CEO Bouygues cảnh báo châu Âu đang phụ thuộc nguy hiểm vào Starlink và AI của Mỹ

Nếu phụ thuộc quá nhiều vào các nhà cung cấp bên ngoài, châu Âu có nguy cơ đánh mất quyền kiểm soát đối với các lớp cốt lõi của hệ sinh thái số.

Vì sao Starlink gây lo ngại

Starlink — mạng internet vệ tinh quỹ đạo thấp do SpaceX vận hành — hiện là một trong những hệ thống kết nối vệ tinh lớn và phát triển nhanh nhất thế giới. Điều này khiến nhiều lãnh đạo ngành viễn thông châu Âu lo ngại.

Vấn đề không chỉ nằm ở cạnh tranh, mà còn ở quyền kiểm soát hạ tầng. Nếu một mạng lưới tư nhân nước ngoài trở thành hạ tầng thiết yếu, về lý thuyết họ có thể thay đổi điều khoản dịch vụ, hạn chế truy cập hoặc ảnh hưởng đến khả năng kết nối của cả quốc gia.

Một số chuyên gia cũng cảnh báo rằng sự tập trung năng lực vào một nhà cung cấp ngoài châu Âu có thể biến kết nối số thành một điểm gây sức ép địa chính trị trong các cuộc khủng hoảng hoặc tranh chấp quốc tế.

Bài toán phụ thuộc vào AI

Tình hình tương tự cũng diễn ra trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo. Phần lớn các mô hình AI tiên tiến, nền tảng điện toán đám mây và hệ sinh thái ứng dụng hiện nay đều do các công ty công nghệ Mỹ phát triển và vận hành.

Theo Roussat, nếu châu Âu phụ thuộc vào những hệ thống này, khu vực có thể mất quyền kiểm soát đối với:

• hạ tầng điện toán cốt lõi
• hệ sinh thái ứng dụng AI
• giá trị kinh tế được tạo ra từ phần mềm thế hệ mới

Hệ quả là châu Âu có thể chỉ hưởng một phần nhỏ lợi ích kinh tế từ AI trong khi vẫn phụ thuộc vào các nhà cung cấp bên ngoài cho năng lực công nghệ quan trọng.

Tham vọng “chủ quyền công nghệ” của EU

Cảnh báo của Roussat phù hợp với một xu hướng chính sách lớn hơn tại Liên minh châu Âu: chủ quyền công nghệ (technological sovereignty) — tức khả năng tự kiểm soát các công nghệ và hạ tầng chiến lược.

Nhiều tài liệu của Nghị viện châu Âu đã chỉ ra rằng sự phụ thuộc vào các nhà cung cấp hạ tầng từ bên ngoài có thể làm suy yếu an ninh và quyền tự chủ chiến lược của EU.

Để giảm phụ thuộc, châu Âu đang triển khai nhiều sáng kiến như:

• IRIS²: chòm vệ tinh của EU nhằm cung cấp mạng liên lạc an toàn và giảm phụ thuộc vào các hệ thống như Starlink.
• tăng đầu tư vào hạ tầng số nội khối, bao gồm mạng viễn thông, điện toán đám mây và phát triển AI.

Mục tiêu là đảm bảo châu Âu vẫn có thể vận hành các dịch vụ số quan trọng ngay cả khi căng thẳng địa chính trị làm gián đoạn việc tiếp cận công nghệ nước ngoài.

Vì sao cần hợp nhất ngành viễn thông

Roussat cùng nhiều lãnh đạo viễn thông châu Âu cho rằng việc xây dựng hạ tầng công nghệ tự chủ đòi hỏi quy mô đầu tư rất lớn — điều mà thị trường viễn thông châu Âu hiện còn phân mảnh khó đáp ứng.

Hiện nay, châu Âu có hàng chục thị trường viễn thông quốc gia riêng lẻ, khiến quy mô doanh nghiệp nhỏ hơn so với các đối thủ toàn cầu. Điều này hạn chế khả năng đầu tư vào các dự án lớn như:

• mạng cáp quang diện rộng
• 5G và 6G
• kết nối vệ tinh
• hạ tầng AI

Theo lập luận của nhiều lãnh đạo ngành, nếu không có các nhà khai thác đủ lớn và nguồn vốn mạnh, châu Âu sẽ tiếp tục thuê công nghệ từ bên ngoài thay vì sở hữu nó.

Câu hỏi chiến lược lớn của châu Âu

Cảnh báo của Roussat phản ánh một cuộc tranh luận rộng hơn trong EU: làm thế nào để cân bằng giữa việc mở cửa với công nghệ toàn cầu và duy trì quyền tự chủ chiến lược.

Các công ty Mỹ hiện đang chi phối nhiều lớp của hệ sinh thái số — từ điện toán đám mây, AI cho đến kết nối vệ tinh. Đối với các nhà hoạch định chính sách châu Âu, câu hỏi then chốt là mức độ độc lập công nghệ cần thiết để bảo vệ năng lực cạnh tranh và an ninh của khu vực.

Thông điệp của Roussat khá rõ ràng: nếu châu Âu không đầu tư sớm vào AI và hạ tầng vệ tinh của riêng mình, sự phụ thuộc vào công nghệ bên ngoài có thể trở thành tình trạng lâu dài và khó đảo ngược.