Cơn sốt xây dựng trung tâm dữ liệu AI đang tạo ra một nghịch lý mới cho ngành điện tử tiêu dùng: công nghệ có thể tiến bộ nhanh hơn bao giờ hết, nhưng điện thoại, máy tính và máy chơi game lại có nguy cơ đắt hơn trong khi các nâng cấp phần cứng trở nên dè dặt hơn.
Lý do nằm ở bộ nhớ. Các nhà cung cấp đang ưu tiên HBM (bộ nhớ băng thông cao) và DRAM máy chủ cho các hệ thống AI. Đây là những sản phẩm có giá trị và biên lợi nhuận cao hơn bộ nhớ dành cho smartphone, PC hay console. J.P. Morgan Global Research ước tính giá DRAM có thể tăng hơn 400% từ đầu năm 2024 đến cuối năm 2026.
52
Người mua phải đánh đổi giữa giá cao và nâng cấp chậm
Trong một chu kỳ smartphone thông thường, mẫu máy mới thường được kỳ vọng có thêm RAM, bộ nhớ lưu trữ, sức mạnh xử lý hoặc tính năng camera mà không tăng giá quá nhiều. Thị trường bộ nhớ khan hiếm đang đảo ngược kỳ vọng đó.
Galaxy S26 FE của Samsung cho thấy tác động này ngay trên sản phẩm. Máy có giá khởi điểm 699,99 USD và bắt đầu được bán rộng rãi từ ngày 4 tháng 9. Các báo cáo cho biết thiết bị sử dụng chip Exynos 2500, RAM 8 GB và có cấu hình nhìn chung khá tương đồng với thế hệ FE trước.
19
21
24 Trong khi đó, Galaxy S25 FE trước đây có giá khởi điểm tại Mỹ khoảng 649 USD, tức mẫu mới đắt hơn khoảng 50 USD dù dung lượng RAM không tăng.
20
Điều này không đồng nghĩa Galaxy S26 FE chắc chắn là một chiếc điện thoại kém hơn. Vấn đề là người mua nhận được một bước tiến nhỏ hơn so với mức tăng giá. Samsung dường như đang bảo vệ phân khúc giá bằng cách giữ cấu hình bộ nhớ ở mức thận trọng và chỉ nâng cấp một số thành phần, thay vì tăng mạnh chi phí sản xuất.
Cũng cần đính chính một chi tiết từng xuất hiện trong các mô tả ban đầu: những báo cáo sản phẩm đáng tin cậy hơn xác định Galaxy S26 FE dùng Exynos 2500, không phải chip MediaTek.
18
19
21 Một nguồn khác đưa ra cấu hình khác, vì vậy các chi tiết về chip và bộ nhớ nên được xem xét thận trọng khi các báo cáo còn mâu thuẫn.
23
Apple đã chuyển một phần chi phí sang người dùng
Apple là ví dụ rõ nhất cho thấy sức ép bộ nhớ đã lan đến cả những công ty có quy mô mua hàng rất lớn. CEO Tim Cook mô tả tình hình giá bộ nhớ như một “trận lũ 100 năm” và cho biết Apple đã miễn cưỡng tăng giá sản phẩm.
1
10
Các báo cáo cho biết Apple đã tăng giá một số dòng Mac và iPad, với mức tăng ở nhiều mẫu từ 100 đến 300 USD.
12
14 Công ty đồng thời cảnh báo tình trạng hạn chế nguồn cung sẽ ảnh hưởng đến doanh số iPhone, Mac và iPad trong quý kết thúc vào tháng 9.
1
Apple dự báo biên lợi nhuận gộp trong quý này ở khoảng 47–48%, cho thấy việc tăng giá chưa đủ để triệt tiêu hoàn toàn áp lực chi phí.
7 Một số dự báo về khả năng iPhone 18 Pro tăng 200–300 USD vẫn chỉ là ước tính của chuyên gia phân tích, chưa phải mức giá được Apple công bố.
3
Sự phân biệt này rất quan trọng: việc Mac và iPad đã tăng giá là thông tin đã được ghi nhận, còn giá iPhone thế hệ tiếp theo vẫn chỉ có thể xác nhận khi Apple công bố chính thức.
Console mất dần lợi thế “càng về cuối vòng đời càng rẻ”
Thị trường máy chơi game cũng chịu tác động. Trước đây, khi quy trình sản xuất được tối ưu và console bước vào giai đoạn sau của vòng đời, giá thường có xu hướng giảm hoặc ít nhất là xuất hiện nhiều chương trình khuyến mãi hơn.
Theo các báo cáo về những lần điều chỉnh giá, PS5 bản tiêu chuẩn hiện có giá 649,99 USD, tăng đáng kể so với mức 499,99 USD khi ra mắt.
33 Tuy nhiên, Sony cho biết đã 확보 đủ lượng bộ nhớ cần thiết để đáp ứng sản lượng PS5 dự kiến trong năm tài chính kết thúc vào tháng 3 năm 2027.
34
36
Hai thông tin này không mâu thuẫn. Sony có thể đã bảo đảm đủ bộ nhớ cho kế hoạch bán hàng ngắn hạn, nhưng “đủ cho sản lượng dự báo” khác hoàn toàn với nguồn cung không giới hạn ở mức giá cho phép giảm giá mạnh hoặc ra mắt một thế hệ console mới với giá dễ tiếp cận.
Vì vậy, tình trạng khan hiếm vẫn có thể ảnh hưởng đến kế hoạch sản phẩm ngay cả khi PS5 hiện vẫn được cung ứng tương đối ổn định.
Vì sao hạ tầng AI có lợi thế hơn thiết bị tiêu dùng?
Các hãng điện thoại, PC và console đang phải cạnh tranh bộ nhớ với các nhà cung cấp đám mây và đơn vị vận hành hạ tầng AI. Những khách hàng này có thể chấp nhận mức giá cao hơn vì bộ nhớ được gắn trực tiếp với việc mở rộng năng lực trung tâm dữ liệu và các dịch vụ AI tạo doanh thu.
HBM và bộ nhớ máy chủ tiên tiến cũng mang lại biên lợi nhuận cao hơn, tạo động lực tài chính để nhà sản xuất ưu tiên chúng khi công suất bị giới hạn.
50
52
Hệ quả là các hãng điện tử tiêu dùng có thể phải ký hợp đồng cung ứng dài hạn, lập kế hoạch tồn kho thận trọng hơn và cắt giảm những chương trình khuyến mãi có biên lợi nhuận thấp. Danh mục sản phẩm cũng có thể phân tầng rõ hơn: mẫu cao cấp vẫn giữ cấu hình RAM lớn, trong khi phân khúc tầm trung duy trì thông số quen thuộc nhưng bán với giá cao hơn.
Với người tiêu dùng, tác động ban đầu có thể khá khó nhận ra. Nhà sản xuất không nhất thiết phải loại bỏ hoàn toàn một tính năng để chuyển chi phí sang khách hàng. Họ có thể giữ nguyên RAM, giảm dung lượng lưu trữ ở cùng một mức giá, bớt giảm giá hoặc trì hoãn một đợt nâng cấp phần cứng lớn.
Tình trạng thiếu hụt có thể kéo dài, nhưng chưa thể khẳng định đến bao giờ
Đợt khan hiếm hiện nay khác với một sự cố logistics ngắn hạn vì động lực chính là dòng vốn tiếp tục đổ vào năng lực AI. J.P. Morgan cho rằng sự mất cân đối có thể mất nhiều năm mới được giải quyết. IDC dự báo tình trạng thiếu bộ nhớ sẽ kéo dài trong năm 2026 và nhiều khả năng sang năm 2027; tổ chức này chỉ kỳ vọng thị trường smartphone phục hồi mạnh hơn vào năm 2028.
52
59
Dù vậy, còn quá sớm để kết luận quyền định giá đã vĩnh viễn chuyển sang các nhà cung cấp bộ nhớ hoặc các công ty chip AI. Thị trường bán dẫn vẫn có tính chu kỳ. Nếu các hãng sản xuất mở rộng công suất trong lúc các nhà cung cấp đám mây và hãng thiết bị cùng đặt hàng quá mức, một đợt giảm tốc sau đó có thể tạo ra tồn kho dư thừa và kéo giá xuống nhanh.
Kết luận chắc chắn hơn ở thời điểm này là: hạ tầng AI đã làm thay đổi cán cân thương lượng của ngành điện tử tiêu dùng, ít nhất trong hiện tại. Galaxy S26 FE cho thấy kết quả người mua có thể nhìn thấy: giá cao hơn nhưng cấu hình bộ nhớ thận trọng. Việc Apple tăng giá cho thấy sức ép lên biên lợi nhuận. Còn kế hoạch cung ứng PS5 của Sony cho thấy ngay cả những sản phẩm vẫn có hàng trên kệ cũng đang bước vào một tương lai khó đoán hơn.