

Pin là thành phần đắt nhất trong xe điện, chiếm tỷ trọng lớn trong tổng chi phí sản xuất.

Trung Quốc đã xây dựng hệ sinh thái pin hoàn chỉnh nhất thế giới. Các công ty Trung Quốc sản xuất phần lớn pin EV toàn cầu và nắm giữ phần lớn công suất sản xuất pin.

Đối với các hãng xe, sản xuất xe gần các nhà cung cấp pin giúp giảm chi phí logistics và rút ngắn thời gian phát triển sản phẩm.

3. Chu kỳ đổi mới EV nhanh

Thị trường EV tại Trung Quốc cực kỳ cạnh tranh, với hàng chục thương hiệu liên tục tung ra mẫu xe mới.

Môi trường cạnh tranh này thúc đẩy tốc độ đổi mới công nghệ nhanh hơn—từ phần mềm trên xe, thiết kế pin đến các tính năng kỹ thuật số. Các hãng xe hoạt động tại Trung Quốc có thể học hỏi nhanh từ hệ sinh thái này và áp dụng các cải tiến vào sản phẩm của mình.

Nhờ đó, Trung Quốc đã trở thành thị trường và nhà sản xuất EV lớn nhất thế giới, đồng thời là trung tâm đổi mới quan trọng trong ngành xe điện.

Xuất khẩu xe điện của Trung Quốc đang tăng nhanh ra sao

Sự bùng nổ xuất khẩu EV từ Trung Quốc diễn ra rất nhanh.

Theo Ủy ban Thương mại Quốc tế Mỹ, xuất khẩu xe điện của Trung Quốc tăng 1.016% từ năm 2018 đến 2023, đạt gần 1,6 triệu xe trong năm 2023.

Giá trị xuất khẩu cũng tăng mạnh. Chỉ riêng năm 2023, giá trị xuất khẩu EV của Trung Quốc tăng khoảng 70%, lên khoảng 38,5 tỷ USD.

Một phần đáng kể trong số xe này được sản xuất bởi các hãng xe phương Tây vận hành nhà máy tại Trung Quốc, không chỉ bởi các hãng Trung Quốc.

Châu Âu trở thành thị trường xuất khẩu chính

Châu Âu hiện là một trong những điểm đến quan trọng nhất của xe điện sản xuất tại Trung Quốc.

Nhu cầu xe điện giá phải chăng tại châu Âu tăng nhanh, trong khi chi phí sản xuất tại Trung Quốc thấp hơn, khiến nhiều hãng xe chọn xuất khẩu từ Trung Quốc sang thị trường EU.

Tuy nhiên, quan hệ thương mại này đang trở nên mất cân đối. Châu Âu nhập khẩu nhiều xe điện từ Trung Quốc hơn nhiều so với lượng xe châu Âu xuất khẩu sang Trung Quốc.

Các nhà hoạch định chính sách châu Âu lo ngại rằng dòng xe điện giá rẻ—kết hợp với tình trạng dư thừa công suất sản xuất tại Trung Quốc—có thể làm suy yếu khả năng cạnh tranh của ngành ô tô EU.

EU đang phản ứng như thế nào

Để đối phó, Liên minh châu Âu đang thử nghiệm nhiều biện pháp chính sách nhằm bảo vệ ngành công nghiệp nội địa nhưng vẫn duy trì quá trình chuyển đổi sang xe điện.

Thuế đối với xe điện sản xuất tại Trung Quốc

Sau một cuộc điều tra chống trợ cấp, Ủy ban châu Âu đã áp thuế đối kháng đối với xe điện sản xuất tại Trung Quốc.

Mức thuế dao động từ 7,8% đến 35,3%, áp dụng cho xe điện nhập khẩu từ Trung Quốc vào EU.

EU cho rằng các khoản trợ cấp và chính sách công nghiệp của Trung Quốc đã làm méo mó cạnh tranh và giúp xe điện sản xuất tại Trung Quốc bán với giá thấp hơn trên thị trường châu Âu.

Chính sách công nghiệp và chiến lược chuỗi cung ứng

Ngoài thuế quan, EU cũng đang triển khai nhiều chính sách dài hạn để củng cố hệ sinh thái EV của mình, bao gồm:

• trợ cấp và ưu đãi để mở rộng sản xuất xe điện và pin tại châu Âu
• khuyến khích chuỗi cung ứng và sản xuất nội địa
• đa dạng hóa nguồn cung nguyên liệu và giảm phụ thuộc vào Trung Quốc

Chiến lược này thường được gọi là “de‑risking”—giảm phụ thuộc chiến lược vào Trung Quốc mà không cắt đứt hoàn toàn các chuỗi cung ứng toàn cầu.

Thách thức: các hãng phương Tây cũng phụ thuộc vào hệ thống này

Một yếu tố khiến cuộc tranh luận chính sách trở nên phức tạp là nhiều xe điện nhập khẩu từ Trung Quốc vào châu Âu thực chất được sản xuất bởi các hãng xe phương Tây tại các nhà máy của họ ở Trung Quốc.

Nếu EU hạn chế nhập khẩu quá mạnh, các công ty châu Âu và Mỹ cũng có thể bị ảnh hưởng vì họ đang dựa vào năng lực sản xuất chi phí thấp tại Trung Quốc.

Điều này tạo ra thế khó cho các nhà hoạch định chính sách: bảo vệ sản xuất trong nước có thể khiến giá xe điện tăng và làm chậm quá trình chuyển đổi sang phương tiện không phát thải.

Kết luận

Việc Trung Quốc trở thành trung tâm xuất khẩu xe điện toàn cầu là kết quả của nhiều yếu tố: chính sách công nghiệp dài hạn, chuỗi cung ứng pin thống trị và quy mô sản xuất khổng lồ.

Các hãng xe phương Tây ngày càng tích hợp các nhà máy tại Trung Quốc vào chiến lược toàn cầu của mình, sản xuất xe tại đây rồi xuất khẩu ra nhiều thị trường.

Đối với châu Âu, thách thức lớn nhất hiện nay là tìm ra điểm cân bằng: vừa bảo vệ ngành công nghiệp ô tô trong khu vực, vừa giữ giá xe điện đủ thấp để thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang giao thông sạch.