Ổ dịch hantavirus trên MV Hondius: đã biết virus, vẫn chưa rõ nguồn lây đầu tiên

Hantavirus thường gắn với loài gặm nhấm. Theo bình luận chuyên gia, đường lây chính là tiếp xúc với chất tiết của động vật gặm nhấm nhiễm bệnh, như nước bọt, nước tiểu hoặc phân; con người có thể nhiễm khi hít phải vật chất đã bị nhiễm mầm bệnh .

Virus Andes đáng chú ý vì đây là hantavirus có ghi nhận lây từ người sang người, dù các báo cáo y tế công cộng mô tả kiểu lây này là hiếm . Vì vậy, điều tra hiện phải tính đến hai khả năng chồng lên nhau: một phơi nhiễm ban đầu liên quan đến loài gặm nhấm trong hành trình, và khả năng có lây thứ phát giữa những người tiếp xúc gần. Hiện chưa có báo cáo công khai nào xác nhận điểm phơi nhiễm đầu tiên hoặc mức độ, nếu có, của lây truyền người-người trong cụm ca này .

Số ca trên MV Hondius: vì sao các con số khác nhau?

WHO được thông báo ngày 2/5/2026 về một cụm bệnh hô hấp nặng trên một tàu du lịch chở 147 hành khách và thành viên thủy thủ đoàn . Tính đến ngày 4/5, WHO xác định 7 ca: 2 ca hantavirus được xác nhận trong phòng xét nghiệm và 5 ca nghi ngờ, trong đó có 3 ca tử vong, 1 bệnh nhân nguy kịch và 3 người có triệu chứng nhẹ .

WHO cho biết thời điểm khởi phát bệnh nằm trong khoảng từ ngày 6 đến 28/4/2026. Triệu chứng bao gồm sốt, triệu chứng tiêu hóa, diễn tiến nhanh thành viêm phổi, hội chứng suy hô hấp cấp và sốc .

Khi xét nghiệm và phân loại ca bệnh tiếp tục, số liệu đã thay đổi theo thời gian. Các cập nhật sau đó nói WHO xác định 8 ca liên quan đến con tàu; Johns Hopkins Hub dẫn thông tin WHO cho biết 5 trong 8 ca nghi ngờ đã được xác nhận là hantavirus, với chủng được xác định là virus Andes . MedicalXpress cũng đưa tin ca thứ tám được xác nhận ngày 6/5 .

Vì vậy, cần đọc các con số theo mốc thời gian: thông báo sớm của WHO ghi nhận 7 ca tính đến ngày 4/5, còn các báo cáo sau mô tả 8 ca liên quan hoặc nghi ngờ và thêm các xác nhận xét nghiệm .

Vì sao virus Andes làm đánh giá rủi ro phức tạp hơn?

Trong phần lớn cuộc điều tra hantavirus, trọng tâm là phơi nhiễm môi trường với loài gặm nhấm nhiễm bệnh. Virus Andes thêm một lớp lo ngại nữa, vì đã có ghi nhận lây hạn chế từ người sang người .

Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa ổ dịch này giống COVID-19. Các bản tin liên kết với Liên Hợp Quốc về đánh giá của WHO cho biết nguy cơ y tế công cộng toàn cầu nói chung là thấp và đây “không phải khởi đầu của một đại dịch COVID khác” .

Mối lo ở đây hẹp hơn nhưng vẫn nghiêm trọng. Một tàu du lịch có thể kết nối hành khách, thủy thủ đoàn, cảng ghé và quốc gia nơi mọi người trở về, biến một cụm ca nhỏ thành bài toán truy vết xuyên biên giới. UN Geneva mô tả đây là một phản ứng y tế công cộng lớn, có sự tham gia của các nước ở châu Âu, châu Phi và Mỹ Latin . Africa CDC cho biết đang theo dõi một cụm ca đa quốc gia liên quan đến MV Hondius, con tàu được mô tả là rời Ushuaia, Argentina, ngày 20/3/2026 để đi Quần đảo Canary qua Cabo Verde .

Các cơ quan y tế đang phản ứng ra sao?

Trọng tâm hiện nay là xác nhận ca bệnh, điều trị bệnh nhân, truy vết người có khả năng phơi nhiễm và quản lý việc di chuyển của con tàu.

• WHO điều phối và thông báo quốc tế: UN Geneva cho biết cảnh báo đầu tiên đến từ Vương quốc Anh theo Điều lệ Y tế Quốc tế sau khi hành khách trên tàu xuất hiện bệnh nặng . WHO giữ vai trò trung tâm trong điều phối phản ứng quốc tế và truyền thông rủi ro về cụm ca này .
• Mỹ theo dõi công dân liên quan: CDC Mỹ cho biết chính phủ Mỹ đang theo dõi tình hình liên quan đến du khách Mỹ trên M/V Hondius. Bộ Ngoại giao Mỹ dẫn dắt phản ứng phối hợp, gồm liên hệ trực tiếp với hành khách, điều phối ngoại giao và làm việc với các cơ quan y tế trong nước cũng như quốc tế .
• Giám sát khu vực: Africa CDC cho biết đang theo dõi sát cụm ca đa quốc gia và tóm tắt số liệu ban đầu là 7 ca, gồm 2 ca xác nhận xét nghiệm và 5 ca nghi ngờ, tính đến ngày 4/5 .
• Điều trị và logistics của tàu: MedicalXpress đưa tin MV Hondius đang hướng về Quần đảo Canary ngày 7/5 sau khi 3 hành khách bị bệnh được sơ tán để điều trị . STAT đưa tin Tây Ban Nha, theo đề nghị của Tổng giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus, đã đồng ý cho tàu cập/neo ngoài khơi Tenerife trong khi kế hoạch cho các hành khách và thủy thủ đoàn còn lại tiếp tục được chuẩn bị .
• Truy vết tiếp xúc: Các báo cáo cũng cho biết WHO bắt đầu truy vết 23 hành khách đã rời tàu tại Saint Helena .

Điều gì vẫn chưa rõ?

Câu hỏi lớn nhất là ca nhiễm đầu tiên xảy ra ở đâu. Các báo cáo công khai cho biết nguồn gốc chính xác của các ca bệnh vẫn đang được điều tra . Cũng chưa rõ những ca phát sinh sau đó, nếu có, là do lây qua tiếp xúc gần giữa người với người hay do cùng phơi nhiễm với một nguồn môi trường .

Số ca có thể còn thay đổi, vì MedicalXpress đưa tin bệnh do hantavirus trong bối cảnh này có thời gian ủ bệnh từ 1 đến 8 tuần . Thông điệp hiện tại vì thế cần cân bằng: ổ dịch đã gây tử vong và tạo ra bài toán phức tạp cho nhà chức trách, nhưng các báo cáo liên kết với WHO cho biết nguy cơ rộng hơn đối với y tế công cộng toàn cầu vẫn ở mức thấp .