Unitree Robotics đang biến trường học thành bệ phóng cho tham vọng robot hình người

Unitree Robotics không chỉ mở rộng hợp tác với các trường đại học để ứng phó tình trạng thiếu chuyên gia robot tại Trung Quốc. Đằng sau mô hình “trường công nghiệp” là một chiến lược thương mại gồm ba phần: đào tạo lực lượng có thể phát triển và vận hành các hệ thống AI hiện thân, đưa phần cứng Unitree vào chính môi trường nơi lực lượng này học tập, đồng thời xây dựng quan hệ với những cụm sản xuất có thể trở thành khách hàng trong tương lai.

Thời điểm triển khai cũng đáng chú ý. Unitree hoàn tất việc niêm yết tại Thượng Hải vào tháng 8 năm 2026, trở thành nhà sản xuất robot hình người đầu tiên được niêm yết trên thị trường đại lục Trung Quốc, theo Reuters và BBC.25 Tuy nhiên, cơ cấu doanh thu cho thấy hãng vẫn cần một con đường đưa robot từ phòng nghiên cứu và trường học vào các ứng dụng công nghiệp ổn định.

Mạng lưới nhân lực cấp vùng, không chỉ là một chương trình trong trường

Theo các báo cáo, Unitree đã thiết lập quan hệ hợp tác với hơn 10 trường đại học tại hơn 10 thành phố có nền sản xuất phát triển, trong đó có Thanh Đảo, Hợp Phì, Tô Châu, Vũ Hán và Quảng Châu.8 Một số nguồn khác cũng ghi nhận các chương trình hợp tác tại Vũ Hán, Quảng Châu, Hợp Phì và Thanh Đảo.6

Phạm vi địa lý này có ý nghĩa chiến lược. Thay vì tập trung mọi hoạt động đào tạo và thử nghiệm tại Hàng Châu, nơi đặt trụ sở, Unitree đưa robot và chương trình giáo dục vào các hệ sinh thái sản xuất đã hình thành. Mỗi mối quan hệ có thể kết nối hãng với trường đại học, cơ sở giáo dục nghề nghiệp, nhà tích hợp robot, doanh nghiệp tuyển dụng và các chương trình phát triển địa phương.

Kết quả là một chuỗi đào tạo phân tán:

• Chương trình bậc đại học có thể hỗ trợ nghiên cứu AI hiện thân và kỹ thuật liên ngành, kết hợp cơ khí, nhận thức máy, điều khiển và tích hợp hệ thống.
• Đào tạo ứng dụng và nghề nghiệp chuẩn bị đội ngũ kỹ thuật viên có khả năng vận hành, kiểm tra, bảo trì, hiệu chỉnh, xử lý sự cố và triển khai robot.
• Dự án gắn với doanh nghiệp giúp sinh viên và giảng viên tiếp cận những ràng buộc thực tế quyết định một robot có thể hoạt động ngoài phòng thí nghiệm hay không.

Thiết kế cụ thể có thể khác nhau giữa các cơ sở, nhưng mô hình này hướng đến những kỹ năng doanh nghiệp có thể sử dụng ngay, thay vì chỉ đào tạo robot học theo hướng lý thuyết. Chẳng hạn, một chương trình tại Tô Châu được mô tả là xây dựng nội dung đào tạo bám sát yêu cầu tuyển dụng thực tế của doanh nghiệp.25

Vì sao thiếu nhân lực lại khiến giáo dục trở thành vấn đề thương mại?

AI hiện thân đòi hỏi sự kết hợp của nhiều kỹ năng khan hiếm: AI, mô phỏng, cơ khí, điều khiển, nhận thức máy, tích hợp phần mềm và vận hành robot trực tiếp. Dữ liệu tuyển dụng tại Trung Quốc cho thấy áp lực này đang gia tăng. Một báo cáo dẫn số liệu cho biết số tin tuyển dụng liên quan đến AI hiện thân đã tăng 15 lần so với cùng kỳ trong giai đoạn tháng 1–4 năm 2026.32

Khoảng trống cũng thể hiện rõ trong hệ thống giáo dục. Theo các báo cáo về ngành đào tạo mới liên quan đến AI hiện thân tại Trung Quốc, chỉ có 9 trường đại học được phê duyệt triển khai ngành này trong năm 2026; tại 6 trường, chỉ tiêu tuyển sinh được giới hạn ở mức 30 sinh viên.33

Với Unitree, các trường công nghiệp có thể mở rộng nguồn nhân lực nhanh hơn so với việc chờ một số ít ngành học chuyên biệt mới thành lập. Mô hình này tận dụng cơ sở hạ tầng kỹ thuật và giáo dục nghề nghiệp hiện có, rồi bổ sung thiết bị robot, giáo trình và dự án chuyên dụng. Nhà sáng lập kiêm CEO Unitree cũng từng công khai nói rằng công ty đang thiếu nhân sự nghiêm trọng, cho thấy năng lực đào tạo bên ngoài có thể đóng vai trò quan trọng đối với tốc độ tăng trưởng.43

Khi phần cứng trở thành một phần của môi trường học tập

Một chương trình hợp tác trường công nghiệp có thể biến công nghệ của nhà sản xuất thành một phần của quy trình đào tạo tiêu chuẩn. Khi sinh viên học trên một nền tảng robot cụ thể, giảng viên xây dựng giáo trình tương thích và phòng thí nghiệm tích lũy thiết bị cùng hệ sinh thái, nền tảng đó sẽ trở nên dễ tiếp cận hơn cho nghiên cứu và chế tạo thử nghiệm.

Điều này không bảo đảm doanh số trong tương lai. Nhưng nó có thể làm giảm nhiều rào cản gia nhập: sinh viên tốt nghiệp đã quen với giao diện phần cứng và phần mềm; giảng viên biết cách thiết kế dự án trên nền tảng đó; còn doanh nghiệp địa phương dễ tuyển người có thể làm việc với hệ thống.

Đối với Unitree, cấu trúc này có thể tạo ra một vòng lặp phản hồi. Nhiều cơ sở sử dụng robot hơn có thể dẫn tới nhiều thử nghiệm ứng dụng hơn, mức độ quen thuộc của cộng đồng phát triển cao hơn và nguồn phản hồi thực tế rộng hơn. Mạng lưới tương tự cũng có thể hỗ trợ đào tạo, dịch vụ, nâng cấp và mua thêm thiết bị theo thời gian. Tuy nhiên, đây là suy luận từ cấu trúc hợp tác, không phải bằng chứng cho thấy mọi quan hệ với trường học hiện đã tạo ra doanh thu định kỳ.

Giáo dục cũng là con đường tiếp cận khách hàng công nghiệp tương lai

Trong một thỏa thuận với trường công nghiệp, người mua trực tiếp có thể là cơ sở giáo dục. Nhưng cơ hội dài hạn nằm ở toàn bộ cụm sản xuất xung quanh.

Sinh viên và giảng viên có thể trở thành kỹ sư, nhà tích hợp, quản lý nhà máy hoặc người ra quyết định kỹ thuật trong tương lai. Trường đại học có thể trở thành địa điểm trình diễn và nghiên cứu. Doanh nghiệp địa phương có thể dùng chương trình để thử nghiệm ứng dụng hoặc tuyển nhân sự đã qua đào tạo.

Tại những thành phố như Hợp Phì, nơi hoạt động công nghiệp liên quan đến robot nằm trong định hướng phát triển địa phương, việc đã hiện diện trong hệ thống giáo dục có thể giúp Unitree mở rộng quan hệ với các bên có khả năng mua robot sau này.

Vì vậy, chiến lược này có thể được hiểu vừa là phát triển nhân lực, vừa là phát triển khách hàng. Unitree không chỉ đưa robot vào trường học; hãng còn muốn công nghệ của mình trở nên quen thuộc trước khi các nhà sản xuất quyết định triển khai ở quy mô lớn.

Cơ cấu doanh thu giải thích vì sao Unitree phải đi xa hơn khuôn viên trường

Mảng robot hình người của Unitree đã tăng trưởng nhanh trước thời điểm niêm yết. Trong 9 tháng đầu năm 2025, robot hình người chiếm 51,5% doanh thu từ hoạt động kinh doanh chính của công ty, tăng từ 27,6% vào năm 2024, theo Reuters.20 Dù vậy, cơ cấu ứng dụng vẫn tập trung đáng kể vào nghiên cứu và giáo dục.

Theo CGTN, nghiên cứu và giáo dục chiếm 73,6% doanh thu robot hình người trong giai đoạn này, trong khi ứng dụng thương mại và tiêu dùng chiếm 17,39%, còn ứng dụng công nghiệp chiếm 9,01%.47 CNN cũng đưa tin tỷ lệ triển khai công nghiệp vẫn dưới 10%.11

Cần lưu ý rằng các phân tích có thể dùng định nghĩa khác nhau. Một số nguồn tách riêng những ứng dụng được xem là “công nghiệp thực sự”, chẳng hạn sản xuất thông minh và kiểm tra thông minh. Theo một cách phân loại như vậy, nhóm này chỉ chiếm 2,64% doanh thu robot hình người; phần doanh thu công nghiệp còn lại đến từ những ứng dụng nông hơn.53 Dù cách tính khác nhau, cả hai góc nhìn đều chỉ về một kết luận: phần lớn nhu cầu khi đó vẫn đến từ nghiên cứu, giáo dục, trình diễn và các ứng dụng giai đoạn đầu, chứ chưa phải hoạt động thường nhật trên dây chuyền nhà máy.

Các trường công nghiệp tác động gián tiếp vào khoảng trống này. Chúng có thể tạo ra nhân lực, thử nghiệm tại địa phương và mức độ quen thuộc của doanh nghiệp cần thiết để chuyển từ việc mua robot phục vụ nghiên cứu sang triển khai robot trong quy trình sản xuất hoặc kiểm tra có thể lặp lại.

Các thành phố được gì?

Chính quyền địa phương và các trung tâm sản xuất có lý do để thu hút doanh nghiệp robot, nhưng chỉ phần cứng là chưa đủ. Một cụm công nghiệp bền vững còn cần kỹ sư, kỹ thuật viên, phòng thí nghiệm ứng dụng, dự án trình diễn và những doanh nghiệp có khả năng tích hợp robot vào hoạt động hiện hữu.

Trường công nghiệp là cách hữu hình để kết hợp các mảnh ghép đó. Trường học có thêm thiết bị và chương trình đào tạo gắn với doanh nghiệp. Sinh viên tiếp cận một lĩnh vực đang tăng trưởng. Nhà sản xuất có thêm kênh tuyển dụng và thử nghiệm. Unitree có thêm quan hệ địa phương và độ phủ thị trường.

Do đó, mô hình này đồng thời phục vụ nhiều lợi ích, dù hiệu quả xuất hiện ở các mốc thời gian khác nhau. Trường học có thể nhận được giá trị giáo dục ngay lập tức, thành phố có thể hưởng lợi từ việc xây dựng cụm công nghiệp, còn Unitree đang đặt cược vào một đường ống nhân lực và khách hàng cần vài năm mới trưởng thành.

Giới hạn: đào tạo không đồng nghĩa robot đã phù hợp với nhà máy

Các quan hệ hợp tác có thể làm giảm chi phí tiếp nhận công nghệ, nhưng không thể tự mình giải quyết những vấn đề khó nhất của robot công nghiệp. Việc triển khai trong nhà máy vẫn phụ thuộc vào độ tin cậy, kiểm định an toàn, khả năng tích hợp với hệ thống hiện có, lợi tức đầu tư đo được và dịch vụ hậu mãi ổn định.

Điểm này quan trọng khi đánh giá câu chuyện tăng trưởng của Unitree sau IPO. Công ty là một trong những nhà sản xuất robot hình người có số lượng xuất xưởng hàng đầu và đã hoàn tất thương vụ niêm yết đáng chú ý tại Thượng Hải, nhưng cơ cấu doanh thu được báo cáo cho thấy quá trình chuyển đổi sang ứng dụng công nghiệp vẫn còn ở giai đoạn đầu.2547

Cách hiểu thuyết phục nhất về chiến lược trường công nghiệp của Unitree không phải là hãng đã giải quyết xong bài toán triển khai trong nhà máy. Đúng hơn, Unitree đang xây dựng hệ sinh thái có thể khiến quá trình đó dễ hơn: con người được đào tạo, công cụ quen thuộc, đối tác địa phương và ngày càng nhiều thử nghiệm thực tế. Hệ sinh thái này có trở thành lợi thế công nghiệp bền vững hay không sẽ phụ thuộc vào khả năng biến các mối quan hệ nói trên thành những robot đáng tin cậy, tạo ra giá trị kinh tế trong công việc thực tế.