El Niño 2026 đã rất mạnh, song kỷ lục vẫn là chuyện phải chờ

El Niño tại vùng nhiệt đới Thái Bình Dương đang mạnh lên với tốc độ đặc biệt nhanh. Chỉ số Relative Oceanic Niño Index (RONI) theo tuần mới nhất đạt +2,0°C — ngưỡng NOAA xếp là “rất mạnh”, mức cao nhất trong hệ phân loại của cơ quan này. Tuy vậy, điều đó chưa đủ để xác nhận một kỷ lục lịch sử.

NOAA so sánh cường độ các đợt El Niño bằng RONI trung bình trượt ba tháng. Vì thế, giai đoạn then chốt tháng 10–12/2026 vẫn chưa diễn ra.125

Rất đáng chú ý, nhưng chưa phải kỷ lục đã được ghi nhận

Ngày 11/6, NOAA ban hành El Niño Advisory — trạng thái xác nhận El Niño đang hiện diện và được theo dõi chính thức. Đến tháng 9, cơ quan này cho biết xác suất hiện tượng đạt mức rất mạnh trong mùa thu và mùa đông Bắc bán cầu 2026–2027 vượt 90%.119

Dự báo đáng chú ý hơn là: NOAA đánh giá có 75% khả năng RONI trung bình ba tháng trong giai đoạn tháng 10–12 đạt hoặc vượt +2,5°C. Đây là ngưỡng mà NOAA cho biết sẽ mạnh hơn mọi đợt El Niño trong chuỗi số liệu của họ từ năm 1950.2

Nói cách khác, El Niño hiện đã rất mạnh nếu xét theo số liệu ngắn hạn; còn khả năng đạt đỉnh theo mùa mang tính lịch sử là lớn hơn 50%. Nhưng đó vẫn là dự báo, không phải kỷ lục đã xảy ra.

RONI là gì và vì sao chỉ số này quan trọng?

RONI được NOAA sử dụng để tách tín hiệu El Niño khỏi xu hướng ấm lên trên diện rộng của đại dương nhiệt đới. Chỉ số này lấy độ lệch nhiệt độ mặt nước biển tại vùng Niño-3.4 ở xích đạo Thái Bình Dương, rồi trừ đi độ lệch nhiệt độ trung bình của toàn vùng nhiệt đới; NOAA cũng điều chỉnh độ biến thiên để phù hợp với chỉ số Niño-3.4 truyền thống.1

Trong bối cảnh khí hậu và đại dương nói chung đang ấm hơn, cách đo này có ý nghĩa lớn: RONI cao cho thấy phần trung tâm Thái Bình Dương ấm bất thường so với phần còn lại của vùng nhiệt đới, chứ không chỉ phản ánh nền nhiệt đại dương toàn cầu tăng lên.

El Niño có thể kéo dài đến khi nào?

Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) dự báo hiện tượng sẽ tiếp tục mạnh lên và đạt đỉnh vào cuối năm 2026. Các dự báo của WMO cho thấy xác suất El Niño kéo dài qua tháng 2/2027 gần 100%.35

Tuy nhiên, kéo dài không đồng nghĩa mọi tác động đều xuất hiện cùng lúc hay ở mọi nơi. ENSO — hệ dao động El Niño–Dao động Nam — làm thay đổi xác suất của các kiểu thời tiết, chứ không quyết định chính xác từng cơn bão, từng mùa mưa hay từng địa phương.

Mùa bão Đại Tây Dương đã cho thấy tín hiệu phù hợp

Trong bản cập nhật triển vọng mùa bão năm 2026, NOAA nhận định một mùa bão Đại Tây Dương dưới mức bình thường là kịch bản có khả năng cao nhất. Một nguyên nhân được nêu là El Niño đang mạnh dần đúng trong các tháng cao điểm của mùa bão.18

El Niño thường làm tăng đứt gió tầng cao tại Đại Tây Dương, gây bất lợi cho việc tổ chức và phát triển của xoáy thuận nhiệt đới. Các bản tin quanh thời điểm đỉnh khí hậu học của mùa bão cho biết khi đó chưa có cơn bão cuồng phong nào hình thành ở Đại Tây Dương.20

Ở Thái Bình Dương, phản ứng có thể trái ngược. WMO lưu ý El Niño có thể hỗ trợ hoạt động bão ở khu vực trung tâm và phía đông Thái Bình Dương, đồng thời kìm hãm bão ở Đại Tây Dương.27 Điều này cho thấy Hawaii cần theo dõi sát hơn điều kiện bão nhiệt đới và khô hạn, nhưng không phải là dự báo chắc chắn về một cơn bão đổ bộ Hawaii.

Indonesia, Hawaii và thị trường: nên chuẩn bị, không nên kết luận quá sớm

El Niño thường đi cùng điều kiện khô hơn tại một số khu vực ở Indonesia, có thể làm tăng rủi ro hạn hán, thời tiết thuận lợi cho cháy và khói mù. Tuy nhiên, các tài liệu được cung cấp chưa đủ cơ sở để quy một kết quả cháy rừng cụ thể tại Indonesia năm 2026 cho El Niño lần này. Đây nên được xem là vấn đề cần chuẩn bị ứng phó, không phải tác động đã được xác nhận.

Với Hawaii cũng vậy: điều hợp lý là theo dõi nguy cơ khô hạn và điều kiện bão ở trung tâm Thái Bình Dương, thay vì suy ra một kết quả chắc chắn cho địa phương.

Các nguồn hiện có cũng không cung cấp bằng chứng đáng tin cậy về một biến động đã được xác minh trên thị trường phái sinh thời tiết do riêng El Niño này gây ra.

Mùa đông Bắc Mỹ: tín hiệu ở quy mô rộng rõ hơn dự báo tuyết tại từng nơi

Một El Niño mạnh thường làm dải bão ở miền nam nước Mỹ hoạt động hơn, qua đó tăng khả năng mưa ẩm tại một số phần của miền nam và đông nam nước Mỹ.56 Các thông tin dự báo mùa liên quan đến NOAA cũng cho thấy xác suất nhiệt độ cao hơn trung bình nổi bật nhất dọc vành đai phía bắc nước Mỹ.47

Với Canada và miền bắc Mỹ, mô hình này có thể thiên về một mùa đông tương đối ấm. Với miền nam Mỹ, thời tiết ẩm hơn có thể làm tăng nguy cơ lũ lụt khi xuất hiện các đợt bão lớn. Dù vậy, đây không phải cam kết cho từng thành phố hay địa phương.

Còn Utah thì sao?

Utah nằm gần rìa của các mô hình El Niño trên quy mô rộng, nên kết quả phụ thuộc nhiều vào đường đi của bão, độ cao địa hình và nhiệt độ. Một mùa mát ẩm hơn — nhất là ở khu vực phía nam — có thể tăng cơ hội có mưa hoặc tuyết, nhưng không bảo đảm tuyết dày tại mọi độ cao.

Ở vùng thấp, lượng mưa có thể rơi dưới dạng mưa thay vì tuyết. Lượng tuyết tích lũy trên núi lại phụ thuộc vào việc từng đợt bão có đủ lạnh hay không.

Sóng Kelvin là mối lo ven biển gần kề hơn ở Bờ Tây Mỹ

Những thay đổi gió tại vùng xích đạo do El Niño có thể tạo ra các sóng Kelvin di chuyển qua Thái Bình Dương. Khi tới châu Mỹ, chúng có thể chuyển hướng đi lên phía bắc dưới dạng sóng bị giữ dọc bờ biển Bắc Mỹ.48

Theo các bản tin dẫn lời chuyên gia về sóng ven bờ Dillon Amaya, một đợt sóng mới có thể làm mực nước ngoài khơi California tăng thêm khoảng 15 cm, và tác động có thể kéo dài nhiều tháng.45 Một số dự báo khác cho rằng tổng mực nước dọc bờ California, gồm ảnh hưởng của đợt sóng này, có thể cao hơn bình thường khoảng 25–36 cm vào giữa tháng 10.52

Đây không phải mức nước biển tăng vĩnh viễn. Đó là một dị thường khu vực có tính tạm thời, nhưng có thể chồng lấp với triều cao, sóng lớn và bão, làm tăng nguy cơ xói lở bãi biển, ngập nhẹ thường xuyên và ngập ven biển nghiêm trọng hơn. Tác động xa hơn về phía bắc, kể cả British Columbia của Canada, còn phụ thuộc vào diễn biến của sóng, thủy triều và thời tiết địa phương.

Rủi ro nhiệt độ toàn cầu cao bất thường kéo sang năm 2027

WMO dự báo nhiều khu vực trên thế giới sẽ có điều kiện ấm bất thường trong các tháng tới khi El Niño mạnh lên, và các ảnh hưởng khí hậu có thể tiếp diễn sang năm 2027.35

El Niño có thể góp phần chuyển nhiệt từ đại dương vào khí quyển, nên ảnh hưởng lên nhiệt độ trung bình toàn cầu thường xuất hiện trễ hơn so với lúc tín hiệu ấm lên ở Thái Bình Dương phát triển.

Do đó, hiện tượng này làm tăng rủi ro về nhiệt độ toàn cầu đặc biệt cao, cùng những thay đổi về hạn hán, mưa lớn và cực đoan ven biển. Nhưng từ các bằng chứng hiện có, chưa thể gán chắc quy mô một kỷ lục nhiệt độ toàn cầu, phân bố chính xác tác động theo vùng, hoặc một mức tăng mực nước biển trung bình toàn cầu cụ thể cho El Niño 2026–2027.

Kết luận

El Niño 2026 đã chuyển từ giai đoạn được NOAA xác nhận vào tháng 6 sang trạng thái rất mạnh vào tháng 9. RONI tuần ở mức +2,0°C là con số đáng chú ý, nhưng câu hỏi có phá kỷ lục hay không sẽ được trả lời bằng chỉ số trung bình ba tháng vào cuối năm.

Xác suất 75% cho một đỉnh tháng 10–12 mang tính lịch sử khiến khả năng này rất đáng lưu tâm. Còn rủi ro thiết thực, gần nhất tại Mỹ là nguy cơ ngập ven biển California tăng lên khi sóng Kelvin gặp triều cường và các hệ thống bão.245