Bùng nổ AI có thể khiến giá smartphone tăng trong thời gian tới

Cuộc chạy đua xây dựng hạ tầng trí tuệ nhân tạo (AI) trên toàn cầu đang làm thay đổi sâu sắc chuỗi cung ứng bán dẫn. Hệ quả không chỉ dừng ở các trung tâm dữ liệu khổng lồ: người dùng smartphone cũng có thể cảm nhận tác động khi giá điện thoại tăng lên trong thời gian tới.

Theo cảnh báo từ Allison Kirkby — CEO của BT Group, tập đoàn viễn thông lớn của Anh — làn sóng đầu tư mạnh vào AI đang tạo ra tình trạng thiếu chip, đặc biệt là chip nhớ, và điều này có thể khiến giá smartphone tăng khi chi phí linh kiện leo thang.

Vì sao hạ tầng AI lại “hút” chip khỏi thị trường

Những công ty công nghệ khổng lồ vận hành dịch vụ đám mây — thường được gọi là hyperscalers như Amazon, Microsoft hay Google — đang chi hàng tỷ USD để xây dựng các trung tâm dữ liệu AI.

Các hệ thống này cần:

• GPU và bộ tăng tốc AI mạnh mẽ
• Lượng bộ nhớ khổng lồ để xử lý dữ liệu
• Hệ thống máy chủ chuyên dụng cho huấn luyện và vận hành mô hình

Vấn đề nằm ở chỗ năng lực sản xuất bán dẫn toàn cầu có giới hạn. Khi các trung tâm dữ liệu AI mua số lượng lớn chip và bộ nhớ, nguồn cung dành cho thiết bị tiêu dùng như smartphone hoặc PC sẽ bị thu hẹp.

Kirkby cho biết tình trạng thiếu chip hiện đã lan rộng ra nhiều ngành, và thiết bị điện tử tiêu dùng — đặc biệt là smartphone — có thể sớm chịu tác động khi các hãng buộc phải tăng giá để bù chi phí.

Nút thắt lớn nhất: chip nhớ DRAM và NAND

Điểm nghẽn lớn nhất hiện nay là chip nhớ, chủ yếu gồm hai loại:

• DRAM: dùng làm RAM cho xử lý dữ liệu
• NAND flash: dùng để lưu trữ dữ liệu

Cả hai đều là thành phần thiết yếu trong smartphone lẫn máy chủ AI.

Các hệ thống AI cần lượng bộ nhớ rất lớn để xử lý các tập dữ liệu khổng lồ. Khi nhu cầu từ trung tâm dữ liệu tăng vọt, nguồn cung chip nhớ trở nên khan hiếm và giá DRAM cũng tăng mạnh.

Đối với nhà sản xuất smartphone, bộ nhớ là một phần đáng kể trong bill of materials (BoM) — tổng chi phí linh kiện. Vì vậy khi DRAM hoặc NAND tăng giá, chi phí sản xuất điện thoại cũng tăng theo.

Một số ước tính cho thấy chi phí linh kiện của smartphone có thể tăng ở mọi phân khúc, và mức tăng đặc biệt rõ với các thiết bị giá rẻ.

Các hãng điện thoại sẽ phản ứng thế nào

Khi chi phí chip nhớ tăng, các hãng smartphone thường phải lựa chọn giữa vài phương án:

• Tăng giá bán lẻ
• Giảm cấu hình bộ nhớ (RAM hoặc dung lượng lưu trữ)
• Hoãn hoặc giảm quy mô ra mắt sản phẩm
• Cắt giảm sản lượng để giữ lợi nhuận

Các thương hiệu cao cấp thường có biên lợi nhuận tốt hơn nên dễ chuyển chi phí sang người mua. Ngược lại, các hãng ở phân khúc tầm trung hoặc giá rẻ có ít dư địa hơn để hấp thụ chi phí.

Smartphone toàn cầu có thể giảm sản lượng năm 2026

Một số nhà phân tích thị trường dự báo căng thẳng nguồn cung bộ nhớ có thể làm chậm sản xuất smartphone toàn cầu.

Theo Counterpoint Research, lượng smartphone xuất xưởng toàn cầu có thể giảm khoảng 2,1% trong năm 2026 khi giá chip nhớ tăng khiến chi phí sản xuất tăng cao.

Một số dự báo khác thậm chí cho rằng mức giảm có thể lớn hơn nếu tình trạng thiếu bộ nhớ kéo dài.

Đồng thời, giá bán trung bình của smartphone trên toàn cầu cũng có khả năng tăng khi các hãng điều chỉnh giá để bù chi phí.

Phân khúc tầm trung và thị trường mới nổi chịu áp lực lớn nhất

Tác động của việc thiếu chip nhớ sẽ không phân bổ đồng đều trên toàn thị trường smartphone.

• Điện thoại cao cấp: biên lợi nhuận cao và thương hiệu mạnh giúp hãng dễ tăng giá.
• Điện thoại tầm trung và giá rẻ: chi phí linh kiện chiếm tỷ trọng lớn hơn, nên nhạy cảm với biến động giá chip.

Một số ước tính cho thấy chi phí linh kiện của smartphone dưới 200 USD đã tăng mạnh trong thời gian gần đây.

Các thị trường mới nổi — nơi người tiêu dùng nhạy cảm với giá — có thể chịu tác động rõ rệt nhất. Tại Ấn Độ, chẳng hạn, chi phí RAM tăng và nhu cầu yếu hơn đã góp phần khiến thị trường smartphone suy giảm trong năm 2026.

Sự dịch chuyển lớn của ngành bán dẫn

Diễn biến này phản ánh một thay đổi cấu trúc trong ngành công nghệ: AI đang trở thành động lực nhu cầu lớn nhất đối với chip bán dẫn.

Khi các hyperscaler tiếp tục đổ hàng tỷ USD vào trung tâm dữ liệu AI, năng lực sản xuất chip có xu hướng ưu tiên cho các linh kiện máy chủ có biên lợi nhuận cao hơn.

Nếu xu hướng đó tiếp diễn, cạnh tranh cho các linh kiện quan trọng như DRAM và NAND sẽ vẫn rất căng thẳng. Và điều đó có nghĩa là chi phí của “cơn sốt AI” toàn cầu cuối cùng có thể xuất hiện ngay trong túi tiền người dùng — thông qua giá của những thiết bị quen thuộc như smartphone.