Péter Magyar vs Brussels: Tranh luận về tương lai châu Âu không còn khí đốt Nga

Nỗ lực của châu Âu nhằm chấm dứt nhập khẩu năng lượng từ Nga đang trở thành một điểm chia rẽ chính trị mới trong Liên minh châu Âu (EU). Thủ tướng Hungary Péter Magyar đã công khai đặt câu hỏi về việc liệu châu Âu có thực sự cắt đứt lâu dài với khí đốt Nga hay không. Theo ông, những yếu tố kinh tế và địa lý có thể khiến EU quay lại với nguồn năng lượng rẻ hơn từ Nga trong tương lai. Quan điểm này đặt Budapest vào thế đối lập với kế hoạch pháp lý của EU nhằm chấm dứt nhập khẩu khí đốt Nga trước năm 2027.

Dự đoán của Magyar: EU có thể quay lại khí đốt Nga

Trong các cuộc phỏng vấn, Magyar lập luận rằng sau khi chiến tranh ở Ukraine kết thúc, các chính phủ châu Âu có thể xem xét lại chính sách hiện tại và tiếp tục mua dầu khí từ Nga. Theo ông, hai yếu tố quan trọng sẽ quyết định điều này: tính cạnh tranh kinh tế và địa lý.

Magyar cho rằng khí đốt Nga thường rẻ hơn so với các lựa chọn khác, chẳng hạn khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) được vận chuyển qua các tuyến đường ở Bắc Âu. Đồng thời, Nga vẫn sẽ luôn nằm gần thị trường châu Âu về mặt địa lý, bất kể căng thẳng chính trị.

Vì vậy, ông dự đoán rằng nhu cầu về năng lượng giá rẻ—đặc biệt đối với các ngành công nghiệp—có thể khiến EU quay lại với nguồn cung từ Nga khi khủng hoảng địa chính trị lắng xuống.

“Chủ nghĩa thực dụng năng lượng” của Hungary

Magyar mô tả lập trường của mình là energy pragmatism – chủ nghĩa thực dụng năng lượng. Cách tiếp cận này dựa trên hai nguyên tắc:

• Đa dạng hóa nguồn năng lượng để không phụ thuộc quá nhiều vào một nhà cung cấp.
• Mua nguồn năng lượng rẻ và an toàn nhất trong ngắn hạn, kể cả từ Nga nếu cần thiết.

Chiến lược này cũng phản ánh thực tế cấu trúc của Hungary. Trong nhiều năm, nước này phụ thuộc lớn vào năng lượng Nga và hệ thống đường ống đã gắn chặt với hạ tầng năng lượng Trung Âu. Magyar thừa nhận rằng cần giảm phụ thuộc, nhưng điều đó không thể diễn ra ngay lập tức.

Chính phủ của ông đặt mục tiêu dài hạn chấm dứt sự phụ thuộc năng lượng vào Nga vào khoảng năm 2035, nghĩa là quá trình chuyển đổi sẽ diễn ra dần dần.

Kế hoạch pháp lý của EU: chấm dứt khí đốt Nga trước 2027

Trong khi đó, EU đang đi theo hướng ngược lại. Theo khuôn khổ REPowerEU và Quy định (EU) 2026/261, khối này đã thông qua kế hoạch ràng buộc pháp lý nhằm loại bỏ dần khí đốt Nga khỏi thị trường châu Âu.

Các mốc chính gồm:

• 01/01/2026: cấm nhập khẩu khí đốt Nga theo các hợp đồng mới.
• 17/06/2026: chấm dứt nhập khẩu theo các hợp đồng ngắn hạn hiện có.
• 30/09/2027: cấm hoàn toàn khí đốt đường ống Nga theo các hợp đồng dài hạn.

Mục tiêu tổng thể là kết thúc toàn bộ nhập khẩu LNG và khí đốt đường ống từ Nga vào cuối năm 2027, qua đó giảm đáng kể sự phụ thuộc của châu Âu vào nhiên liệu hóa thạch từ Nga.

Chính sách này xuất phát từ chiến lược REPowerEU được triển khai sau khi Nga xâm lược Ukraine, nhằm đa dạng hóa nguồn năng lượng, thúc đẩy năng lượng tái tạo và giảm phụ thuộc vào Nga.

Phản ứng từ Brussels: Không quay lại năng lượng Nga

Các quan chức EU đã phản đối mạnh mẽ ý tưởng rằng châu Âu có thể quay lại với nhiên liệu hóa thạch từ Nga.

Ủy viên Kinh tế EU Valdis Dombrovskis nhấn mạnh rằng các lệnh trừng phạt và kế hoạch loại bỏ năng lượng Nga không nên bị nới lỏng, ngay cả khi giá năng lượng tăng cao. Ông cho rằng EU không nên tìm đến dầu khí Nga rẻ hơn như một giải pháp tạm thời, bởi châu Âu đã phải trả giá lớn về kinh tế và chiến lược vì sự phụ thuộc trước đây.

Theo Dombrovskis, việc nới lỏng trừng phạt chỉ giúp Nga có thêm nguồn tài chính và làm suy yếu nỗ lực hạn chế khả năng Moscow tài trợ cho chiến tranh. Vì vậy, ông cho rằng áp lực trừng phạt cần được tăng cường thay vì giảm bớt.

Ý nghĩa rộng hơn đối với chính sách năng lượng châu Âu

Sự bất đồng giữa Magyar và Brussels phản ánh một cuộc tranh luận chiến lược sâu sắc hơn về tương lai năng lượng của châu Âu.

1. An ninh năng lượng vs chi phí

EU ưu tiên an ninh năng lượng và độc lập địa chính trị, ngay cả khi nguồn cung thay thế đắt hơn. Ngược lại, lập luận của Magyar nhấn mạnh tính cạnh tranh kinh tế và chi phí năng lượng, đặc biệt đối với các nền kinh tế công nghiệp ở Trung Âu.

2. Tính bền vững của các lệnh trừng phạt

Nếu nhiều quốc gia EU chia sẻ quan điểm của Magyar rằng châu Âu có thể quay lại năng lượng Nga trong tương lai, sự ủng hộ chính trị đối với các lệnh trừng phạt nghiêm ngặt có thể suy yếu theo thời gian.

3. Quan hệ với Ukraine

Chính sách năng lượng cũng gắn chặt với việc EU hỗ trợ Ukraine. Việc quay lại mua khí đốt Nga sẽ gây tranh cãi vì doanh thu năng lượng được xem là nguồn tài trợ cho nỗ lực chiến tranh của Moscow.

Một cuộc tranh luận chiến lược chưa có hồi kết

Hiện tại, luật pháp EU và lập trường chính trị của Brussels vẫn kiên định với mục tiêu chấm dứt hoàn toàn khí đốt Nga trước năm 2027. Tuy nhiên, các phát biểu của Péter Magyar cho thấy một câu hỏi vẫn còn gây tranh cãi trong nội bộ châu Âu: chính sách năng lượng dài hạn nên ưu tiên độc lập địa chính trị hay khả năng cạnh tranh kinh tế?

Khi châu Âu tái định hình hệ thống năng lượng của mình, căng thẳng giữa hai mục tiêu này nhiều khả năng sẽ tiếp tục là một trong những cuộc tranh luận lớn của EU trong nhiều năm tới.