El Niño có khả năng hình thành vào năm 2026: Vì sao giới khoa học lo ngại về nắng nóng toàn cầu và các tác động khu vực

Các cơ quan khí tượng trên thế giới đang cảnh báo rằng hiện tượng khí hậu El Niño nhiều khả năng sẽ hình thành trong năm 2026, có thể làm tăng thêm nhiệt độ toàn cầu và gây ra những thay đổi đáng kể trong mô hình thời tiết ở nhiều khu vực.

Theo Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ (NOAA), hiện có 82% khả năng El Niño xuất hiện trong giai đoạn từ tháng 5 đến tháng 7/2026, và 96% khả năng hiện tượng này kéo dài qua mùa đông ở Bắc bán cầu 2026–2027. Dù đến giữa tháng 5/2026 hệ thống ENSO (El Niño–Southern Oscillation) vẫn được phân loại là trạng thái trung tính, các quan sát đại dương cho thấy Thái Bình Dương đang nhanh chóng chuyển sang pha ấm của El Niño.

Điều khiến giới khoa học đặc biệt chú ý là: El Niño giải phóng lượng nhiệt lớn tích tụ trong đại dương vào khí quyển, nghĩa là hiện tượng này có thể làm tăng thêm mức nóng trong bối cảnh khí hậu toàn cầu vốn đã ở mức cao kỷ lục.

Dự báo mới nhất cho thấy điều gì

Trung tâm Dự báo Khí hậu của NOAA hiện đặt hệ thống cảnh báo ENSO ở mức “El Niño Watch” – nghĩa là điều kiện đang thuận lợi để El Niño hình thành trong thời gian gần.

Các tín hiệu chính dẫn đến dự báo này gồm:

• Nhiệt độ bề mặt biển ở vùng xích đạo trung và đông Thái Bình Dương đang ở mức gần hoặc cao hơn trung bình.
• Nhiệt độ nước ấm dưới bề mặt đại dương đang gia tăng – một dấu hiệu thường xuất hiện trước khi El Niño hình thành.
• Nhiều mô hình khí hậu dự báo hiện tượng có thể mạnh dần và kéo dài đến cuối năm 2026 hoặc đầu 2027.

Một số mô hình thậm chí cho thấy El Niño năm nay có thể đạt cường độ mạnh hoặc rất mạnh, dù các nhà khoa học nhấn mạnh rằng cường độ chính xác vẫn chưa thể xác định ở giai đoạn này.

Vì sao El Niño có thể làm nhiệt độ toàn cầu tăng

Trong các năm El Niño, vùng nước ấm ở Thái Bình Dương giải phóng nhiệt vào khí quyển, khiến nhiệt độ trung bình toàn cầu thường tăng thêm.

Điều này đặc biệt đáng chú ý vì nền khí hậu hiện tại đã rất nóng. Theo NOAA, năm 2024 là năm nóng nhất trong hồ sơ quan trắc hiện đại, với nhiệt độ bề mặt toàn cầu cao hơn 1,29°C so với mức trung bình thế kỷ 20, vượt kỷ lục trước đó của năm 2023.

Các nhà khoa học cũng chỉ ra rằng 10 năm nóng nhất kể từ năm 1850 đều xảy ra trong vòng một thập kỷ gần đây.

Khi El Niño xuất hiện trong bối cảnh nền nhiệt đã cao như vậy, sự kết hợp này trong quá khứ thường dẫn tới những đỉnh nhiệt độ toàn cầu mới.

Nắng nóng ở châu Âu và giới hạn của việc quy nguyên nhân

Các nhà dự báo thời tiết cảnh báo rằng những đợt nắng nóng mạnh và hiện tượng “vòm nhiệt” (heat dome) có thể xuất hiện ở một số khu vực châu Âu vào cuối mùa xuân và mùa hè 2026. Những hệ thống áp cao lớn có thể giữ không khí nóng lại trên một khu vực trong nhiều ngày.

Tuy nhiên, các nhà khoa học nhấn mạnh rằng không thể tự động quy các đợt nắng nóng cụ thể cho El Niño, đặc biệt khi hiện tượng này vẫn đang trong giai đoạn hình thành.

Các đợt nắng nóng riêng lẻ thường do các mô hình khí quyển ngắn hạn – ví dụ như các vùng áp cao kéo dài. El Niño chủ yếu làm tăng nền nhiệt toàn cầu, từ đó có thể làm tăng xác suất hoặc cường độ của các cực đoan nhiệt, nhưng cần các nghiên cứu quy kết chi tiết mới xác định được vai trò của nó trong từng sự kiện.

Tác động dự kiến ở Caribe và Jamaica

Các cơ quan khí hậu khu vực cũng đã bắt đầu cảnh báo về những tác động tiềm tàng ở Caribe.

Các nhà khí hậu học cho biết El Niño thường mang lại điều kiện nóng hơn và khô hơn ở nhiều khu vực Caribe, có thể ảnh hưởng đến nguồn nước, nông nghiệp và hệ sinh thái.

Tại Jamaica, Cơ quan Khí tượng nước này đang theo dõi sát diễn biến. Họ cảnh báo rằng El Niño đang hình thành có thể dẫn đến lượng mưa giảm và nhiệt độ tăng trên toàn đảo, làm tăng nguy cơ căng thẳng nguồn nước và khó khăn cho sản xuất nông nghiệp.

Những điều kiện như vậy cũng có thể làm gia tăng stress nhiệt đối với cây trồng, vật nuôi và con người, đồng thời tăng nguy cơ hạn hán trong một số giai đoạn của năm.

Ẩn số lớn nhất: cường độ của El Niño

Dù khả năng El Niño xuất hiện trong năm 2026 là khá cao, mức độ mạnh yếu của sự kiện vẫn chưa chắc chắn.

Những El Niño mạnh thường gây ra tác động khí hậu rõ rệt hơn trên toàn cầu. Tuy nhiên, ngay cả các sự kiện mức trung bình cũng có thể làm thay đổi đáng kể lượng mưa, hoạt động bão, và nhiệt độ ở nhiều khu vực.

Điều mà các nhà khí tượng nhấn mạnh lúc này là: hệ thống khí hậu toàn cầu đang bước vào một giai đoạn chuyển đổi mới, và nếu El Niño phát triển trong bối cảnh Trái Đất vốn đã nóng kỷ lục, nguy cơ về nắng nóng, hạn hán và thời tiết cực đoan trên nhiều khu vực có thể tăng lên đáng kể.