Ngành game không sụp đổ ở mọi nơi — mà đang trải qua một cuộc tái cấu trúc đau đớn

Với các studio AAA tại phương Tây và những người đang làm việc ở đó, từ “khủng hoảng” không hề cường điệu. Nhưng nếu nhìn toàn ngành, câu chuyện không đơn giản là game đang chết dần. Diễn biến hiện nay phù hợp hơn với một cuộc tái cấu trúc mang tính hệ thống, bị làm trầm trọng thêm bởi áp lực lên phần cứng: vốn đầu tư, nhân lực và sự chú ý của người chơi đang rời khỏi những dự án đắt đỏ, na ná nhau để chuyển sang các khu vực, nền tảng, cách sản xuất và mô hình game khác.

Vì sao các studio AAA phương Tây cảm thấy như đang “vỡ trận”?

Tim Sweeney, CEO Epic Games, gọi đây là cú sụt giảm nghiêm trọng nhất của ngành kể từ thập niên 1980. Lập luận của ông xoay quanh hai sức ép: chi phí phát triển game AAA phình to và tình trạng khan hiếm linh kiện do hạ tầng AI, trung tâm dữ liệu hút nhu cầu. Theo Sweeney, các bên xây dựng hạ tầng AI có thể trả giá cao hơn ngành giải trí để mua những linh kiện liên quan; sức ép phần cứng này có thể kéo dài khoảng ba năm. 2320

Đó là một cảnh báo đáng lưu ý, nhưng nên được hiểu là đánh giá rủi ro, không phải dự báo đã được xác nhận cho toàn ngành. CNN đưa tin giá chip nhớ đã tăng khoảng 80–90% trong thời gian gần đây do nhu cầu từ trung tâm dữ liệu AI, và tình trạng khan hiếm có thể kéo sang năm 2028. 31 Quy mô lẫn thời gian tác động cụ thể lên máy chơi game, PC gaming vẫn chưa chắc chắn.

Điểm yếu nội tại của mô hình AAA thì dễ thấy hơn. Phân tích cạnh tranh tại Anh cho biết các game AAA được phê duyệt, dự kiến phát hành trong giai đoạn 2024–2025, thường có ngân sách phát triển từ 200 triệu USD trở lên; khi cộng cả marketing, chi phí của một thương hiệu có thể cao hơn rất nhiều. 44 Với một dự án phải bán ở quy mô cực lớn mới hòa vốn, chỉ cần trì hoãn phát hành, phản hồi không tốt hoặc thay đổi trên nền tảng phân phối cũng đủ dẫn tới hủy dự án và cắt giảm nhân sự.

Toàn ngành đang điều chỉnh hơn là biến mất

Marc Merrill, đồng sáng lập Riot Games, cho rằng chính người chơi đang “chỉnh” lại thị trường, chứ ngành game không biến mất. Điều này không có nghĩa game dịch vụ trực tuyến dài hạn (live-service) luôn thất bại. Vấn đề là nhà phát hành không thể mặc định rằng một game live-service mới, tốn kém nhưng thiếu khác biệt, sẽ giữ chân người chơi chỉ vì mô hình ấy từng thành công với các trò chơi trước đó. 50

Một danh mục đầy các dự án đốt tiền, cùng nhắm tới một nhóm người chơi, vốn đã là mô hình mong manh ngay cả trước khi giá phần cứng tăng. Cốt lõi không hẳn là người chơi hết muốn chơi game, mà là khoảng cách giữa quyết định đầu tư của doanh nghiệp và thứ họ thực sự muốn tiếp tục dành thời gian cho.

Các thành công toàn cầu cũng làm lung lay luận điểm “game đang chết”. Theo dữ liệu Sensor Tower được Bloomberg dẫn lại, Genshin Impact của HoYoverse đã tạo ra khoảng 6,2 tỷ USD chi tiêu từ người chơi trên smartphone. 47 Điều này không biến mọi chiến lược thành khả thi, nhưng cho thấy những mô hình kinh doanh game ở quy mô toàn cầu vẫn có thể phát triển ngoài khuôn mẫu AAA truyền thống của phương Tây.

Sa thải và tăng việc làm có thể cùng tồn tại

Dữ liệu lao động là lý do rõ nhất để không gói cả ngành vào một tiêu đề duy nhất.

• Một ước tính đã điều chỉnh được GamesIndustry.biz dẫn lại dự báo 14.666 người bị sa thải trong năm 2026, gần mức đỉnh 15.631 người ước tính của năm 2024. 10
• Song ước tính của Amir Satvat đặt quy mô nhân lực ngành game toàn cầu ở khoảng 754.000 người, cao hơn khoảng 0,6% so với năm 2022, sau khi khoảng 48.000 vị trí bị cắt giảm và khoảng 52.500 lượt tuyển dụng diễn ra. 14
• Các đợt cắt giảm tập trung mạnh theo khu vực: một cập nhật của ASGC cho thấy Bắc Mỹ và châu Âu chiếm khoảng 95% số ca sa thải; Bắc Mỹ chiếm 66% sự kiện sa thải và 79% số lao động bị ảnh hưởng. 13
• Trong khi đó, một báo cáo khác ghi nhận việc làm ở châu Á – Thái Bình Dương tăng khoảng 10%, chủ yếu nhờ Trung Quốc. 3

Những số liệu này không mâu thuẫn. Chúng mô tả một thị trường lao động đang tái phân bổ, chứ không nói rằng mọi người lao động đều có thể dễ dàng đi theo cơ hội mới. Một nhà phát triển AAA bị sa thải ở Mỹ không nhất thiết có thể nhận công việc tại quốc gia khác, loại công ty khác hoặc chuyên môn khác. Tăng trưởng ròng ở cấp toàn cầu không thể xoa dịu tổn thất của người vừa mất việc.

AI vừa gây áp lực đầu vào, vừa đổi cách sản xuất game

AI đang tác động lên ngành game theo hai hướng. Thứ nhất, nhu cầu từ trung tâm dữ liệu AI có thể cạnh tranh nguồn cung phần cứng tiêu dùng, từ đó đẩy chi phí PC, console và linh kiện đi lên. 3123 Thứ hai, AI tạo sinh có thể làm số lượng game được sản xuất tăng lên. Boston Consulting Group cảnh báo làn sóng game có hỗ trợ AI sẽ khiến khâu tuyển chọn và khám phá game quan trọng hơn, dù vẫn có thể tạo chỗ cho những tựa game đột phá. 53

Vì vậy, câu hỏi chiến lược không chỉ là AI có làm game rẻ hơn hay không. Khi lượng nội dung ra thị trường tăng, lợi thế khan hiếm có thể nằm ở thương hiệu riêng biệt, kiểm soát chất lượng đáng tin cậy, cộng đồng bền vững và một lý do đủ rõ để người chơi chọn dành thời gian cho game này thay vì game khác.

Studio và nhà phát hành nên làm gì?

Phản ứng tốt nhất không phải là giả định ngành sẽ sụp đổ vĩnh viễn, cũng không phải chờ mọi thứ sớm quay lại “bình thường”.

1. Hạ điểm hòa vốn. Quy mô đội ngũ, phạm vi dự án và thời gian sản xuất cần tương xứng với nhu cầu thực tế, thay vì dự án nào cũng được xây như bom tấn.
2. Xem áp lực linh kiện là bài toán dự phòng. Cần chừa không gian để điều chỉnh giá, cấu hình và lịch ra mắt nếu nguồn cung xấu đi.
3. Đừng lấy live-service làm đáp án mặc định. Chỉ nên theo mô hình này khi bản thân game, cộng đồng mục tiêu và năng lực vận hành dài hạn thực sự phù hợp.
4. Lập kế hoạch với góc nhìn toàn cầu. Nhân lực, tăng trưởng người chơi, cách kiếm tiền và các định dạng game thành công đang phân bổ ở nhiều khu vực hơn.
5. Dùng AI có chọn lọc. Ứng dụng ở nơi nó cải thiện tốc độ thử nghiệm hoặc vận hành, nhưng không đánh đổi chất lượng và niềm tin của người chơi.

Kết luận

“Khủng hoảng” mô tả đúng trải nghiệm của nhiều studio AAA phương Tây và người lao động trong khu vực này: sa thải nặng nề, kinh tế sản xuất căng thẳng, còn chi phí phần cứng có thể tạo thêm một cú sốc. 1023 Nhưng “tái cấu trúc” phản ánh tốt hơn bức tranh toàn cầu. Ngành game không biến mất; nó chỉ ngày càng ít chỗ cho những canh bạc khổng lồ, thiếu khác biệt, trong khi việc làm và cơ hội chuyển dịch giữa các mô hình kinh doanh lẫn khu vực địa lý.

Thách thức trung tâm không chỉ là sống sót qua giai đoạn suy giảm. Đó là làm ra những game có quy mô, cấu trúc chi phí và mối quan hệ với người chơi vẫn hợp lý sau khi các giả định tăng trưởng cũ đã không còn đứng vững.