John Ternus sẽ thay đổi chiến lược chi tiêu của Apple trong kỷ nguyên AI như thế nào?

Ngày 1/9, John Ternus sẽ tiếp quản vị trí CEO Apple, còn Tim Cook chuyển sang vai trò chủ tịch điều hành sau 15 năm đứng đầu công ty. Đây là một cuộc chuyển giao có vẻ bảo đảm tính kế thừa trong kỷ luật vận hành của Apple, nhưng cũng có thể tạo thêm động lực để công ty tăng tốc trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo.

Kịch bản dễ xảy ra nhất không phải là Apple lập tức chi tiêu theo kiểu các công ty hạ tầng đám mây khổng lồ. Thay vào đó, Ternus có thể trao cho Apple nhiều dư địa hơn để thực hiện những khoản đầu tư được tính toán kỹ vào chip AI, mô hình, hạ tầng, nhân sự và các thương vụ mua lại nhằm củng cố những sản phẩm mà khách hàng đang sử dụng.

Thay đổi có thể đến từ những khoản cược chiến lược

Cách tiếp cận thận trọng của Apple trong nhiều năm đã giúp công ty duy trì khả năng tạo tiền mặt và bảo vệ mô hình kinh doanh cao cấp. Tuy nhiên, Apple đang chịu sức ép vì triển khai các tính năng AI chậm hơn kỳ vọng, trong bối cảnh các đối thủ đổ rất nhiều tiền vào mô hình và năng lực tính toán. Reuters nhận định việc bổ nhiệm Ternus cho thấy Apple muốn trở lại với thế mạnh thiết bị, đồng thời đưa AI vào sâu hơn trong các sản phẩm hiện có.

Apple cũng đã từ bỏ mục tiêu trước đây là duy trì trạng thái trung lập tiền mặt ròng, qua đó cho phép ban lãnh đạo đánh giá tiền mặt và nợ vay một cách độc lập. Động thái này không đồng nghĩa Apple chắc chắn sẽ tăng chi tiêu đột biến, nhưng nó loại bỏ một ràng buộc tài chính đúng vào thời điểm công ty có thể phải chi nhiều hơn cho AI.

Điểm mấu chốt đối với nhà đầu tư là phân bổ vốn gắn với một luận điểm sản phẩm rõ ràng. Khoản đầu tư sẽ dễ thuyết phục hơn nếu giúp cải thiện thiết bị, dịch vụ hoặc khả năng giữ chân người dùng trong hệ sinh thái Apple. Việc cố bắt kịp ngân sách hạ tầng của đối thủ chỉ vì AI đang là xu hướng sẽ không phù hợp với cách Apple từng vận hành.

Ternus nhiều khả năng theo đuổi AI lấy phần cứng làm nền tảng

Ternus từng lãnh đạo bộ phận kỹ thuật phần cứng của Apple và làm việc trên nhiều dòng sản phẩm, gồm iPhone, iPad, Mac, Apple Watch, AirPods và Vision Pro. Nền tảng này cho thấy chiến lược AI dưới thời ông có thể tập trung vào mối liên hệ giữa chip, hệ điều hành, cảm biến và trải nghiệm người dùng.

Trên thực tế, Apple có thể ưu tiên hơn cho:

• Bộ xử lý tùy biến và năng lực tính toán AI hiệu quả hơn.
• Xử lý trực tiếp trên thiết bị ở những trường hợp có lợi về quyền riêng tư, độ trễ hoặc thời lượng pin.
• Các tính năng AI tích hợp trong iPhone, Mac, iPad và những sản phẩm khác của Apple.
• Hạ tầng máy chủ phục vụ các mô hình và dịch vụ đòi hỏi năng lực tính toán cao hơn.
• Công cụ giúp các nhà phát triển có thêm lý do xây dựng sản phẩm dựa trên năng lực AI của Apple.

Đây là hướng đi khác với việc biến dịch vụ đám mây AI thành sản phẩm chủ lực. Reuters cho biết các nhà phân tích kỳ vọng Apple sẽ tập trung đưa AI vào thiết bị thay vì phụ thuộc vào một sản phẩm AI độc lập hoàn toàn mới.

Cơ sở thiết bị đang hoạt động của Apple là lợi thế lớn trong mô hình này. Công ty cho biết có hơn 2,5 tỷ thiết bị đang hoạt động, tạo ra một kênh phân phối phần mềm và dịch vụ có quy mô hiếm thấy. Nhưng lượng người dùng lớn tự nó chưa phải là chiến lược. Các tính năng AI vẫn phải hoạt động đáng tin cậy trên nhiều thế hệ phần cứng và ở nhiều thị trường, đồng thời duy trì sự riêng tư, tốc độ phản hồi và tính dễ sử dụng.

Chính sách tiền mặt mới khiến các thương vụ mua lại trở nên khả thi hơn

Quyết định từ bỏ mục tiêu trung lập tiền mặt ròng đã làm dấy lên suy đoán rằng Apple có thể theo đuổi các thương vụ mua lại lớn hơn, thay vì gần như chỉ dựa vào năng lực nội bộ và những thương vụ nhỏ. Dưới thời Ternus, một thương vụ lớn chỉ thực sự hợp lý nếu giải quyết được một khoảng trống năng lực cụ thể và có thể tích hợp vào lộ trình sản phẩm của Apple.

Các mục tiêu tiềm năng có thể thuộc những lĩnh vực như:

• Bộ xử lý máy chủ cho AI.
• Tối ưu hóa và nâng cao hiệu quả mô hình.
• Suy luận AI trên thiết bị.
• Trợ lý giọng nói và các tương tác kiểu tác nhân AI.
• Công cụ AI bảo vệ quyền riêng tư.
• Nhân sự kỹ thuật và nghiên cứu chuyên môn cao.

Đã có dấu hiệu cho thấy Apple đang tìm cách củng cố vị thế phần cứng AI. Reuters đưa tin công ty đã tiếp cận một số startup chip về khả năng mua lại nhằm tăng cường bộ xử lý máy chủ phục vụ các tác vụ AI. Đây là bằng chứng về sự quan tâm, không phải xác nhận rằng một thương vụ sẽ xảy ra.

Các thương vụ lớn cũng đi kèm rủi ro đáng kể. Apple sẽ phải tích hợp công nghệ bên ngoài vào một hệ sinh thái phần cứng và phần mềm được kiểm soát chặt chẽ, giữ chân nhân sự then chốt và đối mặt với sự giám sát của cơ quan quản lý. Một thương vụ bổ sung công nghệ nhưng làm chậm nhịp phát triển sản phẩm có thể phá hủy giá trị thay vì tạo ra giá trị.

Siri sẽ là bài kiểm tra uy tín đầu tiên của Ternus

Thước đo trước mắt của chiến lược mới sẽ là khả năng Apple triển khai Apple Intelligence và Siri. Phiên bản Siri cải tiến đã bị trì hoãn, trong khi Apple một phần dựa vào công nghệ bên ngoài cho một số năng lực AI, làm dấy lên câu hỏi về hướng đi của công ty. Apple cũng cho thấy họ sẵn sàng sử dụng công nghệ của đối thủ khi cần; Reuters đưa tin công ty đã đạt thỏa thuận với Google về các mô hình Gemini để cải thiện Siri.

Ternus không nhất thiết phải xây dựng mô hình đa năng lớn nhất thế giới. Điều ông cần làm là khiến trải nghiệm người dùng trở nên nhất quán và đáng tin cậy. Điều đó đòi hỏi Apple biến các tuyên bố về AI thành những tính năng hữu ích trong công việc thường ngày, hoạt động trên nhiều sản phẩm và đáp ứng các tiêu chuẩn về quyền riêng tư của công ty.

Một tính năng ra mắt muộn vẫn có thể thành công nếu tốt hơn đáng kể khi xuất hiện. Ngược lại, một tính năng thiếu ổn định có thể làm suy giảm niềm tin của khách hàng và khiến khả năng tích hợp sản phẩm của Apple trở thành điểm hạn chế thay vì lợi thế.

Vai trò tiếp tục của Cook sẽ ngăn một cú ngoặt quá gấp

Cook vẫn ở lại Apple với tư cách chủ tịch điều hành, còn công ty mô tả quá trình kế nhiệm là kết quả của một kế hoạch dài hạn. Việc ông tiếp tục tham gia khiến khả năng Apple lập tức từ bỏ kỷ luật tài chính trở nên thấp hơn, dù ranh giới ảnh hưởng giữa chủ tịch điều hành và quyền điều hành của CEO sẽ rất đáng chú ý.

Ternus vì thế nhiều khả năng nhận một sứ mệnh đổi mới trong những giới hạn đã được thiết lập. Apple có thể tăng đầu tư nhưng vẫn yêu cầu lợi ích rõ ràng về chất lượng sản phẩm, chu kỳ nâng cấp phần cứng, mức độ sử dụng dịch vụ hoặc khả năng giữ chân người dùng trong hệ sinh thái.

Sự cân bằng này đặc biệt quan trọng bởi chi tiêu cho AI có thể gây áp lực lên biên lợi nhuận trước khi tạo ra doanh thu dễ nhận thấy. Apple sẽ phải quyết định mức độ sẵn sàng đánh đổi kết quả tài chính ngắn hạn để xây dựng những năng lực có thể mất nhiều năm mới trưởng thành.

Những tín hiệu cần theo dõi sau ngày 1/9

Các dấu hiệu rõ nhất về một sự thay đổi chiến lược sẽ nằm ở hoạt động thực tế, không phải phát biểu:

1. Chi cho nghiên cứu và hạ tầng: Mức tăng có gắn với sản phẩm và cột mốc AI cụ thể hay chỉ được mô tả bằng những tuyên bố chung chung?
2. Độ tin cậy của Siri: Trợ lý có hữu ích hơn trong các tác vụ thông thường hay chỉ ấn tượng trong màn trình diễn?
3. Mức độ phổ biến của Apple Intelligence: Apple có mở rộng khả năng tiếp cận mà vẫn duy trì trải nghiệm nhất quán trên các thiết bị và khu vực không?
4. Các thương vụ có mục tiêu: Những thương vụ mua lại hoặc hợp tác có giải quyết được khoảng trống cụ thể về chip, mô hình, nhân tài hay công nghệ bảo vệ quyền riêng tư không?
5. Kết quả kinh doanh: Tính năng AI có thúc đẩy người dùng nâng cấp thiết bị, sử dụng dịch vụ nhiều hơn hoặc gắn bó lâu hơn mà không làm suy yếu mức giá cao cấp không?
6. Độ linh hoạt chiến lược: Apple có cân bằng được đầu tư cho AI với các sức ép về chuỗi cung ứng, địa chính trị, quy định và thị trường không?

Cược lớn nhất của kỷ nguyên Ternus

Mặt tích cực đối với Apple là công ty có thể tạo ra một kiểu khác biệt riêng trong AI: không nhất thiết sở hữu mô hình đầu tiên hoặc lớn nhất, mà là trải nghiệm sản phẩm tích hợp AI khó bị sao chép nếu không có sự kết hợp giữa phần cứng, phần mềm, chip và mạng lưới phân phối của Apple.

Rủi ro là Apple rơi vào một vùng lưng chừng tốn kém: chi đủ nhiều để làm loãng biên lợi nhuận nhưng vẫn quá thận trọng để thu hẹp khoảng cách năng lực. Thách thức của Ternus là biến kỷ luật của Apple thành lợi thế trong kỷ nguyên AI, thay vì biến nó thành lý do khiến công ty tiếp tục chậm chân.