Các biện pháp khí hậu có dựa trên RCP8.5 không?

Vấn đề nằm ở cách diễn giải

Điểm gây tranh cãi không phải là việc dùng RCP8.5, mà là dùng nó như thế nào. Cơ quan Khí tượng Anh — Met Office — ghi nhận rằng RCP8.5 và các dự báo liên quan từng được các tổ chức hiểu rất khác nhau: có nơi gọi là “business as usual” — tức kịch bản tiếp diễn như hiện tại — có nơi coi là “worst case”, tức kịch bản xấu nhất. Met Office cũng lưu ý rằng RCP8.5 thường bị hiểu nhầm như một kết quả có khả năng xảy ra ^[1].

Carbon Brief cũng nhấn mạnh rằng những người xây dựng RCP8.5 không định gắn cho nó vị thế “tương lai có khả năng nhất” trong trường hợp không có chính sách mới; việc kịch bản này về sau bị dùng như một mặc định “business as usual” là một phần của vấn đề truyền đạt giữa giới mô hình năng lượng, khí hậu và công chúng ^[8].

Chính sách khí hậu có được ban hành vì RCP8.5 không?

Với thích ứng khí hậu, câu trả lời là: có, RCP8.5 đã ảnh hưởng đến một số đánh giá rủi ro và kế hoạch chuẩn bị. Dùng kịch bản cao để kiểm tra sức chịu đựng của hạ tầng hoặc cộng đồng là điều có thể hợp lý, miễn là nói rõ đó là kịch bản cao, không phải dự báo trung tâm ^[1][3].

Với giảm phát thải — như cắt giảm khí nhà kính, phát triển năng lượng ít carbon hoặc đặt mục tiêu phát thải ròng bằng 0 — câu trả lời thận trọng hơn. Những chính sách này nhìn chung không dựa vào riêng RCP8.5, mà dựa trên kết luận rộng hơn rằng phát thải khí nhà kính gây nóng lên toàn cầu và các đường phát thải khác nhau sẽ dẫn tới các mức rủi ro khác nhau ^[3][8].

Kết luận

Nói rằng “các biện pháp khí hậu được xây trên một kịch bản sai” là cách nói quá đơn giản. RCP8.5 từng có vai trò thật trong nghiên cứu, truyền thông và một số đánh giá thích ứng. Nó hữu ích khi được dùng như một kịch bản rủi ro cao để kiểm tra mức độ chuẩn bị.

Nhưng RCP8.5 trở nên gây hiểu nhầm khi bị trình bày như tương lai mặc định hoặc có khả năng xảy ra nhất mà không giải thích rõ đây là một kịch bản phát thải cao. Nói ngắn gọn: dùng RCP8.5 để stress test là hợp lý; dùng nó như dự báo chính mà không nêu bối cảnh thì không ổn ^[1][8].