Nhà khoa học trẻ đứng sau đột phá siêu dẫn rời Singapore sang Trung Quốc

Động thái này được chú ý vì nó nằm ở giao điểm của ba yếu tố: một khám phá khoa học lớn, sự thăng tiến nhanh của một nhà khoa học trẻ, và cuộc cạnh tranh ngày càng mạnh giữa các đại học toàn cầu để thu hút nhân tài nghiên cứu.

Đột phá: siêu dẫn oxide không chứa đồng

Siêu dẫn là hiện tượng vật liệu dẫn điện mà không có điện trở khi nhiệt độ giảm xuống dưới một ngưỡng nhất định (nhiệt độ tới hạn).

Phần lớn vật liệu siêu dẫn truyền thống chỉ hoạt động ở nhiệt độ cực thấp. Từ thập niên 1980, nhóm vật liệu nổi tiếng nhất là oxide đồng (cuprate) — các hợp chất chứa đồng có thể đạt nhiệt độ siêu dẫn cao hơn nhiều so với trước đó.

Trong nhiều thập kỷ, các cuprate gần như là những oxide duy nhất có thể siêu dẫn trên khoảng 30 K ở áp suất thường.

Nhóm nghiên cứu tại NUS do Giáo sư Ariando dẫn đầu đã phát hiện một trường hợp khác: hợp chất nickel‑oxide SmNiO₂ có thể đạt trạng thái siêu dẫn khoảng 40 K mà không chứa đồng.

Những điểm quan trọng của phát hiện này gồm:

• Không chứa đồng: cấu trúc vật liệu dùng nickel thay vì copper nhưng vẫn tạo được môi trường cho siêu dẫn.
• Siêu dẫn khối (bulk superconductivity): hiệu ứng xuất hiện trong toàn bộ vật liệu chứ không chỉ ở các vùng nhỏ.
• Không cần áp suất cực cao: hiện tượng xảy ra trong điều kiện áp suất thường, thuận lợi hơn cho nghiên cứu và ứng dụng.

Điều này đặc biệt quan trọng vì nó cho thấy siêu dẫn nhiệt độ cao không nhất thiết phải giới hạn trong họ vật liệu cuprate, mở ra khả năng tìm kiếm các hệ vật liệu hoàn toàn mới.

Bước tiến nhanh trong sự nghiệp khoa học

Trong vật lý vật chất ngưng tụ, việc công bố nghiên cứu trên Nature là điều hiếm gặp. Với các nhà khoa học ở giai đoạn đầu sự nghiệp, một công bố như vậy có thể tăng mạnh mức độ chú ý từ cộng đồng khoa học quốc tế.

Stephen Lin Er Chow xuất hiện trong danh sách tác giả của bài báo Nature khi ông còn làm việc tại Khoa Vật lý của NUS.

Kết quả này nhanh chóng đưa tên tuổi ông gắn liền với một trong những phát hiện siêu dẫn được thảo luận nhiều nhất trong năm 2025 — một lĩnh vực nơi các đột phá vật liệu thực nghiệm luôn có giá trị rất cao.

Từ NUS sang Đại học Chiết Giang

Sau khi nghiên cứu thu hút sự chú ý rộng rãi, Chow gia nhập Đại học Chiết Giang tại Trung Quốc và tham gia các chương trình nghiên cứu cũng như đào tạo tiến sĩ.

Bối cảnh rộng hơn là nhiều trường đại học hàng đầu đang tăng cường tuyển dụng các nhà khoa học trẻ có thành tích nổi bật.

Trong những năm gần đây, các trường đại học lớn ở Trung Quốc đầu tư mạnh vào các lĩnh vực như:

• vật liệu lượng tử
• vật lý vật chất ngưng tụ
• siêu dẫn và vật liệu tiên tiến

Nguồn tài trợ nghiên cứu lớn, cơ sở hạ tầng phòng thí nghiệm hiện đại và các chương trình thu hút nhân tài đã khiến nhiều trường trở thành điểm đến hấp dẫn cho các nhà khoa học làm nghiên cứu tiên phong.

Vì sao bước chuyển này được chú ý

Việc Chow chuyển công tác trở nên đáng chú ý không chỉ vì cá nhân ông mà còn vì nó phản ánh những xu hướng lớn trong khoa học hiện đại.

Hướng nghiên cứu mới cho siêu dẫn

Khám phá SmNiO₂ gợi ý rằng siêu dẫn nhiệt độ cao có thể tồn tại trong những hệ oxide ngoài cuprate, mở rộng đáng kể phạm vi nghiên cứu vật liệu mới.

Cuộc cạnh tranh toàn cầu về nhân tài khoa học

Các nhà nghiên cứu liên quan tới những kết quả nổi bật thường được nhiều trường đại học tìm cách thu hút nhằm củng cố các lĩnh vực chiến lược.

Bản đồ khoa học đang thay đổi

Châu Á — đặc biệt là Singapore và Trung Quốc — ngày càng đóng vai trò quan trọng trong nghiên cứu vật liệu tiên tiến và vật lý vật chất ngưng tụ, nhờ các khoản đầu tư lớn vào khoa học và công nghệ.

Bức tranh rộng hơn

Con đường sự nghiệp của Stephen Lin Er Chow cho thấy cách một đột phá khoa học có thể nhanh chóng nâng tầm vị thế của một nhà nghiên cứu. Công trình về siêu dẫn không chứa đồng gần 40 K đặt ra nhiều câu hỏi mới về cơ chế siêu dẫn và những vật liệu nào có thể đạt được trạng thái này.

Liệu các hệ nickel‑oxide như SmNiO₂ có thể dẫn tới vật liệu siêu dẫn ở nhiệt độ cao hơn nữa hay không vẫn là câu hỏi mở. Tuy vậy, phát hiện này đã tác động rõ rệt tới hướng nghiên cứu siêu dẫn trong tương lai cũng như cuộc cạnh tranh quốc tế nhằm thu hút các nhà khoa học đứng sau những bước tiến đó.