Làn sóng đầu tư mới vào startup Alzheimer: vừa điều trị, vừa phát hiện sớm

Hai thương vụ gần đây minh họa rõ xu hướng này: một vòng gọi vốn khoảng 17 triệu USD tại Nhật Bản cho thiết bị điều trị bằng siêu âm, và một vòng pre‑seed 550.000 bảng Anh tại Anh cho nền tảng kiểm tra trí nhớ số.

Liệu pháp siêu âm nhằm làm chậm tiến triển Alzheimer

Startup Sound Wave Innovation có trụ sở tại Tokyo vừa huy động khoảng 2,65 tỷ yên (xấp xỉ 17 triệu USD) để hoàn tất thử nghiệm lâm sàng quan trọng cho thiết bị LIPUS‑Brain, sử dụng siêu âm xung cường độ thấp xuyên sọ (LIPUS) để điều trị Alzheimer giai đoạn sớm .

Khác với nhiều loại thuốc hiện nay tập trung vào việc loại bỏ protein amyloid trong não, công nghệ LIPUS hướng tới hệ vi mạch não. Các nghiên cứu cho thấy kích thích bằng siêu âm có thể:

• Tăng biểu hiện enzyme eNOS trong nội mô mạch máu
• Cải thiện tuần hoàn vi mạch não
• Thúc đẩy quá trình tạo mạch mới (angiogenesis)

Những cơ chế này được cho là có thể hỗ trợ chức năng não và làm chậm suy giảm nhận thức .

Các nghiên cứu ban đầu cho thấy phương pháp này có vẻ an toàn và có tín hiệu cải thiện nhận thức, đủ để chuyển sang thử nghiệm lâm sàng quy mô lớn hơn . Thử nghiệm hiện tại được thiết kế theo mô hình ngẫu nhiên, mù đôi, có đối chứng giả dược, đánh giá cả tính an toàn và hiệu quả ở bệnh nhân Alzheimer giai đoạn sớm hoặc suy giảm nhận thức nhẹ (MCI) do Alzheimer .

Nếu thành công, LIPUS‑Brain có thể trở thành một lựa chọn điều trị không dùng thuốc, giúp giảm một số rủi ro vốn phổ biến trong phát triển dược phẩm. Tuy nhiên, công nghệ này vẫn cần dữ liệu lâm sàng mạnh trước khi có thể được cơ quan quản lý và hệ thống y tế chấp nhận rộng rãi.

Công cụ số để phát hiện sa sút trí tuệ sớm hơn

Trong khi Sound Wave Innovation tập trung vào điều trị, startup Prema Cognition tại London lại nhắm đến một khâu khác trong hành trình chăm sóc bệnh nhân: phát hiện sớm suy giảm nhận thức.

Công ty vừa huy động 550.000 bảng Anh trong vòng pre‑seed do SFC Capital dẫn đầu, vượt mục tiêu ban đầu 500.000 bảng do nhu cầu của nhà đầu tư cao . Nguồn vốn này sẽ được dùng để:

• Mở rộng bộ dữ liệu lâm sàng
• Tiến tới các quy trình phê duyệt quản lý
• Triển khai rộng hơn nền tảng kiểm tra trí nhớ của công ty

Sản phẩm chính của startup là PREMAZ, một bài kiểm tra nhận thức kỹ thuật số nhằm phát hiện những thay đổi nhỏ trong trí nhớ — những dấu hiệu có thể xuất hiện nhiều năm trước khi triệu chứng sa sút trí tuệ trở nên rõ ràng .

Công cụ này được phát triển cùng Memory Lab của Đại học Cambridge, và tập trung đo lường độ chính xác và chất lượng của trí nhớ, thay vì chỉ kiểm tra xem người dùng có nhớ hay không .

Những công cụ kỹ thuật số kiểu này có thể hữu ích trong nhiều bối cảnh:

• Sàng lọc trong chăm sóc y tế ban đầu
• Theo dõi nhận thức từ xa
• Tuyển chọn bệnh nhân cho các thử nghiệm lâm sàng

Tuy vậy, dù thông tin về vòng gọi vốn và hợp tác nghiên cứu đã được ghi nhận, bằng chứng lâm sàng độc lập về độ chính xác chẩn đoán của PREMAZ vẫn còn hạn chế trong dữ liệu công khai, nên hiệu quả thực tế vẫn cần được xác nhận thêm.

Chiến lược “hai mũi nhọn” trong đổi mới Alzheimer

Khi đặt hai thương vụ cạnh nhau, có thể thấy một chiến lược mới đang hình thành trong hệ sinh thái đầu tư Alzheimer.

Thay vì chỉ tìm kiếm "thuốc bom tấn", vốn đầu tư đang được trải rộng trên toàn bộ chuỗi giá trị của bệnh:

• Công cụ phát hiện sớm suy giảm nhận thức
• Chẩn đoán số và biomarker theo dõi tiến triển bệnh
• Thiết bị điều trị tác động trực tiếp đến sinh lý não
• Các liệu pháp bổ trợ cho thuốc

Chiến lược này phản ánh sự đồng thuận ngày càng rõ trong nghiên cứu: chẩn đoán và can thiệp càng sớm, khả năng cải thiện kết quả càng cao đối với bệnh thoái hóa thần kinh.

Niềm tin của nhà đầu tư — nhưng vẫn nhiều rủi ro

Dù vậy, Alzheimer vẫn là lĩnh vực có rủi ro rất lớn.

Hai yếu tố cấu trúc khiến việc đầu tư trở nên khó khăn:

• Tỷ lệ thất bại cực cao của thử nghiệm thuốc Alzheimer
• Gánh nặng bệnh thần kinh ngày càng lớn trên toàn cầu

Vì thế, nhiều nhà đầu tư đang tìm kiếm các công nghệ có đặc điểm như:

• Thử nghiệm lâm sàng nhỏ hơn so với thuốc
• Nhắm tới giai đoạn sớm của bệnh
• Có thể tích hợp với hệ sinh thái y tế số
• Hoạt động bổ trợ cho các liệu pháp dược phẩm

Dẫu vậy, việc gọi vốn không đồng nghĩa với thành công. Cả liệu pháp siêu âm lẫn nền tảng sàng lọc số vẫn phải vượt qua các cột mốc quan trọng như xác thực lâm sàng, phê duyệt quản lý, cơ chế thanh toán bảo hiểm và khả năng triển khai trong hệ thống y tế.

Kết luận

Hai vòng gọi vốn cho Sound Wave Innovation và Prema Cognition cho thấy một cách tiếp cận mới trong đổi mới Alzheimer: tấn công căn bệnh từ nhiều hướng cùng lúc.

Một bên thử nghiệm kích thích não bằng siêu âm để làm chậm suy giảm nhận thức, bên kia phát triển bài kiểm tra trí nhớ số để phát hiện bệnh sớm hơn nhiều năm. Cùng nhau, chúng phản ánh sự dịch chuyển của ngành y sinh sang mô hình kết hợp điều trị, chẩn đoán và công nghệ y tế số trong cuộc chiến chống sa sút trí tuệ.

Liệu những hướng đi này có thực sự cải thiện kết quả điều trị hay không vẫn cần thêm bằng chứng lâm sàng. Nhưng các khoản đầu tư gần đây cho thấy một điều rõ ràng: bất chấp nhiều thất bại trong quá khứ, sức khỏe não bộ vẫn được xem là một trong những mặt trận quan trọng nhất của y học hiện đại.