Trung Quốc vẫn chưa phê duyệt đường ống Power of Siberia 2 của Nga

Thế nhưng sau cuộc gặp ngày 20/5, hai bên chỉ công bố các thỏa thuận hợp tác và tuyên bố về quan hệ đối tác chiến lược — không có thông báo nào về việc ký hợp đồng đường ống.

Đối với Nga, dự án có ý nghĩa sống còn. Sau cuộc xung đột tại Ukraine năm 2022 và các lệnh trừng phạt của phương Tây, Moscow đã mất phần lớn thị trường khí đốt châu Âu và buộc phải tìm đầu ra mới ở châu Á.

Điện Kremlin thậm chí hy vọng những biến động năng lượng toàn cầu — như căng thẳng ở Trung Đông và nguy cơ gián đoạn vận tải qua eo biển Hormuz — sẽ khiến Trung Quốc ưu tiên nguồn cung khí đốt ổn định qua đường ống trên đất liền. Nhưng lập luận địa chính trị này không đủ để vượt qua các tính toán kinh tế của Bắc Kinh.

Điểm nghẽn lớn nhất: giá khí đốt

Trở ngại cốt lõi của dự án là giá bán khí.

Trung Quốc được cho là muốn mức giá tương đương hoặc gần với giá khí nội địa của Nga — vốn thấp hơn đáng kể so với giá xuất khẩu truyền thống. Nga, ngược lại, cần mức giá cao hơn để bù đắp chi phí đầu tư hàng chục tỷ USD và thay thế doanh thu đã mất từ thị trường châu Âu.

Vì chưa thống nhất được cơ chế định giá và điều khoản cung cấp dài hạn, các cuộc đàm phán nhiều lần rơi vào bế tắc dù quan hệ chính trị giữa hai nước vẫn rất gần gũi.

Trung Quốc thận trọng với các hợp đồng khí đốt dài hạn

Một dự án đường ống lớn như Power of Siberia 2 đòi hỏi cam kết mua khí trong nhiều thập kỷ. Điều này khiến Bắc Kinh phải cân nhắc kỹ.

Kể từ khi chiến sự Ukraine bùng nổ, Trung Quốc tỏ ra khá thận trọng trong việc ký các hợp đồng năng lượng dài hạn mới với Nga hoặc đầu tư sâu vào các dự án khai thác của nước này.

Từ góc nhìn của Trung Quốc, việc khóa chặt nguồn cung trong vài chục năm có thể trở thành rủi ro nếu nhu cầu năng lượng thay đổi hoặc giá khí toàn cầu giảm. Khi đường ống đã xây xong, bên mua gần như bị ràng buộc lâu dài với hạ tầng đó.

Trung Quốc có nhiều lựa chọn năng lượng khác

Một lý do quan trọng khiến Bắc Kinh không vội vàng là chiến lược năng lượng đa dạng.

Trung Quốc hiện nhập khí từ nhiều nguồn khác nhau, bao gồm LNG (khí tự nhiên hóa lỏng) trên thị trường toàn cầu, các đường ống hiện có và sản lượng khí nội địa. Trong thập kỷ tới, nguồn cung LNG toàn cầu được dự báo tăng mạnh, có thể giúp người mua như Trung Quốc có nhiều lựa chọn hơn và giá tốt hơn.

Song song đó, Trung Quốc đang tăng tốc năng lượng tái tạo. Điện gió và điện mặt trời chiếm phần lớn công suất điện mới được bổ sung trong những năm gần đây, với hàng trăm gigawatt năng lượng sạch được đưa vào hệ thống.

Những xu hướng này làm giảm áp lực phải ký thêm một dự án nhập khẩu nhiên liệu hóa thạch khổng lồ — trừ khi điều kiện thương mại đặc biệt hấp dẫn.

Thương mại Trung–Nga vẫn tiếp tục mở rộng

Việc chưa đạt thỏa thuận đường ống không có nghĩa quan hệ kinh tế giữa hai nước suy yếu.

Thương mại song phương vẫn tăng trưởng mạnh. Trong quý I/2026, kim ngạch thương mại Trung–Nga tăng 14,8% so với cùng kỳ, đạt hơn 61 tỷ USD.

Nga cũng tiếp tục cung cấp dầu thô và các hàng hóa năng lượng cho Trung Quốc, thường với mức giá chiết khấu do các lệnh trừng phạt của phương Tây.

Điều gì cho thấy về cán cân trong quan hệ Trung–Nga?

Sự đình trệ của Power of Siberia 2 phản ánh cán cân không cân xứng trong quan hệ hai nước.

Nga đang cần gấp các thị trường mới và hạ tầng xuất khẩu để thay thế châu Âu. Trong khi đó, Trung Quốc có nhiều nguồn cung thay thế và một hệ thống năng lượng đang thay đổi nhanh chóng.

Chính sự chênh lệch này cho phép Bắc Kinh tiếp cận vấn đề theo cách rất thực dụng: mua năng lượng Nga khi có lợi, nhưng không chấp nhận các điều khoản bất lợi cho những dự án chiến lược lớn.

Nói cách khác, hội nghị thượng đỉnh ở Bắc Kinh cho thấy Trung Quốc và Nga vẫn xích lại gần nhau về chính trị và thương mại. Nhưng khi liên quan đến một dự án trị giá hơn 50 tỷ USD và cam kết khí đốt kéo dài hàng thập kỷ, tính toán kinh tế của Trung Quốc vẫn quan trọng hơn biểu tượng địa chính trị.