Vụ drone tấn công nhà máy điện hạt nhân Barakah: Điều gì đã xảy ra ngày 17/5?

Hiệp hội Hạt nhân Thế giới (World Nuclear Association) xác nhận rằng:

• Thiết bị bị hư hại nằm ngoài khu vực lõi của cơ sở hạt nhân.
• Nhà máy không bị ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động.
• Không có rò rỉ phóng xạ và không có nguy cơ đối với an toàn công cộng.

Dù thiệt hại vật lý nhỏ, vụ việc vẫn gây chú ý quốc tế vì mục tiêu bị nhắm tới là cơ sở năng lượng hạt nhân.

UAE phát hiện nhiều drone trong cùng thời điểm

Giới chức phòng không UAE cho biết vụ tấn công Barakah chỉ là một phần trong loạt hoạt động UAV trong thời gian ngắn.

Theo Bộ Quốc phòng UAE, tổng cộng sáu drone thù địch đã bị phát hiện và xử lý trong vòng 48 giờ, nhiều chiếc bị đánh chặn trước khi tiếp cận mục tiêu.

Các drone này được cho là nhằm vào những địa điểm dân sự và cơ sở hạ tầng chiến lược, bao gồm cả nhà máy điện hạt nhân Barakah.

Vì sao UAE nói drone xuất phát từ Iraq

Sau khi phân tích dữ liệu theo dõi và giám sát, Bộ Quốc phòng UAE tuyên bố các drone liên quan đến vụ tấn công ngày 17/5 xuất phát từ lãnh thổ Iraq. Kết luận này dựa trên dữ liệu radar và hệ thống phòng không của nước này.

Hiện không có tổ chức nào chính thức nhận trách nhiệm cho vụ tấn công. Tuy nhiên, nhiều báo cáo cho rằng khả năng cao có sự liên quan của các lực lượng dân quân Shiite được Iran hậu thuẫn đang hoạt động tại Iraq, những nhóm từng nhiều lần sử dụng UAV tấn công các nước vùng Vịnh trong bối cảnh căng thẳng khu vực.

Các chi tiết kỹ thuật về bằng chứng pháp y xác định điểm phóng chưa được công bố công khai, nên việc quy trách nhiệm hiện chủ yếu dựa trên kết luận của phía UAE.

Phản ứng của cộng đồng quốc tế

Vụ tấn công vào cơ sở hạt nhân đã vấp phải phản ứng mạnh mẽ từ nhiều quốc gia và tổ chức quốc tế.

• Liên Hợp Quốc: Tổng Thư ký António Guterres cho biết ông "rất lo ngại" trước vụ việc, trong khi Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc cũng ra tuyên bố lên án, nhấn mạnh rằng tấn công vào các cơ sở hạt nhân dân sự là điều không thể chấp nhận.
• Saudi Arabia: Riyadh lên án vụ tấn công và cảnh báo đây là mối đe dọa đối với ổn định khu vực. Cùng thời điểm, phòng không Saudi Arabia cũng đánh chặn các drone bay vào không phận nước này từ phía Iraq.
• Cơ quan giám sát hạt nhân quốc tế: Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) bày tỏ quan ngại sâu sắc về nguy cơ an toàn khi các cơ sở hạt nhân bị tấn công.

Những phản ứng này phản ánh lo ngại rằng ngay cả một cuộc tấn công quy mô nhỏ cũng có thể gây hậu quả nghiêm trọng nếu đánh trúng các hệ thống hạt nhân cốt lõi.

Thiệt hại thực tế và nguy cơ phóng xạ

Mặc dù tiêu đề trên truyền thông khá đáng chú ý, thiệt hại tại Barakah được đánh giá là hạn chế.

Các báo cáo cho biết:

• Drone đánh trúng máy phát điện bên ngoài vành đai trong của nhà máy.
• Đám cháy xảy ra nhưng nhanh chóng được khống chế.
• Không có thương vong.
• Không có rò rỉ phóng xạ và hệ thống an toàn hạt nhân không bị ảnh hưởng.

Tuy vậy, sự cố vẫn gây lo ngại toàn cầu vì nếu một cơ sở hạt nhân bị tấn công trực tiếp, hậu quả có thể vượt xa thiệt hại thông thường đối với cơ sở hạ tầng năng lượng.

Áp lực gia tăng đối với chính phủ Iraq

Do UAE khẳng định UAV được phóng từ Iraq, vụ việc đã làm gia tăng áp lực ngoại giao đối với Baghdad.

UAE kêu gọi Iraq “ngay lập tức và vô điều kiện ngăn chặn mọi hành động thù địch xuất phát từ lãnh thổ của mình”, coi vụ tấn công là vi phạm chủ quyền.

Thách thức đối với Iraq là nhiều nhóm vũ trang thân Iran hoạt động tương đối độc lập, trong đó có các lực lượng liên quan đến mạng lưới Popular Mobilization Forces (PMF). Những nhóm này từng thực hiện các cuộc tấn công bằng drone hoặc tên lửa xuyên biên giới nhằm vào cơ sở hạ tầng trong khu vực.

Chính phủ Iraq tuyên bố không chấp nhận việc lãnh thổ nước này bị sử dụng để tấn công các quốc gia láng giềng và cam kết sẽ hành động chống lại những bên chịu trách nhiệm. Văn phòng Thủ tướng Ali Faleh Al Zaidi cho biết chính quyền sẽ phối hợp để ngăn chặn các vụ việc tương tự và bảo vệ ổn định khu vực.

Vì sao vụ việc Barakah đáng chú ý

Dù thiệt hại nhỏ, vụ tấn công vào Barakah vẫn được coi là bước leo thang đáng kể vì mục tiêu là một cơ sở hạt nhân.

Sự kiện này làm nổi bật ba xu hướng lớn trong an ninh khu vực:

• Lan rộng xung đột khu vực: căng thẳng giữa Iran, Mỹ và các lực lượng ủy nhiệm ngày càng ảnh hưởng đến cơ sở hạ tầng vùng Vịnh.
• Chiến tranh bằng drone: UAV chi phí thấp nhưng có thể tấn công các mục tiêu chiến lược như nhà máy điện hoặc cơ sở năng lượng.
• Lo ngại về an toàn hạt nhân: ngay cả các cuộc tấn công thất bại cũng gây báo động toàn cầu do rủi ro tiềm tàng.

Đối với UAE và các đồng minh, vụ việc nhấn mạnh nhu cầu bảo vệ chặt chẽ các cơ sở năng lượng trọng yếu. Với Iraq, đây là phép thử quan trọng về khả năng kiểm soát các nhóm vũ trang hoạt động trên lãnh thổ của mình và ngăn chặn việc sử dụng đất nước như bàn đạp cho các cuộc tấn công trong khu vực.