NVIDIA và Alice & Bob hợp tác xây dựng siêu máy tính lai giữa lượng tử và GPU

Startup điện toán lượng tử Alice & Bob vừa nhận thêm vốn từ NVentures, quỹ đầu tư mạo hiểm của NVIDIA. Khoản đầu tư này mở rộng vòng Series B trị giá 100 triệu euro của công ty và đồng thời củng cố quan hệ hợp tác kỹ thuật giữa hai bên nhằm phát triển các hệ thống điện toán lai giữa lượng tử và GPU.

Mục tiêu chung là kết hợp bộ xử lý lượng tử dựa trên cat‑qubit của Alice & Bob với hạ tầng tính toán tăng tốc của NVIDIA. Sự kết hợp này nhằm tạo ra các hệ thống lai có khả năng xử lý những yêu cầu tính toán khổng lồ của điện toán lượng tử thực tế.

Khoản đầu tư phục vụ mục tiêu máy tính lượng tử chịu lỗi

Alice & Bob tập trung vào một loại qubit đặc biệt gọi là cat qubit. Kiến trúc này được thiết kế để giảm bớt một số dạng lỗi phổ biến trong hệ lượng tử ngay từ cấp độ phần cứng. Nhờ vậy, chi phí và độ phức tạp của các kỹ thuật sửa lỗi lượng tử — một trong những thách thức lớn nhất của lĩnh vực — có thể giảm đáng kể.

Nguồn vốn mới trong vòng Series B sẽ giúp công ty đẩy nhanh nghiên cứu và phát triển, hướng tới việc xây dựng máy tính lượng tử quy mô lớn có khả năng chịu lỗi dựa trên kiến trúc cat‑qubit.

Hiện chưa có thông tin về quy mô cụ thể của khoản đầu tư từ NVentures, nhưng động thái này cho thấy NVIDIA ngày càng quan tâm đến hệ sinh thái điện toán lượng tử và muốn hỗ trợ các nhà phát triển phần cứng có thể tích hợp với nền tảng tính toán tăng tốc của mình.

Vì sao máy tính lượng tử vẫn cần GPU

Trái với tưởng tượng phổ biến, các máy tính lượng tử không hoạt động độc lập. Chúng cần một lượng lớn tài nguyên tính toán cổ điển để:

• Biên dịch và tối ưu hóa mạch lượng tử
• Mô phỏng thuật toán trước khi chạy trên phần cứng thật
• Phân tích kết quả đo
• Thực hiện các thuật toán sửa lỗi trong thời gian thực

Theo chiến lược của NVIDIA, điện toán lượng tử hữu ích trong tương lai nhiều khả năng sẽ xuất hiện dưới dạng hệ thống lai kết hợp QPU với siêu máy tính GPU.

Trong mô hình này, GPU đảm nhiệm các nhiệm vụ như mô phỏng, tối ưu thuật toán và điều khiển hệ thống trong khi QPU thực hiện các phép tính lượng tử đặc thù.

CUDA‑Q: lớp phần mềm cho điện toán lai

Một thành phần quan trọng của sự hợp tác là CUDA‑Q, nền tảng phát triển lượng tử mã nguồn mở của NVIDIA.

CUDA‑Q cho phép các nhà phát triển viết chương trình chạy đồng thời trên CPU, GPU và QPU trong cùng một mô hình lập trình. Nền tảng này cũng không phụ thuộc loại qubit, nên có thể tích hợp với nhiều công nghệ phần cứng lượng tử khác nhau, bao gồm cat‑qubit của Alice & Bob.

Nhờ vậy, các trung tâm nghiên cứu và trung tâm siêu máy tính có thể thử nghiệm các quy trình điện toán lượng tử quy mô lớn ngay cả khi phần cứng lượng tử thực tế vẫn còn hạn chế.

cuQuantum: mô phỏng lượng tử tăng tốc bằng GPU

Trước khi chạy trên máy lượng tử thật, nhiều thuật toán phải được kiểm thử bằng mô phỏng. Bộ công cụ cuQuantum của NVIDIA cho phép mô phỏng các mạch lượng tử trên GPU với hiệu năng vượt xa khả năng của nhiều QPU hiện nay.

Điều này đặc biệt hữu ích trong giai đoạn phát triển ban đầu của phần cứng lượng tử, khi các nhà nghiên cứu cần kiểm tra thiết kế kiến trúc, thuật toán và hệ thống điều khiển.

Dynamiqs: mô phỏng vật lý cat‑qubit

Alice & Bob cũng phát triển thư viện mã nguồn mở Dynamiqs, tập trung vào mô phỏng động lực học và cơ chế điều khiển của hệ lượng tử.

Công ty đã tích hợp CUDA‑Q vào Dynamiqs, cho phép tăng tốc mô phỏng bằng GPU. Các thử nghiệm ban đầu cho thấy hiệu suất mô phỏng có thể nhanh hơn tới 75 lần.

Những mô phỏng này giúp các nhà nghiên cứu:

• Tối ưu giao thức điều khiển qubit
• Phát triển kỹ thuật sửa lỗi
• Hoàn thiện thiết kế phần cứng trước khi xây dựng thiết bị thực

NVQLink: kết nối trực tiếp GPU với bộ xử lý lượng tử

Ở cấp độ kiến trúc hệ thống, hai công ty đang hợp tác phát triển NVQLink, một nền tảng mở nhằm kết nối GPU trực tiếp với bộ xử lý lượng tử.

NVQLink liên kết chặt chẽ máy chủ siêu máy tính với bộ điều khiển hệ thống lượng tử, cho phép GPU tham gia vào các tác vụ lượng tử theo thời gian thực.

GPU có thể xử lý nhiều nhiệm vụ quan trọng như:

• Biên dịch mạch lượng tử
• Giải mã dữ liệu cho thuật toán sửa lỗi
• Hiệu chuẩn qubit động
• Điều khiển phản hồi trong quá trình tính toán

Trong các hệ thống lượng tử chịu lỗi, độ trễ cực thấp giữa QPU và hạ tầng GPU là yếu tố then chốt để hệ thống phản ứng kịp thời với kết quả đo.

Hướng tới siêu máy tính lai lượng tử‑cổ điển

Tham vọng dài hạn của NVIDIA và Alice & Bob không phải là một máy tính lượng tử đứng riêng lẻ, mà là siêu máy tính lai lượng tử‑cổ điển dành cho các trung tâm HPC (high‑performance computing).

Trong kiến trúc này:

• QPU thực hiện các phép tính lượng tử chuyên biệt
• GPU đảm nhiệm mô phỏng, tối ưu và điều khiển thời gian thực
• Phần mềm lai như CUDA‑Q điều phối toàn bộ hệ thống

Bằng cách tích hợp bộ xử lý cat‑qubit với hệ sinh thái tính toán tăng tốc của NVIDIA, hai công ty hy vọng đưa điện toán lượng tử ra khỏi phòng thí nghiệm và tiến gần hơn tới những siêu máy tính lai có khả năng giải quyết các bài toán thực tế trong khoa học và công nghiệp.