Chiến dịch tên lửa và UAV của Iran nói gì về quan hệ an ninh UAE–Mỹ–Israel?

Tehran đang nhắm vào điều gì?

Theo các báo cáo về làn tấn công của Iran vào các nước Arab, Tehran nói các đòn đánh nhằm vào lợi ích và căn cứ quân sự Mỹ trong khu vực sau các cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào Iran; Iran cũng cảnh báo những nước để lãnh thổ được dùng cho các cuộc tấn công chống Iran có thể bị xem là mục tiêu hợp pháp ^[7]. Với UAE, chuỗi tấn công bằng tên lửa và UAV diễn ra sau các cuộc tấn công phối hợp Israel–Mỹ nhằm vào Iran ^[8].

Thông điệp vì thế rộng hơn tranh chấp UAE–Iran. Nếu Abu Dhabi đứng gần hơn với Washington và bị gắn với tư thế khu vực của Mỹ–Israel, nước này khó còn đứng ngoài một cuộc đối đầu lớn ^[7][8].

Bài học phũ phàng: giàu và công nghệ cao vẫn có thể bị bão hòa

Báo cáo về các cuộc tấn công vào UAE nêu rằng tính đến ngày 9/4/2026, UAE đã đánh chặn và phá hủy 537 tên lửa đạn đạo, 2.256 cuộc tấn công bằng UAV và 26 tên lửa hành trình phóng từ Iran, sử dụng các hệ thống phòng thủ THAAD và Patriot mua từ Mỹ ^[8]. Những con số này cho thấy hình thái chiến tranh mà Abu Dhabi phải chuẩn bị: không phải vài quả đạn lẻ, mà là các đợt phóng dày đặc nhằm kéo căng radar, kho đạn đánh chặn và bộ máy chỉ huy ^[8].

Trong bối cảnh đó, phòng thủ thuần túy theo mô hình quốc gia có giới hạn. Cảm biến chia sẻ, dữ liệu cảnh báo sớm, các lớp đánh chặn phối hợp và hệ thống chỉ huy–kiểm soát chung trở nên có giá trị hơn, nhất là khi các tuyến hàng hải và không phận vùng Vịnh cùng bị đặt dưới sức ép trong khủng hoảng ^[7][8].

Vì sao Israel trở thành mắt xích dù ít được nói to?

Hiệp định Abraham là các thỏa thuận bình thường hóa quan hệ do Mỹ làm trung gian, trong đó UAE nằm trong nhóm nước Arab mở quan hệ chính thức với Israel trong khuôn khổ này ^[5][6]. Nhìn từ Abu Dhabi, bình thường hóa không chỉ có ý nghĩa ngoại giao hay kinh tế. Trong khủng hoảng hiện nay, nó nằm trong bài toán an ninh rộng hơn: làm sao kết nối năng lực cảnh báo, phòng không, chia sẻ thông tin và hỗ trợ chiến lược dưới chiếc ô của Mỹ ^[2][5][6].

Điểm mấu chốt là UAE không nhất thiết phải biến mọi kênh Israel–UAE thành một liên minh phô trương. Chính sự tồn tại của một khuôn khổ bình thường hóa do Mỹ bảo trợ đã khiến phối hợp an ninh, nếu khả thi về chính trị, có nền tảng để phát triển ^[2][5][6].

Mỹ là trụ cột của cấu trúc này

Ngày 16/5/2025 tại Abu Dhabi, UAE và Mỹ ký thư ý định thiết lập “Major Defense Partnership”, tức một quan hệ đối tác quốc phòng lớn, với mục tiêu xây dựng lộ trình hợp tác quân sự, phát triển năng lực chung và liên kết quốc phòng dài hạn ^[2][3]. Các đối thoại quân sự Mỹ–UAE cũng được mô tả là diễn đàn song phương chính để thúc đẩy quan hệ quốc phòng và điều chỉnh hợp tác về an ninh khu vực ^[1].

Vì vậy, mô hình đang lộ rõ là một mạng lưới chứ không chỉ là quan hệ song phương đơn tuyến: Mỹ cung cấp bảo trợ chiến lược và năng lực liên thông; UAE đem lại vị trí và vai trò trong vùng Vịnh; còn Israel là đối tác đã được đặt vào khung bình thường hóa quan hệ với UAE dưới Hiệp định Abraham ^[2][5][6].

Nhưng chiếc ô an ninh cũng kéo theo cái giá

Iran dường như muốn chứng minh rằng càng xích gần Mỹ, UAE càng có nguy cơ trở thành mục tiêu dễ nhận diện trong xung đột khu vực. Các báo cáo về cuộc tấn công của Iran vào các nước Arab nhấn mạnh mục tiêu là lợi ích Mỹ và những nước bị xem là tạo điều kiện cho các cuộc tấn công chống Iran ^[7]; chiến dịch vào UAE diễn ra sau các đợt đánh phối hợp của Israel và Mỹ nhằm Iran ^[8].

Điều này làm quan hệ đối tác có hai mặt. Về răn đe, Abu Dhabi có thêm lưng tựa Mỹ, các cơ chế đối thoại quân sự và lộ trình tăng cường năng lực ^[1][2][3]. Về leo thang, chính các liên kết đó khiến UAE khó tách mình khỏi những vòng trả đũa giữa Washington, Tehran và Israel ^[7][8].

Kết luận: UAE đang chọn mạng lưới, không chỉ chọn trung lập

Điểm lộ ra từ các đợt tên lửa và UAV không phải là Abu Dhabi từ bỏ mọi kênh hạ nhiệt với Tehran, mà là an ninh của UAE ngày càng phụ thuộc vào một mạng lưới phòng không, tình báo và răn đe khu vực do Mỹ làm trung tâm, được định hình thêm bởi Hiệp định Abraham ^{[1][2][5][6][8]}. Trong một môi trường mà UAV và tên lửa có thể tới theo loạt lớn, “đứng giữa” không còn đủ; UAE phải vừa tìm cách giảm nhiệt, vừa mua thời gian bằng lá chắn tập thể.

Teradata Autonomous Knowledge Platform: lớp điều khiển cho AI agent doanh nghiệp có quản trị