Khủng hoảng dầu mỏ đang tăng tốc cuộc chuyển dịch sang xe điện

Cú sốc dầu mỏ đang thay đổi thị trường ô tô

Eo biển Hormuz – nằm giữa Iran và bán đảo Ả Rập – là tuyến đường vận chuyển khoảng 1/5 lượng dầu mỏ vận chuyển bằng đường biển trên toàn cầu. Vì vậy, bất kỳ sự gián đoạn nào tại đây đều có tác động gần như ngay lập tức tới thị trường năng lượng thế giới.

Sau khi căng thẳng với Iran leo thang vào đầu năm 2026, giá dầu tăng mạnh. Dầu Brent vượt mốc 100 USD/thùng và có thời điểm lên trên 116 USD, kéo theo giá xăng tăng tại nhiều khu vực.

Khi nhiên liệu trở nên đắt đỏ, bài toán chi phí vận hành của ô tô thay đổi rõ rệt. Xe điện – vốn chạy bằng điện thay vì xăng dầu – bắt đầu trở nên hấp dẫn hơn về mặt kinh tế. Vì vậy, EV ngày càng được nhìn nhận không chỉ là lựa chọn thân thiện với môi trường mà còn là cách phòng ngừa rủi ro trước biến động giá nhiên liệu.

Dự báo của IEA: 2026 có thể là năm bùng nổ EV

IEA cho rằng thị trường xe điện sẽ tiếp tục tăng trưởng mạnh dù kinh tế toàn cầu còn nhiều bất ổn.

Các dự báo chính gồm:

• Khoảng 23 triệu xe điện được bán ra trên toàn cầu trong năm 2026.
• Gần 30% xe mới bán ra toàn thế giới sẽ là xe điện.
• Trước đó, hơn 20 triệu xe điện đã được bán trong năm 2025, tương đương khoảng 1/4 tổng số xe mới.

Những con số này cho thấy xe điện đang chuyển từ một phân khúc nhỏ sang dòng xe phổ biến của thị trường ô tô toàn cầu.

Châu Âu: Giá xăng cao thúc đẩy người mua EV

Châu Âu là khu vực phản ứng rõ rệt nhất trước cú sốc giá nhiên liệu.

Theo các báo cáo thị trường, đăng ký xe điện chạy pin tại châu Âu tăng gần 30% trong quý I/2026 so với cùng kỳ năm trước, và riêng tháng 3 tăng hơn 50% tại một số thị trường.

Dữ liệu từ Hiệp hội Các nhà sản xuất ô tô châu Âu (ACEA) cũng cho thấy số xe điện chạy pin đăng ký mới tại EU tăng 48,9% trong tháng 3 so với cùng kỳ năm trước.

Trong thực tế, nhiều người mua xe đang tính lại tổng chi phí sở hữu. Khi giá xăng tăng cao, thời gian hoàn vốn khi chuyển sang xe điện trở nên ngắn hơn, khiến quyết định mua EV dễ dàng hơn.

Châu Á: Các nền kinh tế phụ thuộc nhập khẩu dầu chịu áp lực lớn

Nhiều nền kinh tế châu Á phụ thuộc mạnh vào dầu nhập khẩu, nên đặc biệt nhạy cảm với các cú sốc giá năng lượng. Khi giá xăng tăng, lợi thế kinh tế của xe điện và xe hybrid sạc điện càng rõ rệt.

Trung Quốc hiện là thị trường EV lớn nhất thế giới. Năm 2025, EV và xe hybrid sạc điện tại nước này đạt khoảng 12 triệu xe bán ra, chiếm hơn 50% doanh số xe mới.

Khi giá dầu tăng, áp lực chi phí tương tự cũng xuất hiện ở nhiều quốc gia châu Á khác, nơi người lái xe phải đối mặt với hóa đơn nhiên liệu ngày càng cao.

Vì sao khủng hoảng năng lượng thường thúc đẩy xe điện

Những cú sốc năng lượng thường thúc đẩy sự thay đổi công nghệ vì chúng phơi bày rủi ro của việc phụ thuộc vào một nguồn nhiên liệu duy nhất. Trong khủng hoảng hiện nay, ba yếu tố chính đang thúc đẩy EV:

1. Chi phí vận hành thấp hơn
Giá điện thường ổn định hơn giá dầu, nên chủ xe điện ít bị ảnh hưởng bởi biến động năng lượng.

2. Giá pin đang giảm
Chi phí pin tiếp tục giảm, giúp thu hẹp khoảng cách giá giữa xe điện và xe chạy xăng. Điều này cải thiện đáng kể bài toán kinh tế dài hạn của EV.

3. Chính sách hỗ trợ từ chính phủ
Nhiều quốc gia đang thúc đẩy xe điện thông qua ưu đãi mua xe, tiêu chuẩn khí thải, đầu tư hạ tầng sạc và quy định tiết kiệm nhiên liệu. Các chính sách này càng có tác dụng khi giá nhiên liệu tăng cao.

Vì sao các nhà phân tích vẫn thận trọng

Dù triển vọng tăng trưởng rất mạnh, một số chuyên gia cảnh báo rằng sự bùng nổ hiện nay có thể phần nào mang tính “tạm thời” do khủng hoảng năng lượng.

Một số rủi ro có thể làm chậm tốc độ chuyển đổi:

• Giá dầu có thể giảm, làm giảm lợi thế chi phí của EV.
• Giá mua ban đầu vẫn cao ở nhiều thị trường.
• Hạ tầng sạc chưa đồng đều giữa các khu vực.
• Thay đổi chính sách hoặc giảm trợ cấp có thể ảnh hưởng nhu cầu.

IEA cũng lưu ý rằng các yếu tố như chính sách thương mại, trợ cấp và điều kiện thị trường có thể ảnh hưởng đến tốc độ EV thay thế nhu cầu dầu trong thập kỷ tới.

Bức tranh lớn

Dù còn nhiều bất định, cú sốc dầu mỏ hiện nay đang làm tăng tốc một xu hướng vốn đã bắt đầu từ nhiều năm trước. Giá nhiên liệu cao khiến lợi thế của xe điện trở nên rõ ràng hơn: chi phí vận hành thấp hơn, ít phụ thuộc dầu nhập khẩu và ít bị ảnh hưởng bởi biến động thị trường năng lượng.

Nếu dự báo của IEA trở thành hiện thực, gần 1 trong 3 chiếc ô tô bán ra trên thế giới vào năm 2026 sẽ là xe điện – một trong những cuộc chuyển đổi công nghệ nhanh nhất từng diễn ra trong ngành công nghiệp ô tô.