Quan hệ Mỹ–Trung đầu tháng 5/2026: Ngoại giao thượng đỉnh giữa cạnh tranh chiến lược

Kết quả thực tế của hội nghị

Thành quả rõ ràng nhất mang tính biểu tượng: ngăn quan hệ hai nước tiếp tục xấu đi trong ngắn hạn. Hai nhà lãnh đạo phát tín hiệu sẵn sàng tiếp tục đối thoại và duy trì các kênh đàm phán trong tương lai.

Một trong những vấn đề gây tranh cãi nhất là Đài Loan. Sau khi ông Tập nêu quan ngại, Tổng thống Trump cho biết ông vẫn chưa quyết định liệu có tiếp tục kế hoạch bán gói vũ khí lớn cho Đài Loan hay không — cho thấy đây vẫn là điểm nóng quan trọng trong quan hệ song phương .

Nói cách khác, hội nghị chủ yếu đặt một “giới hạn dưới” để quan hệ không xấu hơn, chứ chưa tạo ra sự khởi động lại toàn diện. Cạnh tranh chiến lược trên các mặt trận quân sự, kinh tế và công nghệ vẫn là thực tế lâu dài.

Lo ngại của Mỹ về việc Trung Quốc mở rộng hạt nhân

Một chủ đề lớn khác xung quanh hội nghị là sự lo ngại ngày càng tăng của Mỹ về chương trình hiện đại hóa hạt nhân của Trung Quốc. Các nghị sĩ và quan chức quốc phòng Mỹ cảnh báo Bắc Kinh đã mở rộng năng lực hạt nhân với tốc độ chưa từng có trong những năm gần đây .

Những báo cáo này đề cập tới việc xây dựng hàng trăm hầm phóng tên lửa mới và hiện đại hóa nhanh chóng các hệ thống mang đầu đạn, làm dấy lên lo ngại tại Washington về sự thay đổi trong cán cân răn đe hạt nhân toàn cầu .

Dù vậy, giới phân tích không kỳ vọng hội nghị Tập–Trump đạt tiến triển lớn trong kiểm soát vũ khí. Trung Quốc từ lâu phản đối tham gia các khuôn khổ cắt giảm vũ khí hạt nhân vốn chủ yếu giữa Mỹ và Nga, với lập luận rằng kho vũ khí của họ nhỏ hơn nhiều so với hai cường quốc thời Chiến tranh Lạnh .

Một số chuyên gia cho rằng hai nước có thể bắt đầu thảo luận về các rủi ro mới do trí tuệ nhân tạo gây ra trong hệ thống chỉ huy và ra quyết định hạt nhân — một lĩnh vực đang nổi lên trong an ninh chiến lược .

Vụ “đồn cảnh sát bí mật” ở New York

Căng thẳng địa chính trị cũng lan sang lĩnh vực thực thi pháp luật trong nước của Mỹ.

Ngày 13/5/2026, một bồi thẩm đoàn liên bang tại Brooklyn kết tội Lu Jianwang (còn gọi là “Harry Lu”), cư dân Bronx, vì hoạt động như một đặc vụ trái phép của chính phủ Trung Quốc và cản trở công lý. Công tố viên cho biết ông đã giúp vận hành một “đồn cảnh sát hải ngoại” không khai báo tại Manhattan có liên hệ với Bộ Công an Trung Quốc .

Theo nhà chức trách Mỹ, văn phòng này là một phần của mạng lưới nhằm theo dõi hoặc gây sức ép với những người bất đồng chính kiến sống ở nước ngoài. Bằng chứng tại tòa bao gồm các tin nhắn được cho là liên quan đến chỉ đạo từ quan chức Trung Quốc và hoạt động nhằm xác định hoặc gây áp lực với các nhà hoạt động dân chủ .

Đây được xem là một trong những vụ truy tố hình sự đầu tiên tại Mỹ liên quan đến các “đồn cảnh sát hải ngoại” bị cáo buộc của Trung Quốc. Quan chức Mỹ cho rằng vụ việc phản ánh mối lo ngại rộng hơn về hoạt động gây ảnh hưởng và đàn áp xuyên quốc gia trên lãnh thổ Mỹ .

Trí tuệ nhân tạo và cuộc cạnh tranh công nghệ

Công nghệ — đặc biệt là trí tuệ nhân tạo — tiếp tục là một mặt trận cạnh tranh quan trọng giữa hai nước.

Các hệ thống quân sự ứng dụng AI, năng lực tấn công mạng và cuộc đua công nghệ rộng lớn giữa Mỹ và Trung Quốc được dự đoán là chủ đề nổi bật trong các cuộc thảo luận quanh hội nghị Bắc Kinh . Nhiều chuyên gia cảnh báo AI có thể thay đổi bản chất chiến tranh, cho phép các cuộc tấn công mạng tinh vi hơn và đẩy nhanh tốc độ ra quyết định trong các khủng hoảng quân sự .

Sự cạnh tranh này còn mở rộng sang chính sách công nghiệp, chuỗi cung ứng bán dẫn và kiểm soát xuất khẩu công nghệ, khi cả hai nước đều cố gắng bảo đảm lợi thế chiến lược trong các lĩnh vực công nghệ then chốt. Tuy nhiên, kỳ vọng về một thỏa thuận công nghệ lớn tại hội nghị là rất thấp do mức độ thiếu tin tưởng chiến lược giữa hai chính phủ .

Cạnh tranh thông tin và câu chuyện về Đài Loan

Một khía cạnh ngày càng quan trọng của cạnh tranh Mỹ–Trung là cuộc chiến thông tin liên quan đến Đài Loan.

Các nghiên cứu chính sách và báo cáo chính phủ cho rằng Bắc Kinh ngày càng sử dụng tuyên truyền phối hợp, thao túng thông tin và chiến thuật mạng nhằm định hình câu chuyện về Đài Loan và tác động đến dư luận trong khu vực . Những chiến dịch này thường được mô tả là một dạng “chiến tranh nhận thức” (cognitive warfare) — nhằm làm suy yếu niềm tin vào các thể chế chính trị của Đài Loan và mối quan hệ của hòn đảo với Mỹ.

Đối với Washington và các đồng minh, điều này cho thấy cạnh tranh địa chính trị ngày nay không chỉ diễn ra trên chiến trường quân sự hay kinh tế, mà còn trong không gian thông tin và dư luận.

Bức tranh lớn: “Cạnh tranh được quản lý”

Nhìn tổng thể, những diễn biến đầu tháng 5/2026 phản ánh một mô hình ngày càng rõ trong quan hệ Mỹ–Trung.

Hai bên vẫn duy trì ngoại giao cấp cao — biểu tượng là hội nghị Tập–Trump — nhưng song song với đó là cạnh tranh ngày càng sâu rộng về năng lực quân sự, răn đe hạt nhân, công nghệ chiến lược, an ninh nội địa và ảnh hưởng thông tin.

Thay vì báo hiệu sự hòa dịu, các sự kiện trong tháng cho thấy một thực tế trung tâm của địa chính trị hiện đại: Mỹ và Trung Quốc đang bước vào một giai đoạn cạnh tranh chiến lược dài hạn, trong đó cả hai bên đều cố gắng quản lý rủi ro để tránh leo thang thành xung đột trực tiếp.