Drone tầm trung và bom lượn nội địa: Ukraine mở rộng chiến dịch đánh vào hậu phương Nga

Chiến lược quân sự của Ukraine đang chuyển dần từ phòng thủ đơn thuần sang một chiến dịch gây áp lực sâu vào hệ thống hỗ trợ chiến tranh của Nga. Với kho drone tầm trung sản xuất trong nước ngày càng lớn cùng bom lượn dẫn đường mới, Kyiv đang nhắm vào các trung tâm hậu cần, hệ thống phòng không và hạ tầng năng lượng nằm sâu phía sau chiến tuyến.

Thay vì trông chờ một đòn đánh mang tính quyết định, chiến lược này tập trung vào việc tạo ra áp lực liên tục và tích lũy đối với mạng lưới quân sự và kinh tế của Nga.

Drone tầm trung tấn công sâu sau chiến tuyến

Ukraine đã mở rộng việc sử dụng drone tầm trung có thể tấn công mục tiêu từ vài chục đến hơn 100 km phía sau tiền tuyến. Những cuộc tấn công này thường nhắm vào hệ thống phòng không, kho hậu cần, trung tâm vận chuyển và các cơ sở hỗ trợ chiến dịch quân sự của Nga.

Các chuyên gia quân sự cho rằng chiến thuật này mang nhiều mục tiêu cùng lúc:

• Làm gián đoạn việc vận chuyển đạn dược, nhiên liệu và trang thiết bị ra tiền tuyến.
• Buộc Nga phải phân tán hệ thống phòng không để bảo vệ nhiều mục tiêu hơn.
• Tạo ra các “khoảng trống” phòng không tạm thời để mở đường cho các đợt tấn công sâu hơn bằng drone hoặc tên lửa.

Cách tiếp cận này mang tính bào mòn theo thời gian. Một cuộc tấn công đơn lẻ có thể không thay đổi cục diện, nhưng hàng loạt đòn đánh liên tục có thể làm tăng chi phí, gây chậm trễ và làm rối loạn mạng lưới hậu cần của Nga.

Gây áp lực lên mạng lưới phòng không của Nga

Chiến dịch drone buộc Nga phải bảo vệ một khu vực rộng lớn hơn nhiều so với trước đây. Ngoài tiền tuyến, Moscow còn phải bảo vệ các nhà máy lọc dầu, kho nhiên liệu, trung tâm chỉ huy và cơ sở công nghiệp chiến lược.

Khi các hệ thống phòng không phải trải rộng để bảo vệ nhiều mục tiêu, nguy cơ xuất hiện những điểm yếu trong mạng lưới phòng thủ tăng lên. Các cuộc tấn công vào chính các vị trí phòng không cũng có thể mở ra hành lang cho các đợt tấn công tiếp theo.

Điều này khiến những chiếc drone tương đối rẻ trở thành công cụ hiệu quả để gây hao mòn các hệ thống phòng thủ đắt tiền hơn.

Nhắm vào hạ tầng năng lượng của Nga

Một trong những mục tiêu dễ thấy nhất của chiến dịch tấn công sâu là hạ tầng dầu khí của Nga. Các nhà máy lọc dầu, kho nhiên liệu và trạm bơm đóng vai trò quan trọng cả với nền kinh tế lẫn hậu cần quân sự của Nga.

Những cuộc tấn công bằng drone đã nhiều lần gây hư hại cho các cơ sở này, làm gián đoạn quá trình lọc dầu và phân phối nhiên liệu. Các nhà phân tích cho rằng điều này có thể:

• Giảm nguồn cung nhiên liệu cho quân đội.
• Tăng chi phí sửa chữa và bảo vệ cơ sở hạ tầng.
• Ảnh hưởng đến nguồn thu từ xuất khẩu năng lượng của Nga.

Nhà máy lọc dầu Tuapse – mục tiêu bị đánh nhiều lần

Một trong những mục tiêu nổi bật là nhà máy lọc dầu Tuapse nằm trên bờ Biển Đen của Nga.

Theo Viện Nghiên cứu Chiến tranh (ISW), lực lượng Ukraine đã tấn công cơ sở này trong đêm 27–28/4/2026, đánh dấu lần thứ ba nhà máy bị tấn công chỉ trong tháng đó. Các hình ảnh vệ tinh ghi nhận nhiều đám cháy lớn tại khu vực kho dầu và nhà máy.

Từ giữa tháng 4, cơ sở này đã hứng chịu nhiều cuộc tấn công, gây ra:

• Các vụ cháy kéo dài nhiều ngày
• Việc phải tạm dừng hoạt động của nhà máy
• Những nỗ lực ứng phó khẩn cấp quy mô lớn của chính quyền địa phương.

Một số báo cáo địa phương cũng đề cập đến tác động môi trường. Người dân và các nhà hoạt động cho biết họ quan sát thấy khói đen dày đặc, muội than và thậm chí mưa chứa dầu sau các vụ cháy tại nhà máy lọc dầu.

Tuy nhiên, quy mô chính xác của thiệt hại môi trường vẫn chưa rõ ràng do thiếu dữ liệu giám sát độc lập.

Bom lượn nội địa mới của Ukraine

Song song với chiến dịch drone, Ukraine đã giới thiệu bom dẫn đường nội địa đầu tiên, mang tên Vyrivniuvach (nghĩa là “Equalizer”).

Vũ khí này được phát triển trong chương trình công nghệ quốc phòng Brave1 trong khoảng 17 tháng trước khi hoàn tất thử nghiệm để đưa vào sử dụng chiến đấu.

Một số đặc điểm chính:

• Đầu đạn 250 kg
• Thiết kế cánh lượn cho phép bay hàng chục km sau khi được thả từ máy bay
• Hệ thống dẫn đường vệ tinh để tăng độ chính xác.

Do không sử dụng động cơ tên lửa mà chỉ lượn tới mục tiêu, loại bom này có thể mang đầu đạn lớn hơn đa số drone nhưng chi phí thấp hơn nhiều so với tên lửa hành trình.

Theo các báo cáo, giá của Vyrivniuvach có thể rẻ hơn khoảng ba lần so với bộ JDAM‑ER do Mỹ sản xuất mà Ukraine từng sử dụng.

Chiến lược gây áp lực toàn hệ thống

Sự kết hợp giữa drone tầm trung và bom lượn mới cho thấy Ukraine đang chuyển sang chiến lược đánh vào toàn bộ hệ thống hỗ trợ chiến tranh của Nga, thay vì chỉ tập trung vào giao tranh trực tiếp ở tiền tuyến.

Các mục tiêu chính gồm:

• Chuỗi hậu cần phía sau chiến trường
• Hệ thống phòng không
• Hạ tầng năng lượng liên quan đến nhiên liệu và nguồn thu xuất khẩu

Các nhà phân tích cho rằng tác động hiện nay đáng kể nhưng chưa mang tính quyết định. Nga vẫn có thể sửa chữa cơ sở hạ tầng, điều chỉnh chiến thuật và củng cố phòng thủ. Tuy vậy, mỗi cuộc tấn công đều buộc Moscow phải tiêu tốn thêm nguồn lực và làm phức tạp hóa hoạt động hậu cần quân sự.

Trong chiến tranh hiện đại, chính kiểu áp lực tích lũy kéo dài như vậy có thể dần định hình cục diện chiến trường—even khi không có một đòn đánh duy nhất mang tính quyết định.