Nghị sĩ Mỹ: Chip AI nên được kiểm soát như tiêm kích F‑35 trong cạnh tranh công nghệ với Trung Quốc

Các nhà lập pháp Mỹ ngày càng nhấn mạnh rằng AI là công nghệ lưỡng dụng (dual‑use): vừa phục vụ phát triển kinh tế, vừa có thể tích hợp vào hệ thống quân sự.

AI có thể hỗ trợ:

• hệ thống chỉ huy và điều khiển quân sự
• phân tích tình báo
• chiến tranh mạng
• hệ thống giám sát và trinh sát

Vì vậy, kết quả của cuộc đua AI có thể ảnh hưởng trực tiếp đến sức mạnh quân sự tương đối giữa Mỹ và Trung Quốc.

Chính vì thế, nhiều nhà hoạch định chính sách tại Washington hiện mô tả cạnh tranh công nghệ giữa hai nước như một “cuộc chạy đua vũ trang AI.”

Vì sao Mast cảnh báo Mỹ có thể trở thành “kẻ thua cuộc”

Trọng tâm lập luận của Mast không nằm ở lợi nhuận doanh nghiệp mà ở chiến lược dài hạn.

Nếu các công ty Mỹ bán chip và hệ thống AI tiên tiến cho Trung Quốc, những công nghệ đó có thể được sử dụng để:

• cải thiện năng lực AI trong nước của Trung Quốc
• tăng tốc nghiên cứu và phát triển quân sự
• thu hẹp khoảng cách công nghệ với Mỹ

Trong kịch bản đó, doanh nghiệp Mỹ có thể hưởng lợi trước mắt, nhưng Mỹ với tư cách một quốc gia có thể mất lợi thế công nghệ và quân sự. Vì vậy Mast cảnh báo Washington có thể trở thành “kẻ thua cuộc” trong cuộc cạnh tranh dài hạn.

Các nỗ lực lập pháp nhằm kiểm soát xuất khẩu AI

Những lo ngại này đã thúc đẩy các đề xuất chính sách tại Quốc hội Mỹ nhằm siết chặt kiểm soát xuất khẩu công nghệ AI.

Một ví dụ là AI OVERWATCH Act do Mast đề xuất. Dự luật này nhằm:

• tăng cường giám sát của Quốc hội đối với việc xuất khẩu chip AI tiên tiến
• ngăn quân đội các quốc gia đối thủ tiếp cận AI có thể hỗ trợ vũ khí
• ưu tiên xuất khẩu công nghệ AI của Mỹ cho các đồng minh và đối tác đáng tin cậy.

Bức tranh lớn: AI ngày càng gắn với quyền lực quốc gia

Cuộc tranh luận xung quanh chip AI phản ánh sự thay đổi lớn trong cách các chính phủ nhìn nhận công nghệ này. Trước đây AI chủ yếu được xem là lĩnh vực thương mại và nghiên cứu. Hiện nay, nó ngày càng được coi là năng lực chiến lược gắn liền với an ninh quốc gia và sức mạnh địa chính trị.

Với các nhà lập pháp như Brian Mast, điều đó có nghĩa là chip AI không nên được đối xử như hàng hóa công nghệ thông thường — mà giống với các hệ thống vũ khí chiến lược mà quốc gia phải kiểm soát chặt chẽ.