Khủng hoảng vận chuyển tại eo biển Hormuz đang làm thay đổi giá dầu và kinh tế toàn cầu

Điều này tạo ra một nghịch lý trên thị trường dầu:

• Dầu vẫn tồn tại tại các quốc gia sản xuất nhưng khó xuất khẩu.
• Hạn chế kho chứa buộc nhà sản xuất phải tạm dừng khai thác.
• Nguồn cung thực sự đến thị trường toàn cầu giảm mạnh dù trữ lượng dưới lòng đất không thay đổi.

Quan trọng hơn, chính những nước này thường nắm giữ phần lớn công suất dự phòng của thế giới—nguồn cung bổ sung giúp ổn định giá khi có gián đoạn. Khi họ không thể xuất khẩu bình thường, “tấm đệm” ổn định thị trường cũng gần như biến mất.

Nguồn cung dầu toàn cầu có thể giảm trong năm 2026

Các cơ quan năng lượng quốc tế cho rằng khủng hoảng Hormuz có thể định hình lại cán cân dầu mỏ toàn cầu trong cả năm.

Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) dự báo nguồn cung dầu toàn cầu có thể giảm khoảng 3,9 triệu thùng/ngày trong năm 2026, trong khi khoảng 10,5 triệu thùng/ngày sản lượng từ khu vực vùng Vịnh đang bị gián đoạn do xung đột và hạn chế vận chuyển.

Ngay cả khi nhu cầu giảm nhẹ vì giá cao, tiêu thụ vẫn được dự báo vượt nguồn cung, khiến thị trường dầu toàn cầu rơi vào tình trạng thiếu hụt cấu trúc trong phần lớn năm.

Chính sự mất cân đối này giải thích vì sao giá dầu vẫn duy trì ở mức cao dù đã có thông báo ngừng bắn.

Tồn kho và công suất dự phòng trở thành rủi ro lớn

Thông thường, thị trường dầu dựa vào công suất dự phòng—chủ yếu ở các nước xuất khẩu vùng Vịnh—để bù đắp những gián đoạn bất ngờ. Nhưng khủng hoảng Hormuz lại ảnh hưởng trực tiếp đến chính các quốc gia nắm giữ phần lớn nguồn dự phòng đó.

Khi họ không thể xuất khẩu tự do:

• Công suất dự phòng trở nên vô dụng.
• Tồn kho chiến lược bắt đầu giảm.
• Thị trường phải định giá rủi ro thiếu hụt trong tương lai.

Vì vậy, nhiều nhà phân tích cho rằng rủi ro giá dầu vẫn nghiêng về phía tăng, đặc biệt nếu hạn chế vận chuyển kéo dài hoặc leo thang.

Tác động lan rộng tới kinh tế toàn cầu

Giá dầu cao không chỉ ảnh hưởng đến ngành năng lượng mà còn lan sang toàn bộ nền kinh tế.

Chi phí năng lượng tăng trực tiếp đẩy cao:

• giá xăng và dầu diesel
• chi phí vận tải và logistics
• giá hóa dầu và nguyên liệu sản xuất

Những yếu tố này làm tăng lạm phát và làm giảm sức mua của hộ gia đình.

Dữ liệu gần đây tại Mỹ cho thấy áp lực này đã xuất hiện rõ rệt: lạm phát tiêu dùng tăng lên khoảng 3,8% so với cùng kỳ năm trước, một phần do giá năng lượng tăng, khiến lợi suất trái phiếu tăng và kỳ vọng cắt giảm lãi suất trong ngắn hạn suy yếu.

Điều này đặt các ngân hàng trung ương vào thế khó. Họ phải cân bằng giữa hai áp lực trái ngược:

• Tăng trưởng kinh tế chậm lại vì chi phí năng lượng cao
• Lạm phát cao hơn do cú sốc giá dầu

Sự kết hợp này thường được gọi là nguy cơ đình lạm (stagflation)—khi lạm phát vẫn cao ngay cả khi tăng trưởng suy yếu.

Thời gian kéo dài của khủng hoảng là yếu tố quyết định

Điều thị trường quan tâm nhất hiện nay là khủng hoảng Hormuz sẽ kéo dài bao lâu.

Nếu lưu thông tàu chở dầu nhanh chóng trở lại bình thường, sản lượng bị tạm dừng có thể được khôi phục và giá dầu có thể giảm khi nguồn cung quay lại thị trường. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo rằng việc khôi phục mạng lưới vận chuyển và sản xuất sau xung đột thường mất nhiều tháng chứ không phải vài ngày.

Nếu các hạn chế tiếp tục kéo dài, thị trường có thể đối mặt với:

• thiếu hụt nguồn cung toàn cầu kéo dài
• tồn kho giảm mạnh
• các đợt tăng giá dầu mới
• điều kiện tài chính toàn cầu thắt chặt hơn

Khoảng 1/5 lượng dầu vận chuyển bằng đường biển của thế giới đi qua eo biển Hormuz trong điều kiện bình thường. Vì vậy, ngay cả sự gián đoạn một phần tại đây cũng có thể định hình lại thị trường năng lượng và nền kinh tế toàn cầu trong nhiều tháng, thậm chí nhiều năm.