Bốn chuyến LNG từ Mỹ sang Trung Quốc cho thấy tín hiệu ấm lên hạn chế trong thương mại năng lượng

Một số tàu chở khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) từ Mỹ đang trên đường đến Trung Quốc trong năm 2026, tạo ra tín hiệu tan băng nhỏ trong quan hệ thương mại năng lượng giữa nhà xuất khẩu LNG lớn nhất thế giới và nước nhập khẩu lớn nhất. Tuy vậy, các chuyên gia cho rằng đây chỉ là sự nối lại mang tính cơ hội của một vài lô hàng, chưa phải sự bình thường hóa thực sự của thương mại giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới.

Theo dữ liệu vận tải biển, bốn tàu chở LNG đã rời các cảng xuất khẩu của Mỹ và dự kiến cập cảng Trung Quốc trong tháng 6, đánh dấu các chuyến giao hàng trực tiếp đầu tiên trong nhiệm kỳ tổng thống thứ hai của ông Donald Trump. Động thái này diễn ra sau hội nghị thượng đỉnh giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, và được xem là dấu hiệu cho thấy một số dòng thương mại năng lượng có thể đang được mở lại.

Tuy nhiên, các rào cản chính sách và căng thẳng địa chính trị vẫn còn đó, khiến tác động thực tế của những chuyến hàng này khá hạn chế.

Khoảng gián đoạn hơn một năm

Các chuyến LNG trực tiếp từ Mỹ sang Trung Quốc gần như dừng hẳn từ tháng 2/2025 khi căng thẳng thương mại leo thang và hai nước áp các biện pháp thuế trả đũa lẫn nhau.

Trong thời gian này, nhiều doanh nghiệp Trung Quốc vẫn giữ hợp đồng mua LNG từ Mỹ nhưng không nhập trực tiếp, thay vào đó chuyển hướng hoặc bán lại các lô hàng sang thị trường khác như châu Âu hoặc các nước châu Á. Điều này có thể thực hiện được vì nhiều hợp đồng LNG của Mỹ cho phép thay đổi điểm đến tùy điều kiện thị trường.

Kết quả là dù LNG của Mỹ vẫn được giao dịch toàn cầu, dòng chảy trực tiếp sang Trung Quốc gần như biến mất trong hơn một năm.

Bốn con tàu và lịch cập cảng tháng 6

Dữ liệu theo dõi tàu cho thấy bốn tàu chở LNG đang di chuyển từ Mỹ sang Trung Quốc, dự kiến cập cảng trong tháng 6.

Các báo cáo trước đó cho biết ba tàu đã rời các cơ sở xuất khẩu LNG ở bang Louisiana vào đầu tháng 5, với thời gian đến nơi dự kiến vào giữa đến cuối tháng 6. Sau đó, thêm một tàu nữa cũng tham gia hành trình này.

Nếu hoàn tất, những lô hàng này sẽ chấm dứt giai đoạn hơn một năm không có chuyến LNG trực tiếp nào từ Mỹ đến Trung Quốc.

Thuế 25% vẫn là rào cản lớn

Dù các tàu đã lên đường, rào cản chính đối với việc khôi phục thương mại LNG vẫn chưa thay đổi.

Hiện Trung Quốc áp mức thuế nhập khẩu 25% đối với LNG từ Mỹ, một biện pháp trả đũa trong tranh chấp thương mại giữa hai nước.

Theo các nhà phân tích năng lượng, mức thuế này khiến LNG của Mỹ kém cạnh tranh đáng kể so với nguồn cung từ các khu vực khác như Trung Đông, Nga hoặc Australia. Vì vậy, nếu không có thay đổi chính sách, LNG Mỹ nhiều khả năng chỉ đóng vai trò nguồn cung bổ sung khi thị trường biến động, thay vì trở thành nhà cung cấp chủ chốt cho Trung Quốc.

Vì sao các lô hàng này vẫn có lợi về kinh tế?

Dù bị đánh thuế, một số điều kiện thị trường gần đây đã khiến LNG Mỹ trở nên khả thi về mặt thương mại.

Thứ nhất là giá khí đốt toàn cầu tăng, giúp thu hẹp khoảng cách chi phí do thuế quan tạo ra.

Thứ hai là rủi ro nguồn cung từ Trung Đông, đặc biệt liên quan đến căng thẳng và gián đoạn vận tải ở các tuyến đường quan trọng như eo biển Hormuz. Những yếu tố này khiến nhiều nước châu Á, bao gồm Trung Quốc, quan tâm hơn tới việc đa dạng hóa nguồn cung năng lượng.

Trong bối cảnh thị trường thắt chặt, LNG của Mỹ đôi khi vẫn có thể cạnh tranh về giá giao đến, cho phép một số lô hàng vượt qua rào cản thuế.

Tan băng chiến thuật, chưa phải thay đổi chiến lược

Bốn chuyến tàu LNG này được nhiều chuyên gia xem là sự mở lại mang tính chiến thuật của các kênh thương mại, chứ chưa phải bước ngoặt lớn trong quan hệ kinh tế Mỹ–Trung.

Chúng cho thấy ba điểm quan trọng:

• Thương mại năng lượng giữa hai nước chưa bị tách rời hoàn toàn.
• Động lực thị trường vẫn có thể thúc đẩy một số giao dịch ngay cả khi có thuế quan.
• Các cuộc tiếp xúc ngoại giao cấp cao, như hội nghị Trump–Tập, có thể tạo không gian chính trị cho các giao dịch hạn chế.

Tuy vậy, các nhà phân tích nhận định thương mại LNG Mỹ–Trung vẫn sẽ mang tính rải rác nếu cấu trúc thuế quan không thay đổi.

Một sự phục hồi bền vững có thể chỉ xảy ra khi có giảm thuế, các hợp đồng mua dài hạn rõ ràng hơn, hoặc một thỏa thuận thương mại rộng lớn hơn giữa Washington và Bắc Kinh. Cho đến lúc đó, những chuyến tàu LNG như hiện nay chỉ phản ánh một sự ấm lên nhỏ trong một mối quan hệ năng lượng có ảnh hưởng lớn trên toàn cầu.