UAE tăng tốc xây đường ống dầu West–East để tránh eo biển Hormuz

Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) đang đẩy nhanh tiến độ xây dựng một đường ống dầu chiến lược nhằm bỏ qua eo biển Hormuz, tuyến vận chuyển năng lượng quan trọng nhưng dễ bị gián đoạn nhất thế giới.

Theo ông Sultan Ahmed Al Jaber, Bộ trưởng Công nghiệp và Công nghệ tiên tiến đồng thời là Tổng giám đốc ADNOC (Abu Dhabi National Oil Company), dự án đường ống dầu thô West–East hiện đã hoàn thành khoảng 50% và đang được tăng tốc để kịp đưa vào hoạt động vào năm 2027.

Mục tiêu của dự án là tăng khả năng xuất khẩu dầu của UAE thông qua cảng Fujairah trên vịnh Oman, một cảng nằm ngoài eo biển Hormuz, giúp giảm phụ thuộc vào tuyến hàng hải hẹp nhưng cực kỳ quan trọng này.

Đường ống chiến lược để tránh “nút thắt cổ chai” Hormuz

Đường ống West–East (Habshan–Fujairah) là một trong những dự án hạ tầng năng lượng quan trọng nhất của UAE. Khi hoàn thành, hệ thống này sẽ tăng đáng kể lượng dầu có thể vận chuyển tới Fujairah mà không cần đi qua eo biển Hormuz.

Theo kế hoạch, dự án có thể tăng gấp đôi công suất xuất khẩu dầu của UAE qua Fujairah, cho phép nhiều chuyến tàu chở dầu đi thẳng ra vịnh Oman và Ấn Độ Dương thay vì phải đi qua vùng biển dễ xảy ra căng thẳng địa chính trị.

Đối với một trong những nhà sản xuất dầu lớn của thế giới như UAE, việc có thêm tuyến xuất khẩu thay thế được xem là yếu tố chiến lược để đảm bảo nguồn cung ổn định cho thị trường toàn cầu.

Vì sao eo biển Hormuz quan trọng với thế giới

Eo biển Hormuz nằm giữa Iran và Oman, nối Vịnh Ba Tư với đại dương mở. Tuy hẹp, tuyến đường này lại đóng vai trò trung tâm trong vận chuyển năng lượng toàn cầu.

Theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA), trong năm 2024 có khoảng 20 triệu thùng dầu mỗi ngày đi qua eo biển này — tương đương khoảng 20% tổng lượng tiêu thụ dầu và chất lỏng dầu mỏ của thế giới, đồng thời chiếm hơn một phần tư thương mại dầu vận chuyển bằng đường biển toàn cầu.

Ngoài dầu, tuyến đường này cũng cực kỳ quan trọng với khí tự nhiên hóa lỏng (LNG): khoảng một phần năm giao dịch LNG toàn cầu cũng đi qua Hormuz.

Vì vậy, bất kỳ sự gián đoạn nào tại đây đều có thể tác động dây chuyền tới giá năng lượng, chi phí vận tải biển, bảo hiểm hàng hải và chuỗi cung ứng toàn cầu.

Khôi phục dòng chảy năng lượng có thể mất nhiều tháng

Ông Al Jaber cảnh báo rằng ngay cả khi các căng thẳng trong khu vực kết thúc nhanh chóng, dòng chảy dầu toàn cầu cũng cần ít nhất bốn tháng để phục hồi lên khoảng 80% mức trước khủng hoảng.

Lý do là quá trình khôi phục không chỉ phụ thuộc vào việc mở lại tuyến hàng hải mà còn liên quan tới việc tái bố trí tàu chở dầu, khôi phục bảo hiểm vận chuyển, điều chỉnh hợp đồng và ổn định thị trường.

Xu hướng mới: an ninh năng lượng gắn với đa dạng hóa tuyến vận chuyển

Dự án đường ống West–East phản ánh một thay đổi lớn trong cách các quốc gia sản xuất năng lượng nhìn nhận về an ninh năng lượng.

Trước đây, khái niệm này chủ yếu xoay quanh trữ lượng và sản lượng khai thác. Nhưng hiện nay, các nước ngày càng chú trọng tới độ linh hoạt của tuyến vận chuyển, cơ sở hạ tầng dự phòng và khả năng xuất khẩu qua nhiều con đường khác nhau.

Việc mở rộng các đường ống và cảng ngoài những “điểm nghẽn” như Hormuz giúp đảm bảo rằng dầu và khí đốt vẫn có thể lưu thông ngay cả khi xảy ra khủng hoảng địa chính trị.

Đối với UAE, đường ống West–East không chỉ là một dự án kỹ thuật. Nó còn là biện pháp phòng ngừa dài hạn trước rủi ro địa chính trị tại một trong những hành lang năng lượng nhạy cảm nhất thế giới.