Bên trong chuyến thăm Bắc Kinh đầy rủi ro của ông Trump: CEO công nghệ, đàm phán thương mại và căng thẳng công nghệ

Trong nhiều năm, doanh nghiệp Mỹ phàn nàn rằng họ phải đối mặt với các rào cản quy định, yêu cầu liên doanh với công ty Trung Quốc hoặc bị đối xử không công bằng trên thị trường. Vì vậy, việc cải thiện khả năng tiếp cận thị trường đã trở thành điểm mặc cả quan trọng trong các cuộc đàm phán song phương.

Phái đoàn doanh nghiệp lớn hiếm thấy

Một điểm đáng chú ý của chuyến thăm là số lượng lớn lãnh đạo doanh nghiệp Mỹ đi cùng tổng thống. Các báo cáo cho biết khoảng 17 CEO tham gia phái đoàn, đại diện cho nhiều lĩnh vực từ công nghệ đến tài chính và sản xuất .

Một số gương mặt nổi bật gồm:

• Elon Musk – CEO Tesla
• Tim Cook – CEO Apple
• Jensen Huang – CEO Nvidia
• Kelly Ortberg – CEO Boeing
• David Solomon – CEO Goldman Sachs

Sự hiện diện của họ cho thấy chiến lược của chính quyền Mỹ: kết hợp ngoại giao cấp cao với các thỏa thuận thương mại cụ thể. Nhiều công ty trong số này đang tìm kiếm phê duyệt quy định, cơ hội mở rộng kinh doanh hoặc giảm rào cản thương mại tại thị trường Trung Quốc .

Các thỏa thuận thương mại được chờ đợi

Trong ngắn hạn, những thông báo kinh tế có thể là điểm nhấn của chuyến thăm. Hai lĩnh vực thường được nhắc tới nhiều nhất là nông nghiệp và hàng không.

Trung Quốc mua thêm đậu nành và thịt bò từ Mỹ có thể mang lại lợi ích chính trị cho Washington, đặc biệt đối với nông dân – nhóm từng chịu ảnh hưởng lớn từ căng thẳng thương mại trước đây . Đồng thời, một đơn đặt hàng máy bay Boeing quy mô lớn sẽ tạo ra chiến thắng biểu tượng cho ngành sản xuất Mỹ và hỗ trợ việc làm trong nước .

Các nhà phân tích cho rằng những cam kết mua hàng như vậy thường dễ đạt được hơn so với cải cách sâu rộng trong hệ thống kinh tế Trung Quốc, nên chúng thường xuất hiện trong các hội nghị cấp cao.

Chip bán dẫn: điểm nóng khó giải quyết

Một trong những chủ đề gây tranh cãi nhất là công nghệ bán dẫn tiên tiến.

Mỹ đã áp đặt các hạn chế xuất khẩu đối với chip AI và các loại bán dẫn cao cấp bán cho doanh nghiệp Trung Quốc. Washington coi đây là biện pháp bảo vệ an ninh quốc gia, trong khi Bắc Kinh cho rằng đó là nỗ lực kiềm chế sự phát triển công nghệ của Trung Quốc.

Việc CEO Nvidia Jensen Huang tham gia phái đoàn cho thấy tầm quan trọng của vấn đề này. Nvidia và nhiều hãng chip khác bị ảnh hưởng đáng kể bởi các quy định hạn chế bán bộ xử lý AI tiên tiến cho Trung Quốc .

Giải quyết căng thẳng này rất khó vì tranh chấp liên quan cả lợi ích thương mại lẫn yếu tố an ninh chiến lược.

Thuế quan, đất hiếm và thỏa thuận “đình chiến” thương mại

Một mục tiêu khác là duy trì thỏa thuận đình chiến thương mại mong manh giữa Washington và Bắc Kinh.

Các nhà phân tích cho rằng kết quả thực tế nhất của hội nghị là kéo dài thỏa thuận hiện tại. Các phương án có thể bao gồm:

• Trung Quốc tiếp tục xuất khẩu khoáng sản đất hiếm
• Trung Quốc tăng mua nông sản Mỹ
• Mỹ giảm một phần thuế quan hoặc tạm dừng các biện pháp thương mại mới

Những bước đi này khó giải quyết tận gốc bất đồng nhưng có thể giúp tránh leo thang căng thẳng trong khi hai bên tiếp tục đàm phán . Trước đó, các thỏa thuận song phương cũng từng liên quan đến kiểm soát xuất khẩu đất hiếm và hợp tác kinh tế rộng hơn .

Không chỉ kinh tế: Iran và Đài Loan

Chương trình nghị sự của cuộc gặp còn mở rộng sang các vấn đề địa chính trị lớn.

Một trong số đó là xung đột liên quan tới Iran. Với vai trò là một trong những nước tiêu thụ năng lượng lớn và có ảnh hưởng ngoại giao tại Trung Đông, Trung Quốc có thể đóng vai trò nhất định trong các nỗ lực ngoại giao.

Ngoài ra, vấn đề Đài Loan – bao gồm việc Mỹ bán vũ khí cho hòn đảo này – tiếp tục là một trong những điểm nhạy cảm nhất trong quan hệ Mỹ–Trung . Chỉ cần một tín hiệu sai lệch, chủ đề này có thể nhanh chóng làm lu mờ các thỏa thuận kinh tế.

Câu hỏi lớn: ổn định hay cạnh tranh gay gắt hơn?

Ngay cả khi có phái đoàn doanh nghiệp lớn và khả năng xuất hiện các thỏa thuận mới, phần lớn chuyên gia dự đoán tiến triển sẽ mang tính từng bước hơn là đột phá.

Các nhà quan sát cho rằng chuyến thăm có thể tạo ra các cam kết mua hàng, những thỏa thuận mang tính biểu tượng và lời hứa tiếp tục đàm phán. Mục tiêu lớn hơn là tránh để hai nền kinh tế chiếm hơn 40% GDP toàn cầu rơi trở lại một cuộc đối đầu kinh tế toàn diện .

Liệu chuyến thăm này mang lại thay đổi chính sách thực chất hay chỉ giúp tạm hạ nhiệt căng thẳng sẽ quyết định hướng đi tiếp theo của quan hệ Mỹ–Trung.

Hiện tại, chuyến thăm Bắc Kinh cho thấy rõ nghịch lý trong mối quan hệ giữa hai cường quốc: phụ thuộc kinh tế sâu sắc nhưng cạnh tranh chiến lược ngày càng gia tăng.