Gói vũ khí 14 tỷ USD cho Đài Loan khiến chuyến thăm của quan chức Lầu Năm Góc tới Bắc Kinh bị trì hoãn

Quan hệ quốc phòng Mỹ–Trung đang xuất hiện thêm một điểm căng mới: Trung Quốc được cho là trì hoãn chuyến thăm Bắc Kinh của Elbridge Colby, Thứ trưởng Quốc phòng Mỹ phụ trách chính sách, trong bối cảnh Washington đang cân nhắc gói bán vũ khí khoảng 14 tỷ USD cho Đài Loan. Diễn biến này cho thấy vấn đề Đài Loan vẫn là một trong những điểm nhạy cảm nhất giữa hai cường quốc.

Vì sao Trung Quốc trì hoãn chuyến thăm của quan chức Lầu Năm Góc

Ông Elbridge Colby trước đó đã thảo luận với phía Trung Quốc về khả năng thăm Bắc Kinh vào mùa hè. Tuy nhiên, theo các nguồn tin quen thuộc với các cuộc trao đổi, Trung Quốc cho biết họ chưa thể chấp thuận chuyến thăm cho đến khi Mỹ quyết định rõ ràng về gói vũ khí dành cho Đài Loan.

Điều này biến đối thoại quân sự song phương thành một công cụ gây sức ép ngoại giao. Bằng cách trì hoãn chuyến thăm, Bắc Kinh gửi tín hiệu rằng mức độ hợp tác quân sự với Washington có thể phụ thuộc vào cách Mỹ xử lý vấn đề Đài Loan.

Thông thường, các kênh đối thoại quân sự Mỹ–Trung được thiết lập để giảm nguy cơ hiểu lầm hoặc tính toán sai giữa hai lực lượng. Khi những cuộc tiếp xúc này bị ràng buộc với tranh chấp chính trị, đó là dấu hiệu cho thấy căng thẳng đang gia tăng.

Gói vũ khí 14 tỷ USD cho Đài Loan gồm những gì

Theo các báo cáo, gói bán vũ khí có thể bao gồm nhiều hệ thống phòng thủ trên không và chống tên lửa, chẳng hạn:

• Tên lửa đánh chặn Patriot
• Hệ thống phòng không mặt đất NASAMS
• Thiết bị phòng thủ chống máy bay không người lái

Các hệ thống này chủ yếu phục vụ mục đích phòng thủ, nhằm giúp Đài Loan chống lại các cuộc tấn công bằng tên lửa hoặc drone.

Trung Quốc phản đối mạnh mẽ các thương vụ như vậy vì coi Đài Loan là một phần lãnh thổ của mình, đồng thời xem việc nước ngoài hỗ trợ quân sự cho Đài Bắc là can thiệp vào công việc nội bộ.

Vì sao Mỹ vẫn bán vũ khí cho Đài Loan

Cơ sở pháp lý chính cho chính sách này là Đạo luật Quan hệ Đài Loan (Taiwan Relations Act) năm 1979. Sau khi Mỹ thiết lập quan hệ ngoại giao với Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, đạo luật này cho phép Washington duy trì quan hệ không chính thức với Đài Loan.

Luật cũng cho phép Mỹ cung cấp vũ khí mang tính phòng thủ để Đài Loan duy trì khả năng tự vệ, đồng thời nêu rằng bất kỳ nỗ lực nào nhằm quyết định tương lai của hòn đảo bằng biện pháp phi hòa bình đều là vấn đề đáng quan ngại nghiêm trọng đối với Mỹ.

Vì vậy, các thương vụ vũ khí cho Đài Loan từ lâu đã trở thành một phần cốt lõi—nhưng gây tranh cãi—trong chính sách của Mỹ tại khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương.

Vì sao Tổng thống Trump tạm hoãn quyết định

Tổng thống Donald Trump cho biết ông chưa phê duyệt gói vũ khí và vẫn đang xem xét quyết định cuối cùng.

Sau cuộc gặp với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Bắc Kinh, ông nói rằng mình vẫn đang cân nhắc sau khi nghe các quan ngại từ phía Trung Quốc.

Đáng chú ý, ông cũng mô tả việc trì hoãn như một “con bài đàm phán” trong các cuộc thương lượng rộng hơn với Bắc Kinh.

Cách tiếp cận này có thể mang lại linh hoạt ngoại giao trong ngắn hạn, nhưng đồng thời cũng tạo ra sự không chắc chắn đối với cam kết an ninh lâu dài mà Đài Loan dựa vào.

Tác động đối với quan hệ Mỹ – Trung

Căng thẳng hiện nay phản ánh một số xu hướng lớn trong quan hệ giữa hai nước:

Đài Loan vẫn là điểm nhạy cảm nhất.
Bắc Kinh thường xuyên phản đối các thương vụ vũ khí của Mỹ với Đài Loan và cảnh báo chúng có thể làm tổn hại quan hệ song phương.

Đối thoại quân sự đang trở thành công cụ mặc cả.
Việc gắn chuyến thăm của ông Colby với quyết định bán vũ khí cho thấy Bắc Kinh sẵn sàng dùng các kênh liên lạc quân sự làm đòn bẩy ngoại giao.

Vấn đề vũ khí trở thành một phần của đàm phán chiến lược rộng hơn.
Việc Nhà Trắng trì hoãn phê duyệt cho thấy thương vụ này có thể được đặt trong bối cảnh các cuộc thương lượng lớn hơn sau hội nghị Trump–Tập.

Một mô hình quen thuộc trong ngoại giao Mỹ – Trung

Tình huống hiện tại không phải là lần đầu. Trong nhiều năm, Trung Quốc thường liên kết các cuộc tiếp xúc ngoại giao, chuyến thăm cấp cao hoặc đối thoại quân sự với quyết định của Mỹ về bán vũ khí cho Đài Loan.

Một số báo cáo trước đó cho thấy các thông báo bán vũ khí từng bị trì hoãn nhằm tránh làm Bắc Kinh phật ý trước các cuộc gặp ngoại giao lớn.

Chiến lược này cho phép Trung Quốc gây sức ép mà không cần leo thang quân sự trực tiếp: thay vào đó, họ ràng buộc quyền tiếp cận ngoại giao và các lợi ích chính trị với việc Washington hạn chế hỗ trợ quân sự cho Đài Loan.

Điều gì có thể xảy ra tiếp theo

Một số kịch bản đang được theo dõi:

• Mỹ phê duyệt gói vũ khí, điều có thể dẫn tới phản ứng ngoại giao mạnh từ Trung Quốc.
• Washington tiếp tục trì hoãn hoặc điều chỉnh gói bán vũ khí để duy trì ổn định quan hệ với Bắc Kinh.
• Hai bên đạt thỏa hiệp trong các lĩnh vực khác, trong khi chính sách về Đài Loan vẫn giữ nguyên.

Dù kết quả ra sao, vụ việc này cho thấy Đài Loan vẫn là đường ranh chiến lược quan trọng trong quan hệ Mỹ–Trung — đủ sức ảnh hưởng tới đối thoại quân sự, tiếp xúc ngoại giao và các cuộc thương lượng địa chính trị rộng lớn hơn.