Kỷ nguyên 'đại hạ giá' để thu hút khách hàng trên thị trường xe điện Trung Quốc đang nhanh chóng nhường chỗ cho một cuộc chiến tinh vi hơn nhiều: cuộc đua về trí tuệ nhân tạo (AI). Theo ngân hàng đầu tư Morgan Stanley, các hãng sản xuất ô tô đang chuyển hướng nguồn lực từ những cuộc chiến giá cả sang nâng cấp khả năng lái tự hành, biến năng lực AI trở thành yếu tố sống còn quyết định sự sinh tồn và tăng trưởng ![]()
.
Tim Hsiao, người đứng đầu bộ phận nghiên cứu ô tô và di chuyển chung tại Trung Quốc của Morgan Stanley, mô tả AI chính là "công nghệ duy nhất có tiềm năng để các hãng xe mở rộng quy mô đầu tư" ![]()
. Sự dịch chuyển này diễn ra trong bối cảnh các nhà sản xuất đang phải đối mặt với nhu cầu suy yếu và các quy định chặt chẽ hơn sau đợt cắt giảm trợ cấp xe điện hồi tháng 1, buộc họ phải tìm ra những phương thức mới để tạo sự khác biệt.
Vì sao cuộc chơi chuyển từ 'phần cứng' sang 'phần mềm'?
Trong nhiều năm, các hãng xe điện Trung Quốc cạnh tranh khốc liệt về giá, với một số mẫu xe điện thông minh có giá dưới 10.000 USD ![]()
. Chiến lược đó giờ đây đang mất dần lợi thế. Như ông Hsiao nhận định, "Sẽ rất khó để các hãng xe tạo ra sự khác biệt chỉ bằng việc giới thiệu các mẫu xe điện mới. Để làm được điều đó, họ cần phải nâng cấp năng lực AI trong lái tự hành của mình" ![]()
.
Chiến trường mới bao gồm mọi thứ, từ trải nghiệm AI trong xe cho đến các hệ thống hỗ trợ lái xe tiên tiến. Một báo cáo gần đây của Wisers năm 2026 cho thấy 80% các từ khóa tiêu dùng thịnh hành nhất hiện nay liên quan đến công nghệ tiên tiến – bao gồm LiDAR (cảm biến quang học), khoang lái thông minh AI và sạc siêu nhanh 800V – chứ không phải là giá cả ![]()
. Có thể thấy, đối với người tiêu dùng, "của rẻ" không còn là "của ngon".
Tự lái Cấp độ 3 (L3): 'Chuẩn mực' mới của ngành
Hệ quả tức thì nhất của cuộc chạy đua vũ trang AI này chính là việc thúc đẩy công nghệ lái tự hành có điều kiện Cấp độ 3 (L3). Trong khi tiêu chuẩn hiện tại của ngành đang dao động ở mức L2 hoặc L2+, ông Hsiao kỳ vọng L3 "thậm chí có thể sớm trở thành thông lệ" ![]()
.
Ở cấp độ L3, chiếc xe sẽ tự mình xử lý mọi tác vụ lái trong những điều kiện cụ thể, ví dụ như trên đường cao tốc, mặc dù người lái vẫn phải sẵn sàng tiếp quản khi có yêu cầu. Đây là một bước tiến đáng kể so với các hệ thống hiện tại vốn đòi hỏi sự giám sát liên tục từ tài xế.
Các hãng xe thậm chí còn đang nhắm tới những mục tiêu xa hơn L3. Ví dụ, BYD đã tự phát triển một con chip lái xe thông minh 4nm hỗ trợ cả khả năng tự hành L3 và L4. Hãng đã cam kết chi hơn 100 tỷ NDT (khoảng 14,8 tỷ USD) cho R&D để theo đuổi cái mà họ gọi là mục tiêu "không tai nạn giao thông" ![]()
.
Bức tranh toàn cảnh về xe tự hành
Những phân tích sâu rộng hơn của Morgan Stanley phác họa một viễn cảnh có tính thay đổi cuộc chơi cho ngành lái tự hành toàn cầu. Ngân hàng này dự báo thị trường xe tự lái sẽ đạt giá trị 200 tỷ USD vào năm 2030, với Trung Quốc là trung tâm. Gần 30% tổng số xe được bán ra trên toàn cầu vào năm 2030 dự kiến sẽ được trang bị tính năng lái thông minh Cấp độ 2+ – và Trung Quốc được dự báo sẽ chiếm tới 60% số xe đó ![]()
.
Ở khía cạnh thực tế hơn, khoảng 60% xe du lịch tại Trung Quốc sẽ được trang bị các chức năng lái thông minh vào năm 2030, tương đương doanh số lên tới 15 triệu chiếc, tăng mạnh từ mức ước tính 6 triệu chiếc vào năm 2025 ![]()
. Ông Hsiao cho biết thêm, "Trung Quốc có thể sẽ chiếm một nửa thị trường lái thông minh toàn cầu về số lượng vào năm 2030" ![]()
.
Robotaxi (taxi tự hành hoàn toàn) là một biên giới phát triển khác. Dự kiến, loại hình này sẽ chiếm 8% tổng đội xe taxi và xe gọi chung của Trung Quốc trong vòng năm năm tới, với tổng số khoảng 360.000 chiếc ![]()
. Trong khi đó, các đối thủ như Xpeng đang nhanh chóng thu hẹp khoảng cách với công nghệ Tự lái Hoàn toàn (FSD) của Tesla. Các nhà phân tích của Morgan Stanley đã bày tỏ sự ngạc nhiên trước tốc độ cải thiện chóng mặt trong các cuộc thử nghiệm gần đây của hãng ![]()
.
Điều này có ý nghĩa gì với toàn ngành?
Sự chuyển đổi từ cạnh tranh bằng giá sang tạo sự khác biệt bằng AI đánh dấu sự trưởng thành của lĩnh vực xe điện Trung Quốc. Trước đây, các nhà sản xuất ganh đua nhau xem ai có thể đưa ra mức giá thấp nhất, thì giờ đây họ cạnh tranh xem ai có thể mang lại trải nghiệm lái tự hành đáng tin cậy nhất và AI trong xe thông minh nhất. Người chiến thắng sẽ không được định đoạt bởi quy mô sản xuất hay khả năng nhận trợ cấp, mà bởi kỹ thuật phần mềm, thiết kế chip và hiệu suất lái tự hành trong thế giới thực.
