Chiến sự Mỹ–Israel với Iran đang làm rung chuyển kinh tế và doanh nghiệp toàn cầu

Những ngành chịu tác động nặng nhất

Nhiều lĩnh vực kinh tế toàn cầu đang chịu áp lực đồng thời từ chi phí và nhu cầu giảm.

Hàng không và du lịch
Các hãng bay phải đối mặt với giá nhiên liệu máy bay tăng, nhiều tuyến bay phải vòng tránh khu vực xung đột, không phận bị đóng cửa và nhu cầu du lịch suy yếu. Cuộc khủng hoảng cũng gây ra hàng loạt chuyến bay bị hủy hoặc thay đổi lịch trình trên toàn cầu .

Hóa chất và công nghiệp
Ngành hóa chất đặc biệt nhạy cảm vì dầu và khí tự nhiên vừa là nguồn năng lượng vừa là nguyên liệu đầu vào. Khi giá dầu, LNG và vận chuyển tăng, biên lợi nhuận của các nhà sản xuất bị thu hẹp nhanh chóng .

Khai khoáng và kim loại
Các công ty khai thác phải trả nhiều hơn cho diesel, điện, chất nổ, vận tải và thiết bị. Đồng thời, tuyến thương mại bị gián đoạn khiến việc xuất khẩu khoáng sản và nhập thiết bị trở nên phức tạp hơn .

Hàng tiêu dùng
Các hãng sản xuất hàng tiêu dùng chịu áp lực từ chi phí bao bì, nguyên liệu, vận chuyển và năng lượng. Tuy nhiên, họ lại khó tăng giá bán vì tâm lý người tiêu dùng suy yếu .

Eo biển Hormuz: “nút cổ chai” của năng lượng toàn cầu

Một trong những rủi ro lớn nhất đối với kinh tế thế giới nằm ở eo biển Hormuz, tuyến hàng hải nối Vịnh Ba Tư với Ấn Độ Dương.

Theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA), năm 2024 khoảng 20 triệu thùng dầu mỗi ngày đi qua eo biển này — tương đương khoảng 20% lượng tiêu thụ dầu toàn cầu . Ngoài ra, khoảng 20% thương mại LNG của thế giới cũng đi qua tuyến đường này .

Nếu hoạt động vận chuyển bị gián đoạn, tác động lan rộng rất nhanh:

• Giá dầu và nhiên liệu tăng
• Giá vận tải biển và hàng không tăng
• Chi phí sản xuất nhựa, phân bón và hóa chất tăng
• Giá hàng tiêu dùng và bán lẻ bị đẩy lên

Các nền kinh tế châu Âu và đặc biệt là châu Á được xem là dễ tổn thương hơn vì phụ thuộc lớn vào nguồn năng lượng từ khu vực Vịnh Ba Tư .

Doanh nghiệp đang phản ứng ra sao?

Để giảm thiểu thiệt hại, các công ty đang triển khai nhiều biện pháp phòng vệ:

• đổi tuyến vận tải và đường bay
• tăng tồn kho dự phòng
• tìm nguồn cung thay thế
• phòng ngừa rủi ro giá nhiên liệu và tỷ giá
• cắt giảm chi phí hoặc hoãn đầu tư

Một số doanh nghiệp đã tăng giá sản phẩm hoặc áp dụng phụ phí nhiên liệu, trong khi số khác phải hạ dự báo lợi nhuận vì không thể chuyển toàn bộ chi phí sang người tiêu dùng .

Vì sao tác động kinh tế có thể còn lớn hơn?

Các nhà phân tích cảnh báo rằng phần lớn thiệt hại có thể chưa xuất hiện đầy đủ trong báo cáo tài chính. Nguyên nhân là nhiều doanh nghiệp vẫn đang được “đệm” bởi hợp đồng giá cố định, chiến lược phòng ngừa giá nhiên liệu hoặc hàng tồn kho trước đó .

Nếu tình trạng gián đoạn tại eo biển Hormuz kéo dài, chi phí năng lượng và nguyên liệu có thể lan sang nhiều ngành khác như sản xuất, thực phẩm, bán lẻ và vận tải. Đồng thời, giá cả tăng và bất ổn kinh tế có thể khiến người tiêu dùng và doanh nghiệp giảm chi tiêu và đầu tư .

Vì vậy, con số 25 tỷ USD hiện nay chỉ được xem là ước tính ban đầu, và tổng thiệt hại đối với doanh nghiệp toàn cầu có thể còn tăng trong các quý tới khi chi phí, bảo hiểm, vận chuyển và doanh số bị mất dần được phản ánh vào kết quả kinh doanh .