EU đánh dấu IDAHOBIT với chiến lược bình đẳng LGBTIQ+ 2026–2030 và tranh luận về cấm ‘liệu pháp chuyển đổi’

Ngày Quốc tế Chống Kỳ thị Đồng tính, Song tính và Chuyển giới (IDAHOBIT) ngày càng trở thành dịp để các thể chế Liên minh châu Âu (EU) đưa ra các thông điệp chính sách quan trọng. Năm nay, EU tận dụng thời điểm này để nhấn mạnh hai diễn biến lớn: làn sóng ủng hộ mạnh mẽ cho sáng kiến cấm các “thực hành chuyển đổi” và việc triển khai Chiến lược Bình đẳng LGBTIQ+ của EU giai đoạn 2026–2030.

Hai chủ đề này cho thấy các chiến dịch nâng cao nhận thức không còn chỉ mang tính biểu tượng, mà ngày càng gắn chặt với các cuộc tranh luận chính sách cụ thể tại Brussels.

Những động thái của EU nhân dịp IDAHOBIT

Một số cơ quan của EU đã tổ chức sự kiện và đưa ra tuyên bố nhằm thúc đẩy quyền bình đẳng cho cộng đồng LGBTIQ+.

Đáng chú ý, Ủy ban Tự do Dân sự, Tư pháp và Nội vụ (LIBE) của Nghị viện châu Âu đã tổ chức một buổi điều trần công khai về Sáng kiến Công dân châu Âu (European Citizens’ Initiative – ECI) kêu gọi cấm các thực hành chuyển đổi trên toàn EU.

Theo các nhà tổ chức, những biện pháp nhằm thay đổi hoặc kìm nén xu hướng tính dục hay bản dạng giới của một người cần bị cấm thông qua luật ràng buộc ở cấp EU.

Sáng kiến này nhanh chóng thu hút sự chú ý chính trị lớn khi thu thập hơn 1,2 triệu chữ ký chỉ trong sáu ngày, cho thấy mức độ ủng hộ rộng rãi của công dân EU đối với việc chấm dứt các thực hành này.

Song song đó, các thể chế EU cũng quảng bá Chiến lược Bình đẳng LGBTIQ+ 2026–2030, kế hoạch chính sách mới của Ủy ban châu Âu nhằm tiếp nối khuôn khổ trước đó giai đoạn 2020–2025.

Phản hồi của Ủy ban châu Âu đối với sáng kiến cấm ‘thực hành chuyển đổi’

Theo quy định của EU, khi một sáng kiến công dân thu thập ít nhất một triệu chữ ký hợp lệ từ nhiều quốc gia thành viên, Ủy ban châu Âu buộc phải xem xét và đưa ra phản hồi chính thức.

Vào tháng 5/2026, Ủy ban đã ban hành thông báo phản hồi đối với sáng kiến “Ban on conversion practices in the European Union.” Văn bản này được công bố chỉ vài ngày trước IDAHOBIT, tái khẳng định cam kết của EU đối với quyền của người LGBTIQ+.

Tuy nhiên, theo các tài liệu hiện có, Ủy ban vẫn chưa đề xuất một lệnh cấm mang tính ràng buộc trên toàn EU. Thay vào đó, cơ quan này cho biết sẽ tiếp tục phân tích các khả năng pháp lý và thúc đẩy hành động trong khuôn khổ rộng hơn của chính sách bình đẳng của EU.

Các quan chức EU cũng kêu gọi các quốc gia thành viên tự áp dụng các biện pháp cấm hoặc chống lại những thực hành này ở cấp quốc gia, vì chúng được coi là can thiệp gây hại nhằm thay đổi hoặc kìm nén bản dạng của một cá nhân.

Ba trụ cột của Chiến lược Bình đẳng LGBTIQ+ 2026–2030

Chiến lược mới của EU đặt ra lộ trình dài hạn nhằm tăng cường bình đẳng trên toàn khối. Nguyên tắc trung tâm của chiến lược là mọi người trong EU phải “được an toàn và tự do là chính mình.”

Theo các tài liệu chính sách, chiến lược dựa trên ba trụ cột chính:

Bảo vệ (Protection)
Tăng cường các biện pháp chống bạo lực, quấy rối và các thực hành gây hại nhắm vào người LGBTIQ+, đồng thời cải thiện phản ứng đối với tội phạm thù ghét và phân biệt đối xử.

Trao quyền (Empowerment)
Thúc đẩy sự tham gia bình đẳng của người LGBTIQ+ trong đời sống xã hội, kinh tế và chính trị, bao gồm củng cố các cơ quan bình đẳng và bảo đảm không phân biệt đối xử trong việc làm và dịch vụ công.

Tham gia (Engagement)
Tăng cường hợp tác giữa các thể chế EU, chính phủ các nước thành viên và xã hội dân sự nhằm triển khai các chính sách bình đẳng và xây dựng xã hội bao trùm hơn.

Chiến lược cũng nhấn mạnh việc lồng ghép bình đẳng LGBTIQ+ vào nhiều lĩnh vực chính sách của EU, trong khuôn khổ tầm nhìn xây dựng một “Liên minh Bình đẳng” (Union of Equality).

Vì sao chiến dịch năm nay đặc biệt đáng chú ý?

Trọng tâm chính sách quanh IDAHOBIT năm nay phản ánh những lo ngại ngày càng lớn về tình trạng phân biệt đối xử và quấy rối nhắm vào người LGBTIQ+ tại châu Âu.

Theo dữ liệu của EU, khoảng một trong ba người LGBTIQ+ cho biết họ đã trải qua phân biệt đối xử trong vòng 12 tháng trước đó, cho thấy bất bình đẳng vẫn tồn tại dù xã hội đã có tiến bộ nhất định.

Các khảo sát quy mô lớn của Cơ quan Quyền Cơ bản của EU (FRA) — với hơn 100.000 người tham gia — cũng cho thấy quấy rối và bạo lực vẫn phổ biến ở nhiều quốc gia trong khu vực, ngay cả khi ngày càng nhiều người cảm thấy có thể sống cởi mở hơn với bản dạng của mình.

Trong bối cảnh đó, việc sáng kiến cấm thực hành chuyển đổi nhanh chóng vượt mốc một triệu chữ ký cho thấy áp lực ngày càng lớn từ công chúng đối với việc tăng cường bảo vệ quyền LGBTIQ+ ở cấp EU.

Bước ngoặt cho chính sách bình đẳng của EU?

Nhìn tổng thể, các hoạt động quanh IDAHOBIT năm nay cho thấy một sự thay đổi đáng chú ý trong cách EU tiếp cận vấn đề quyền LGBTIQ+. Các chiến dịch nâng cao nhận thức giờ đây gắn chặt hơn với các sáng kiến do công dân khởi xướng, giám sát của nghị viện và các chiến lược chính sách dài hạn.

Dù cuộc tranh luận về lệnh cấm toàn EU đối với các thực hành chuyển đổi vẫn đang tiếp diễn, sự kết hợp giữa sự huy động của công dân, áp lực chính trị và Chiến lược Bình đẳng 2026–2030 cho thấy quyền LGBTIQ+ sẽ tiếp tục là một chủ đề chính sách quan trọng của Liên minh châu Âu trong những năm tới.