Israel cảnh báo nguy cơ Iran tấn công bất ngờ bằng tên lửa và drone

Theo lập luận chiến lược của Israel, nếu giới lãnh đạo Iran tin rằng Washington và Tel Aviv sắp chuyển sang hành động quân sự khi ngoại giao thất bại, Tehran có thể lựa chọn tấn công phủ đầu để thay đổi thế cân bằng.

Dù vậy, nhiều chi tiết quan trọng vẫn chưa rõ ràng. Phần lớn thông tin hiện nay xuất phát từ các bài báo dẫn nguồn quan chức giấu tên, thay vì các tài liệu tình báo đã được giải mật.

Bối cảnh: một cuộc xung đột rộng hơn đã bắt đầu

Cảnh báo này xuất hiện trong bối cảnh một cuộc xung đột lớn hơn giữa Iran, Mỹ và Israel đã bùng phát từ cuối tháng 2 năm 2026. Khi đó, Mỹ và Israel tiến hành các cuộc không kích phối hợp nhằm vào nhiều mục tiêu tại Iran.

Iran sau đó đáp trả bằng hàng loạt tên lửa đạn đạo và máy bay không người lái nhằm vào Israel, các căn cứ quân sự của Mỹ và những quốc gia Trung Đông có liên minh với Washington.

Kể từ đó, đối đầu giữa các bên không chỉ diễn ra trên chiến trường mà còn mở rộng sang các lĩnh vực khác như:

• áp lực kinh tế
• gián đoạn không phận
• chiến tranh điện tử ảnh hưởng đến hệ thống định vị

Một số nước vùng Vịnh có căn cứ quân sự của Mỹ cũng đã ghi nhận các sự cố drone và các vụ tấn công liên quan đến cuộc xung đột đang diễn ra.

Cảnh báo hàng không trên diện rộng

Một trong những tín hiệu rõ ràng nhất về mức độ rủi ro trong khu vực đến từ các cơ quan quản lý hàng không.

Cơ quan An toàn Hàng không Liên minh châu Âu (EASA) đã gia hạn bản tin cảnh báo vùng xung đột đối với phần lớn không phận Trung Đông và vùng Vịnh Ba Tư đến cuối tháng 5 năm 2026. Cảnh báo này bao phủ nhiều quốc gia như Iran, Israel, Iraq, Bahrain, Kuwait, Qatar, Oman, Saudi Arabia, UAE, Jordan và Lebanon.

EASA khuyến cáo các hãng hàng không cần đặc biệt thận trọng vì hoạt động quân sự trong khu vực có thể gây rủi ro cho máy bay dân sự.

Ngoài ra, Cơ quan Hàng không Dân dụng Singapore (CAAS) cũng cảnh báo về khả năng gia tăng nhiễu GNSS (hệ thống định vị vệ tinh toàn cầu) liên quan đến căng thẳng Iran–Israel. Các dạng nhiễu như vậy có thể làm suy giảm hệ thống dẫn đường và giám sát của máy bay thương mại.

Bầu trời thưa vắng bất thường

Một tín hiệu khác khiến giới phân tích chú ý là lượng chuyến bay thương mại qua không phận Iran giảm mạnh.

Dữ liệu theo dõi chuyến bay cho thấy số máy bay bay qua khu vực này giảm đáng kể. Theo các nhà quan sát, tình trạng này từng xuất hiện trước những đợt leo thang quân sự trước đó.

Thông thường, các hãng hàng không sẽ tự tránh khu vực rủi ro trước khi chính phủ chính thức đóng cửa không phận. Vì vậy, những thay đổi đột ngột trong tuyến bay đôi khi được xem là dấu hiệu sớm của căng thẳng gia tăng.

Chiến tranh điện tử và nhiễu GPS

Các hoạt động gây nhiễu và giả mạo tín hiệu GPS cũng gia tăng trong khu vực.

Những kỹ thuật này có thể làm sai lệch hoặc phá vỡ tín hiệu định vị vệ tinh. Trong thời gian cao điểm của cuộc xung đột, tình trạng gây nhiễu đã ảnh hưởng đến hàng trăm đến gần một nghìn tàu thuyền mỗi ngày tại vùng Vịnh Ba Tư và vịnh Oman.

Các chuyên gia cho rằng chiến tranh điện tử có nhiều mục tiêu quân sự:

• gây rối hệ thống định vị
• làm phức tạp hoạt động thu thập tình báo
• tăng mức độ bất định cho giao thông dân sự ở các tuyến hàng hải chiến lược

Ngoại giao mong manh

Những cảnh báo này cũng diễn ra song song với các cuộc đàm phán mong manh giữa Iran và Mỹ về xung đột khu vực và chương trình hạt nhân của Tehran.

Các báo cáo cho thấy còn nhiều bất đồng giữa các nhà lãnh đạo chính trị, và chưa rõ liệu các cuộc thương lượng có thể dẫn đến một thỏa thuận lâu dài hay không.

Trong bối cảnh chiến sự vẫn đang diễn ra, mỗi khi ngoại giao rơi vào bế tắc, các nhà hoạch định quân sự thường phải tính đến khả năng xung đột tiếp tục leo thang.

Những tín hiệu này nói lên điều gì?

Xét riêng lẻ, từng yếu tố — cảnh báo tình báo, khuyến cáo hàng không, nhiễu GPS hay lưu lượng bay giảm — không chứng minh rằng một cuộc tấn công đang cận kề.

Nhưng khi đặt chúng cạnh nhau, chúng cho thấy khu vực đang ở trong trạng thái cảnh giác cao, nơi nguy cơ tính toán sai lầm giữa các bên ngày càng lớn.

Những bằng chứng được xác nhận rõ ràng nhất hiện nay liên quan đến cảnh báo an toàn hàng không và sự gia tăng nhiễu định vị vệ tinh. Trong khi đó, cáo buộc rằng Iran đang chuẩn bị một cuộc tấn công bất ngờ vẫn chưa được xác nhận độc lập bằng các tài liệu tình báo công khai.

Điều chắc chắn là: nếu ngoại giao thất bại và một trong các bên tin rằng chiến tranh là không thể tránh khỏi, xung đột tại Trung Đông có thể mở rộng rất nhanh.