Cơn sốt IPO AI ở Hong Kong không chỉ là vài tiếng chuông niêm yết của những công ty đang được chú ý. Khi đặt cạnh nhau các con số huy động vốn, hàng chờ nộp hồ sơ, thay đổi trong quy định niêm yết và sự hồi phục chung của thị trường IPO, bức tranh rõ hơn là: Hong Kong đang nổi lên như một trong những nền tảng niêm yết ngoài đại lục và gọi vốn quốc tế quan trọng nhất cho doanh nghiệp trong chuỗi giá trị AI Trung Quốc, chứ không phải lựa chọn duy nhất.^[1][3][4]

Những con số cho thấy sức nóng

Từ tháng 12/2025 đến tháng 1/2026, theo Sở Giao dịch Chứng khoán Hong Kong, các công ty thuộc nhiều mắt xích trong chuỗi giá trị AI đã huy động tổng cộng 4,9 tỷ USD thông qua niêm yết tại Hong Kong.^[1] Tờ Shanghai Securities Journal cũng ghi nhận cùng giai đoạn có 12 doanh nghiệp trong chuỗi giá trị AI lên sàn Hong Kong, với tổng vốn huy động 4,9 tỷ USD.^[4]

Hàng chờ phía sau vẫn còn dài. HKEX cho biết khoảng 20 công ty trong chuỗi giá trị AI đã nộp đơn xin niêm yết; Shanghai Securities Journal tính đến ngày 10/2/2026 cũng cho biết khoảng 20 doanh nghiệp liên quan đang chạy đua IPO tại Hong Kong, hoạt động trong các mảng như AI doanh nghiệp, AI tiếp thị, dữ liệu và giải pháp trí tuệ kinh doanh.^[1][4]

Tín hiệu này đã xuất hiện từ sớm hơn. Một bài viết thuộc hệ thống Tân Hoa xã dẫn dữ liệu Wind cho biết, tính đến ngày 12/8/2025, có 213 doanh nghiệp đã nộp hồ sơ IPO cổ phiếu Hong Kong, trong đó khoảng 50 doanh nghiệp là công ty AI.^[15]

Làn sóng AI cũng diễn ra trong bối cảnh thị trường IPO Hong Kong hồi phục rộng hơn. Deloitte cho biết trong quý I/2026, Hong Kong là thị trường huy động vốn IPO lớn nhất thế giới, nhờ ba thương vụ IPO siêu lớn, đà tăng của AI và xu hướng doanh nghiệp niêm yết cổ phiếu A ở đại lục rồi niêm yết thêm cổ phiếu H tại Hong Kong.^[10] Nói cách khác, AI là một lực kéo quan trọng, nhưng không phải toàn bộ câu chuyện.

Bốn lý do Hong Kong hút doanh nghiệp AI Trung Quốc

1. Chương 18C hợp hơn với công ty công nghệ cần R&D dài hơi

Các công ty AI thường phải đầu tư lâu dài vào nghiên cứu, hạ tầng tính toán và thử nghiệm thương mại hóa. Lịch trình tạo lợi nhuận của họ vì vậy không phải lúc nào cũng khớp với khung niêm yết truyền thống.

Một điểm then chốt của Hong Kong là chương 18C trong Quy tắc niêm yết của HKEX, dành cho doanh nghiệp công nghệ chuyên biệt. Theo bài viết thuộc hệ thống Tân Hoa xã, HKEX đưa ra cơ chế 18C vào năm 2023 và đưa doanh nghiệp AI vào phạm vi được hỗ trợ; đến năm 2024, ngưỡng vốn hóa được hạ xuống, với doanh nghiệp đã thương mại hóa từ 6 tỷ HKD còn 4 tỷ HKD, và doanh nghiệp chưa thương mại hóa từ 10 tỷ HKD còn 8 tỷ HKD.^[15]

Điều này không có nghĩa doanh nghiệp AI có thể lên sàn dễ dàng. Nhưng nó tạo ra một con đường phù hợp hơn cho các công ty chưa có lãi, lợi nhuận chưa ổn định hoặc vẫn đang ở giai đoạn đầu tư R&D cao. Shanghai Securities Journal cũng cho biết chương 18C hướng tới các doanh nghiệp công nghệ chuyên biệt, bao gồm AI, và bao phủ những công ty chưa có lợi nhuận nhưng có mức đầu tư R&D cao cùng tiềm năng tăng trưởng lớn.^[4]

2. Hong Kong là điểm nối giữa vốn quốc tế và dòng tiền từ đại lục

Với doanh nghiệp AI Trung Quốc, Hong Kong không chỉ là nơi treo bảng niêm yết. Giá trị lớn hơn nằm ở khả năng tiếp cận nhiều nhóm nhà đầu tư.

HKEX cho biết các tổ chức phát hành AI khi niêm yết tại Hong Kong có thể tiếp cận một thị trường có thanh khoản dồi dào, cùng hệ sinh thái tài sản đa dạng, trong đó có Chỉ số Công nghệ 100 của HKEX.^[1] Shanghai Securities Journal cũng đề cập rằng chỉ số này và các cơ chế liên quan giúp một số cổ phiếu công nghệ mới có cơ hội kết nối với vốn đại lục và mở rộng cơ sở nhà đầu tư.^[4]

Vì vậy, Hong Kong đóng vai trò kép: là cửa ngõ để nhà đầu tư quốc tế tiếp cận công ty AI Trung Quốc qua thị trường đại chúng, đồng thời là cầu nối giữa ngành công nghệ đại lục và nguồn vốn ngoài đại lục.^[1][4]

3. Địa chính trị làm vai trò “ngoài đại lục” của Hong Kong nổi bật hơn

Trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ Mỹ - Trung và sự bất định của quy định xuyên biên giới, chức năng niêm yết ngoài đại lục của Hong Kong trở nên đáng chú ý hơn.

Một bài viết của BBC Chinese được The News Lens đăng lại nhận định rằng, để ứng phó rủi ro địa chính trị và nhu cầu huy động vốn, các công ty AI Trung Quốc xem Hong Kong là địa điểm niêm yết ngoài đại lục quan trọng; họ tận dụng vị thế trung tâm tài chính quốc tế và lợi thế tuân thủ dữ liệu của Hong Kong để kết nối vốn quốc tế và mở rộng ra thị trường nước ngoài.^[3]

Đây là lý do gọi Hong Kong là “trung tâm IPO” sát thực tế hơn là chỉ gọi là “địa điểm niêm yết”. Hong Kong không chỉ cung cấp sàn giao dịch, mà còn hỗ trợ câu chuyện gọi vốn, tiếp cận nhà đầu tư quốc tế và chiến lược đi ra nước ngoài của doanh nghiệp.^[3]

4. Cả chuỗi AI Trung Quốc đang bước vào giai đoạn vốn hóa

Làn sóng lên sàn không chỉ tập trung vào các công ty mô hình lớn. People’s Daily cho biết từ chip AI ở thượng nguồn, mô hình AI tổng quát ở trung nguồn đến ứng dụng ở hạ nguồn, doanh nghiệp AI Trung Quốc đang tăng tốc công nghiệp hóa và vốn hóa.^[14]

HKEX cũng mô tả Hong Kong đang hình thành một hệ sinh thái tổ chức phát hành AI đa dạng, bao phủ nhiều mắt xích trong chuỗi giá trị AI.^[1] Securities Times cho biết MiniMax và Zhipu là những nền tảng AI tạo sinh đầu tiên từ Trung Quốc đại lục niêm yết tại Hong Kong; trong tháng 12/2025 và tháng 1/2026, tổng cộng 12 công ty trong chuỗi giá trị AI lên sàn Hong Kong, bao gồm cả ứng dụng AI và hạ tầng AI.^[6]

HKEX còn gọi “khoảnh khắc DeepSeek” tháng 1/2025 là một bước ngoặt, khi sự chú ý của nhà đầu tư quay lại với công nghệ Trung Quốc. Một năm sau, nhiều doanh nghiệp trong chuỗi giá trị AI lên sàn Hong Kong hơn, giúp nhà đầu tư có thể tiếp cận trực tiếp các công ty AI tuyến đầu của Trung Quốc thay vì chỉ mua cổ phiếu mang tính “khái niệm AI”.^[1]

Điều này có ý nghĩa gì với thị trường IPO Hong Kong?

Với Hong Kong, làn sóng AI mang lại hai ý nghĩa. Thứ nhất, nó tạo một câu chuyện tăng trưởng mới cho thị trường IPO. Thứ hai, nó mở rộng số lượng tài sản có thể đầu tư trong chuỗi AI Trung Quốc, giúp nhà đầu tư quốc tế tiếp cận trực tiếp hơn các công ty liên quan, thay vì chỉ đi đường vòng qua các tập đoàn công nghệ lớn hoặc cổ phiếu theo chủ đề.^[1]

Tuy nhiên, sự hồi phục của Hong Kong không chỉ dựa vào AI. Deloitte cho rằng việc Hong Kong đứng đầu thế giới về huy động vốn IPO trong quý I/2026 là kết quả của ba yếu tố cùng lúc: ba IPO siêu lớn, AI và xu hướng “A rồi H”.^[10] KPMG cũng nhận định AI và các ngành công nghệ cao khác là những yếu tố hỗ trợ thị trường Hong Kong cải thiện, đồng thời dự báo 2026 sẽ là năm quan trọng đối với các thương vụ niêm yết công nghệ cao.^[13]

Nói ngắn gọn: AI là một chủ đề trung tâm trong sự trở lại của Hong Kong trên bản đồ IPO, nhưng không phải trụ cột duy nhất.

Rủi ro: lên sàn không đồng nghĩa mô hình kinh doanh đã chín

“Trung tâm IPO AI” không có nghĩa mọi công ty AI đều đã có mô hình kinh doanh bền vững. Bài viết thuộc hệ thống Tân Hoa xã cho biết các doanh nghiệp AI đã nộp bản cáo bạch nhìn chung có tích lũy công nghệ và năng lực huy động vốn, nhưng kết quả tài chính phân hóa rõ rệt: chỉ số ít đã có lãi, phần lớn vẫn đang thua lỗ.^[15]

Khi đánh giá một IPO AI tại Hong Kong, điều cần tránh là chỉ nhìn vào các nhãn như mô hình lớn, chip AI, tác nhân AI hay AI tạo sinh. Những câu hỏi cơ bản vẫn quan trọng hơn:

• Doanh thu có lặp lại và mở rộng được không, hay phụ thuộc vào một vài khách hàng lớn hoặc dự án một lần?
• Chi phí R&D, hạ tầng tính toán và bán hàng có tiếp tục bào mòn biên lợi nhuận trong thời gian dài không?
• Tiền huy động được dùng để thương mại hóa sản phẩm, hay chủ yếu để kéo dài mô hình đốt vốn?
• Rủi ro về dữ liệu, quy định xuyên biên giới và mở rộng ra nước ngoài có được công bố đủ minh bạch không?
• Sau niêm yết, thị trường thứ cấp có sẵn sàng trả mức định giá tương xứng với chất lượng tăng trưởng không?

Kết luận

Các dữ liệu hiện có ủng hộ nhận định rằng Hong Kong đang trở thành một trung tâm IPO quan trọng của doanh nghiệp AI Trung Quốc: 4,9 tỷ USD được huy động trong hai tháng, khoảng 20 doanh nghiệp còn trong hàng chờ, cơ chế 18C hỗ trợ công ty công nghệ chuyên biệt và vị thế dẫn đầu của Hong Kong trong huy động vốn IPO quý I/2026 đều cùng chỉ về một hướng.^{[1][4][10][15]}

Cách nói chính xác hơn là: Hong Kong đang trở thành một trong những nền tảng niêm yết ngoài đại lục và gọi vốn quốc tế cốt lõi cho doanh nghiệp trong chuỗi giá trị AI Trung Quốc. Lợi thế của Hong Kong đến từ quy định niêm yết, khả năng kết nối vốn, vai trò địa chính trị và đúng thời điểm chu kỳ công nghiệp; phép thử tiếp theo là liệu các công ty AI sau khi lên sàn có biến sức nóng công nghệ thành doanh thu và lợi nhuận bền vững hay không.^{[1][3][4][15]}