Giá khí đốt châu Âu vượt €50/MWh: Hormuz và bài toán khó của kho dự trữ trước mùa đông

Điều này khiến mùa bơm khí từ tháng 4 đến tháng 10 trở nên đặc biệt áp lực. Để đạt mục tiêu dự trữ của Liên minh châu Âu (EU) trước mùa sưởi ấm, các nước phải nhập khẩu và bơm vào kho một lượng khí lớn trong thời gian tương đối ngắn.

Vì sao eo biển Hormuz lại quan trọng với LNG

Eo biển Hormuz là một trong những “nút thắt cổ chai” năng lượng quan trọng nhất thế giới. Một phần đáng kể nguồn LNG toàn cầu — bao gồm khí hóa lỏng từ Qatar — phải đi qua tuyến đường biển hẹp này.

Căng thẳng và xung đột tại Trung Đông đã làm gián đoạn hoạt động vận tải và dấy lên lo ngại về nguồn cung LNG cho thị trường quốc tế . Một số báo cáo cho thấy các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng đã khiến một phần năng lực xuất khẩu LNG của Qatar bị cắt giảm, đồng thời làm chậm hoạt động vận chuyển qua Hormuz .

Khoảng 1/5 nguồn cung LNG toàn cầu đi qua eo biển này, nên chỉ cần gián đoạn một phần cũng đủ khiến thị trường khí đốt toàn cầu thắt chặt và giá tăng mạnh .

Vì sao gián đoạn LNG khiến việc lấp đầy kho khó hơn

Kho dự trữ khí đốt của châu Âu hoạt động như một bộ đệm theo mùa: khí được bơm vào trong mùa ấm và rút ra trong mùa đông khi nhu cầu sưởi tăng cao.

Nhưng để tái tích trữ, châu Âu cần nguồn cung linh hoạt và ổn định. Nếu các chuyến LNG từ vùng Vịnh bị trì hoãn, hạn chế hoặc chuyển hướng sang các thị trường khác, châu Âu phải trả giá cao hơn để thu hút các chuyến hàng LNG từ Mỹ, châu Phi hoặc các khu vực khác.

Ngay cả khi không xảy ra thiếu hụt vật lý, sự cạnh tranh này vẫn có thể khiến giá biến động mạnh và làm chậm quá trình bơm khí vào kho .

Sự thay đổi cấu trúc của hệ thống khí đốt châu Âu

Một vấn đề sâu xa hơn nằm ở cấu trúc thị trường.

Trong vài năm qua, châu Âu đã giảm mạnh sự phụ thuộc vào khí đốt đường ống từ Nga và thay thế bằng khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) nhập khẩu từ nhiều nguồn khác nhau.

Sự chuyển đổi này giúp đa dạng hóa nhà cung cấp và giảm rủi ro chính trị từ một nguồn duy nhất. Tuy nhiên, nó cũng thay đổi cách châu Âu tiếp cận nguồn cung năng lượng.

Khí đốt đường ống thường được vận chuyển qua hạ tầng cố định với hợp đồng dài hạn và tuyến vận chuyển ổn định. Trong khi đó, LNG phụ thuộc vào một thị trường toàn cầu chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố, như:

• số lượng tàu chở LNG sẵn có
• sự cố tại các nhà máy hóa lỏng
• các điểm nghẽn hàng hải
• cạnh tranh nhu cầu giữa các khu vực

Do đó, nguồn cung khí đốt của châu Âu ngày càng gắn chặt với biến động của thị trường năng lượng toàn cầu và rủi ro địa chính trị ảnh hưởng đến các tuyến vận tải và quốc gia xuất khẩu LNG .

Thực tế mới: an ninh năng lượng phụ thuộc vào giá

Trong hệ thống LNG mới, châu Âu thường vẫn có thể thu hút nguồn cung khi thị trường căng thẳng — nhưng thường phải trả giá cao hơn các khu vực khác.

Điều đó có nghĩa là an ninh năng lượng ngày càng phụ thuộc vào tín hiệu giá, thay vì các dòng khí đường ống ổn định và cố định như trước.

Khi tồn kho thấp và rủi ro nguồn cung tăng, thị trường phản ứng nhanh bằng cách đẩy giá lên cao, như đợt tăng vượt €50/MWh gần đây.

Điều gì sẽ xảy ra tiếp theo

Mức độ khó khăn của châu Âu trong mùa tích trữ năm nay phụ thuộc vào nhiều yếu tố trong các tháng tới:

• liệu gián đoạn vận tải tại eo biển Hormuz có sớm được giải quyết hay không
• tốc độ khôi phục xuất khẩu LNG từ Qatar và các nhà cung cấp khác
• thời tiết mùa hè và nhu cầu năng lượng
• khả năng châu Âu thu hút đủ các chuyến LNG

Các cơ quan EU cho biết hạ tầng khí đốt của khối có thể lấp đầy kho dự trữ lên ít nhất 80% trước ngày 1/11, nhưng điều này phụ thuộc lớn vào nguồn cung LNG trong mùa bơm khí .

Vì vậy, châu Âu đang bước vào một trong những mùa tích trữ khí đốt phức tạp nhất trong nhiều năm — nơi các sự kiện địa chính trị cách xa hàng nghìn kilomet vẫn có thể nhanh chóng thay đổi triển vọng năng lượng của cả lục địa.