Khủng hoảng eo biển Hormuz đang đẩy giá xăng, vé máy bay và chi phí du lịch toàn cầu tăng ra sao

Hệ quả là nhiều nước sản xuất dầu ở vùng Vịnh không thể xuất khẩu bình thường. Theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA), các nhà sản xuất lớn như Saudi Arabia, Iraq, Kuwait, UAE, Qatar và Bahrain đã phải tạm ngừng khoảng 7,5 triệu thùng dầu mỗi ngày trong thời gian gián đoạn.

Khi nguồn cung toàn cầu bị siết chặt như vậy, thị trường năng lượng phản ứng rất nhanh. Giá dầu Brent đã tăng từ khoảng 70 USD/thùng lên gần 120 USD chỉ trong vài ngày, trước khi giảm bớt khi thị trường kỳ vọng các cuộc đàm phán và việc mở lại tuyến vận tải.

Giá dầu tăng dẫn tới giá xăng tăng như thế nào

Giá xăng bán lẻ thường phản ứng khá nhanh với biến động của dầu thô.

Theo dự báo mới nhất của EIA, giá xăng trung bình tại Mỹ năm 2026 khoảng 3,34 USD/gallon, cao hơn mức khoảng 3,10 USD năm 2025. Nếu nguồn cung ổn định hơn, giá có thể giảm nhẹ vào năm 2027.

Chuỗi tác động khá rõ ràng:

• Lưu lượng dầu qua Hormuz giảm → nguồn cung toàn cầu thắt chặt
• Giá dầu tăng để cân bằng cung cầu
• Giá các sản phẩm tinh chế như xăng, dầu diesel và nhiên liệu máy bay tăng

Vì năng lượng là đầu vào của nhiều hoạt động vận tải và logistics, việc tăng giá này cũng góp phần tạo áp lực lạm phát rộng hơn trong nền kinh tế.

Ngành hàng không chịu tác động gần như ngay lập tức

Trong chi phí vận hành của hãng hàng không, nhiên liệu thường là khoản lớn nhất sau nhân công. Khi giá nhiên liệu tăng mạnh, lợi nhuận của ngành lập tức bị ảnh hưởng.

Chỉ số giá nhiên liệu máy bay của IATA cho thấy giá đã tăng hơn gấp đôi so với cùng kỳ năm trước vào đầu năm 2026, có thời điểm vượt 200 USD/thùng.

Để đối phó, các hãng hàng không thường phải:

• tăng giá vé hoặc áp phụ phí nhiên liệu
• giảm tần suất bay ở các tuyến ít khách
• loại bỏ máy bay cũ tiêu tốn nhiên liệu
• trì hoãn kế hoạch mở rộng đội bay

Các hãng hàng không Mỹ cho biết họ đã giảm tần suất một số chuyến bay và điều chỉnh công suất trước mùa du lịch hè để ứng phó với giá nhiên liệu tăng mạnh.

Việc hạn chế công suất giúp bảo vệ lợi nhuận nhưng cũng khiến vé máy bay trở nên khan hiếm và đắt đỏ hơn.

Dấu hiệu tăng giá đã xuất hiện ở nhiều khu vực

Ảnh hưởng của cú sốc năng lượng không chỉ giới hạn ở Mỹ.

Canada: Giá vé máy bay bắt đầu tăng trở lại sau gần hai năm giảm. Dữ liệu từ Statistics Canada cho thấy giá vé tăng 2,9% so với cùng kỳ vào tháng 3/2026, chủ yếu do giá nhiên liệu máy bay tăng.

Châu Á – Thái Bình Dương: Nhiều nền kinh tế trong khu vực phụ thuộc lớn vào dầu và LNG từ Trung Đông. Khi chi phí nhiên liệu tăng, các hãng hàng không khu vực đã bắt đầu áp dụng phụ phí nhiên liệu khẩn cấp và điều chỉnh giá vé.

Do chuỗi cung ứng nhiên liệu hàng không cần thời gian để ổn định, giá vé thường tiếp tục chịu áp lực ngay cả khi nguồn cung dầu bắt đầu phục hồi.

Thuế thép và nhôm của Mỹ tạo thêm áp lực chi phí

Ngoài cú sốc năng lượng, chính sách thương mại của Mỹ cũng tạo ra một lớp chi phí khác cho ngành hàng không.

Tháng 6/2025, Mỹ tăng thuế theo Điều khoản 232 đối với thép và nhôm nhập khẩu từ 25% lên 50%.

Các loại thuế này không làm giá xăng tăng trực tiếp, nhưng ảnh hưởng đến ngành hàng không theo nhiều cách:

• máy bay và linh kiện sử dụng nhiều nhôm và thép đặc chủng
• chi phí bảo trì và thay thế linh kiện tăng
• cơ sở hạ tầng sân bay và thiết bị mặt đất đắt hơn

Theo thời gian, chi phí đầu vào cao hơn trong toàn bộ chuỗi cung ứng sẽ làm tăng chi phí vận hành của hãng hàng không và giá máy bay mới — và điều đó có thể phản ánh vào giá vé.

Tác động tới lạm phát và tài chính của hãng bay

Sự kết hợp giữa giá năng lượng tăng và chi phí đầu vào cao hơn đặt các hãng hàng không vào thế khó.

• Nếu chuyển chi phí sang hành khách → giá vé tăng và nhu cầu có thể giảm
• Nếu hấp thụ chi phí → lợi nhuận bị thu hẹp

Ở cấp độ kinh tế vĩ mô, cú sốc dầu mỏ thường mang tính lạm phát. Khi giá dầu tăng, chi phí vận chuyển và sản xuất trong toàn nền kinh tế cũng tăng theo — từ vận tải đường bộ, vận tải biển cho đến hàng không.

Khi nào giá có thể ổn định trở lại?

Triển vọng ổn định phụ thuộc nhiều vào việc dòng chảy năng lượng qua Hormuz có phục hồi hay không.

EIA dự báo thị trường dầu toàn cầu có thể dần trở lại trạng thái bình thường khi sản xuất và vận tải phục hồi, với dòng chảy năng lượng gần mức trước xung đột vào cuối năm 2026 hoặc đầu năm 2027 nếu căng thẳng giảm.

Ngay cả khi giá dầu giảm sớm hơn, giá vé máy bay có thể giảm chậm hơn vì:

• lịch bay được lập trước nhiều tháng
• hợp đồng nhiên liệu đã ký trước
• kế hoạch đội bay và công suất cần thời gian điều chỉnh

Kết luận

Việc giá xăng và chi phí du lịch tăng trong năm 2026 là kết quả của một chuỗi tác động toàn cầu:

• xung đột làm gián đoạn dòng dầu qua eo biển Hormuz
• giá dầu và nhiên liệu máy bay tăng mạnh
• các hãng hàng không tăng giá vé và giảm công suất
• thuế kim loại làm chi phí hàng không tăng thêm về dài hạn

Đối với hành khách, điều này có nghĩa là mùa du lịch hè 2026 có khả năng tiếp tục đắt đỏ, đặc biệt với các chuyến bay đường dài hoặc các khu vực phụ thuộc nhiều vào năng lượng Trung Đông.

Việc giảm giá đáng kể sẽ phụ thuộc chủ yếu vào tốc độ khôi phục thương mại năng lượng toàn cầu qua eo biển Hormuz.