Cơn sốt AI khiến chip mature‑node khan hiếm: Vì sao đơn hàng đang chảy về SMIC?

Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI) đang thay đổi sâu sắc ngành bán dẫn toàn cầu. Tuy nhiên, tác động của nó không chỉ nằm ở những con chip tiên tiến nhất như GPU hay bộ xử lý AI. Trên thực tế, làn sóng AI còn tạo áp lực lớn lên thị trường chip “mature‑node” – nơi sản xuất phần lớn các vi mạch dùng trong thiết bị điện tử hằng ngày.

Khi các nhà máy bán dẫn dồn nguồn lực cho chip AI và bộ nhớ hiệu năng cao, năng lực dành cho các quy trình sản xuất cũ hơn trở nên hạn chế. Kết quả là nhiều doanh nghiệp bắt đầu tìm kiếm năng lực sản xuất ở nơi khác, trong đó có các xưởng đúc Trung Quốc như Semiconductor Manufacturing International Corp. (SMIC).

Vì sao AI làm tăng nhu cầu chip mature‑node

Một hệ thống AI không chỉ gồm bộ xử lý chính. Nó còn cần một hệ sinh thái linh kiện hỗ trợ như:

• chip quản lý nguồn (power‑management IC)
• bộ điều khiển và vi điều khiển
• cảm biến
• chip analog và các thành phần kết nối

Phần lớn các linh kiện này được sản xuất bằng công nghệ mature‑node, tức các tiến trình cũ hơn so với các node tiên tiến như 5 nm hay 3 nm.

Dù truyền thông thường tập trung vào các tiến trình tiên tiến, chưa đến 20% nhu cầu bán dẫn toàn cầu theo sản lượng sử dụng node tiên tiến, trong khi hơn 80% nằm ở các quy trình mature‑node hoặc quy trình chuyên dụng . Vì vậy, khi ngành công nghiệp chuyển vốn và năng lực sang chip AI, tác động có thể lan rộng đến phần lớn thị trường.

Theo ban lãnh đạo SMIC, sự bùng nổ ứng dụng AI đang thúc đẩy nhu cầu mạnh đối với các chip hỗ trợ này, khiến lượng đơn đặt hàng và tồn đọng sản xuất ở các dây chuyền mature‑node tăng lên .

Các nhà máy bán dẫn ưu tiên chip AI có lợi nhuận cao

Một nguyên nhân quan trọng khác là biên lợi nhuận. Chip dùng cho trung tâm dữ liệu AI và bộ nhớ cao cấp thường mang lại lợi nhuận cao hơn nhiều so với các chip phổ thông.

Vì vậy, nhiều nhà sản xuất đang tái phân bổ năng lực sản xuất sang các sản phẩm liên quan đến AI, đặc biệt là:

• bộ xử lý AI cho trung tâm dữ liệu
• bộ nhớ băng thông cao (HBM)

Những thành phần này rất quan trọng để huấn luyện và vận hành các mô hình AI lớn .

Theo TrendForce, một phần năng lực sản xuất wafer 8 inch và 12 inch đã được chuyển sang các quy trình liên quan đến chip nguồn và hạ tầng AI nhằm cải thiện lợi nhuận trên mỗi wafer . Công ty nghiên cứu này dự báo tỷ lệ sử dụng công suất wafer 8 inch của các nhà đúc lớn có thể tiến gần 90% vào năm 2026 và vẫn trên 80% đến năm 2027, cho thấy thị trường các dây chuyền cũ đang khá căng thẳng .

Hiệu ứng “chen lấn” trong chuỗi cung ứng

Ngay cả khi chip AI được sản xuất trên node tiên tiến, sự tăng trưởng của chúng vẫn có thể ảnh hưởng gián tiếp tới các loại chip khác.

Chuỗi cung ứng bán dẫn dùng chung nhiều nguồn lực quan trọng như:

• thiết bị sản xuất
• vật liệu wafer
• kỹ sư và nhân lực chuyên môn
• vốn đầu tư cho nhà máy

Khi nhu cầu AI tăng mạnh, các công ty thường ưu tiên các dự án phục vụ trung tâm dữ liệu và các sản phẩm có biên lợi nhuận cao. Điều này khiến ít nguồn lực hơn được dành cho chip dùng trong điện tử tiêu dùng, thiết bị công nghiệp hoặc hệ thống nhúng .

Kết quả là nhu cầu AI tăng nhanh hơn tốc độ mở rộng năng lực sản xuất cho các chip phổ thông, tạo ra sự mất cân đối trên thị trường.

Vì sao đơn hàng chuyển sang các nhà đúc Trung Quốc

Khi các nhà sản xuất quốc tế chuyển trọng tâm sang chip AI, một số khách hàng bắt đầu tìm nguồn sản xuất khác cho các chip mature‑node. Đây là lúc các xưởng đúc Trung Quốc nổi lên như lựa chọn thay thế.

Các báo cáo ngành cho thấy cơn sốt AI đang khiến nhiều khách hàng toàn cầu chuyển đơn hàng sang các nhà máy Trung Quốc, khi các đối thủ ở nước ngoài ưu tiên sản xuất chip AI và bộ nhớ HBM có lợi nhuận cao . Điều này giúp nhu cầu đối với năng lực mature‑node của SMIC tăng lên, đồng thời kéo theo giá và tỷ lệ sử dụng nhà máy cao hơn.

SMIC cho biết khách hàng đang đặt hàng sớm và tích trữ linh kiện, cùng với sự phục hồi đơn hàng công nghiệp, khiến lượng backlog và lợi nhuận của hãng tăng lên . Trong ngành bán dẫn, khi doanh nghiệp lo ngại thiếu công suất sản xuất, họ thường đặt hàng sớm hơn hoặc nhiều hơn để đảm bảo nguồn cung.

Xu hướng nội địa hóa chuỗi cung ứng

Một yếu tố khác thúc đẩy xu hướng này là nội địa hóa chuỗi cung ứng bán dẫn. Nhiều chính phủ và doanh nghiệp muốn giảm phụ thuộc vào một khu vực duy nhất để sản xuất chip.

Vì phần lớn chip trên thị trường được sản xuất bằng các tiến trình mature‑node, các nhà máy có khả năng sản xuất loại chip này trở nên rất quan trọng về mặt chiến lược. Tại Trung Quốc, điều đó khiến các nhà cung cấp trong nước đóng vai trò lớn hơn đối với nhiều ngành công nghiệp – từ điện tử tiêu dùng đến ô tô .

Những ngành chịu ảnh hưởng nhiều nhất

Tình trạng thắt chặt nguồn cung mature‑node có thể ảnh hưởng trực tiếp tới nhiều lĩnh vực, bao gồm:

• điện tử tiêu dùng
• thiết bị Internet of Things (IoT)
• xe điện và hệ thống ô tô
• tự động hóa công nghiệp và robot

Các sản phẩm trong những ngành này thường phụ thuộc vào chip analog, chip nguồn, cảm biến và vi điều khiển – những linh kiện chủ yếu được sản xuất trên các node cũ.

Điều cần rút ra

Cơn sốt AI không chỉ thúc đẩy nhu cầu đối với các bộ xử lý tiên tiến. Nó đang tái định hình toàn bộ hệ sinh thái bán dẫn.

Khi vốn đầu tư và năng lực sản xuất đổ vào chip AI và bộ nhớ cao cấp, nguồn cung cho các quy trình mature‑node – vốn chiếm phần lớn sản lượng chip toàn cầu – trở nên chặt chẽ hơn. Điều này buộc nhiều công ty phải đa dạng hóa chuỗi cung ứng và tìm đến các nhà đúc chuyên về mature‑node, trong đó có SMIC tại Trung Quốc.

Mức độ thiếu hụt có thể khác nhau tùy từng loại chip và khu vực, nhưng xu hướng chung đã rõ ràng: AI đang định hình lại cách toàn bộ ngành công nghiệp bán dẫn vận hành.