RAMpocalypse 2026: Cơn khát DRAM từ AI đang bóp nghẹt thị trường PC và định hình lại nguồn cung toàn cầu

• LPDDR5X (bộ nhớ dùng trong điện thoại cao cấp và laptop mỏng nhẹ): giá hợp đồng tăng tới 89% so với quý trước trong Q2/2026. Một module 12GB đã tăng từ 77,10 USD lên 145,90 USD .
• DDR4 (bộ nhớ trong hầu hết PC để bàn và laptop đời cũ): giá tăng tới 51% trong cùng kỳ .
• Để dễ hình dung, giá hợp đồng DRAM tổng thể đã tăng 90–95% trong Q1/2026, và được dự báo tiếp tục tăng 58–63% trong Q2 .

Thời gian giao hàng (lead time) cho các linh kiện bộ nhớ tiên tiến đã kéo dài tới 40–58 tuần . Các nhà phân tích ước tính rằng các trung tâm dữ liệu AI có thể tiêu thụ khoảng 70% DRAM cao cấp trong năm 2026, một sự đảo ngược lịch sử so với trước đây khi các thiết bị tiêu dùng chiếm phần lớn nguồn cung .

Các Hãng PC Buộc Phải Cắt Giảm Bộ Nhớ

Cơn khát đã chuyển từ bảng báo giá sang thông số kỹ thuật sản phẩm. Ví dụ rõ ràng nhất là chiếc mini PC AOOSTAR NEX395.

Vào tháng 8/2026, AOOSTAR đã tung ra bản nâng cấp cho chiếc workstation chủ lực của mình với dung lượng bộ nhớ và ổ cứng giảm một nửa. Phiên bản gốc của NEX395 được trang bị 128GB LPDDR5X và SSD 2TB. Phiên bản mới chỉ còn 64GB và SSD 1TB . Bộ vi xử lý – AMD Ryzen AI Max+ 395 – và phần còn lại của nền tảng không thay đổi . Giá của cấu hình đã bị cắt giảm này là khoảng 1.922–2.000 USD .

Nhiều trang công nghệ mô tả động thái này là hậu quả trực tiếp của 'RAMpocalypse' đang bóp nghẹt thị trường workstation . Các nhà phân tích tại IDC và nhiều nơi khác đã cảnh báo rằng các tác động dây chuyền lên giá laptop và phần cứng chơi game sẽ kéo dài sang tận năm 2027 .

Nhà Cung Cấp Trung Quốc CXMT Đột Nhập Chuỗi Cung Ứng Phương Tây

Người hưởng lợi lớn nhất từ cơn khát này là ChangXin Memory Technologies (CXMT), nhà sản xuất DRAM lớn nhất Trung Quốc.

Thị phần: CXMT nắm giữ 7% thị trường DRAM toàn cầu trong Q2/2026 tính theo doanh thu, tăng từ 4% của một năm trước đó, theo Counterpoint Research . Tính theo lượng chip xuất xưởng (bit-shipment), thị phần của họ còn cao hơn, ở mức 9–11% trong năm 2025. Nomura dự báo con số này có thể đạt khoảng 18% vào cuối năm 2028 . CXMT hiện là nhà cung cấp DRAM lớn thứ tư toàn cầu, sau Samsung (~39%), SK hynix (~26%) và Micron (~25%) .

Tăng trưởng doanh thu: Doanh thu của CXMT tăng trưởng 716% so với cùng kỳ năm ngoái trong Q2/2026 . Doanh thu nửa đầu năm 2026 đạt 110–120 tỷ nhân dân tệ (khoảng 15–17 tỷ USD), gần gấp đôi tổng doanh thu cả năm 2025 .

Thâm nhập chuỗi cung ứng phương Tây: Trong một bước chuyển mang tính bước ngoặt, HP, Asus và Acer đã bắt đầu sử dụng một lượng nhỏ DRAM của CXMT trong các dòng laptop bình dân bán ra ngoài thị trường Mỹ, sau khi hoàn tất quy trình chứng nhận vào khoảng giữa năm 2026, theo báo cáo của Nikkei Asia . Apple cũng được cho là đã thử nghiệm bộ nhớ CXMT cho các sản phẩm bán tại Trung Quốc .

Đợt IPO của CXMT trên sàn STAR Market Thượng Hải vào tháng 7/2026 đã định giá công ty ở mức khoảng 85 tỷ USD .

CXMT Đặt Mục Tiêu 30% Thị Phần và Sản Xuất HBM Vào Năm 2027

CXMT không hề nghỉ ngơi. Công ty tuyên bố đặt mục tiêu chiếm 30% thị trường DRAM toàn cầu vào năm 2030, với tổng công suất sản xuất dự kiến đạt 600.000 wafer mỗi tháng vào thời điểm đó .

Về câu hỏi then chốt của bộ nhớ băng thông cao (HBM), mốc thời gian có phần chưa chắc chắn:

• MS Hwang, Giám đốc nghiên cứu tại Counterpoint Research, cho biết CXMT đang nhắm mục tiêu sản xuất HBM từ cuối năm 2026, nhiều khả năng bắt đầu với HBM3E hoặc HBM3 .
• Tuy nhiên, bản cáo bạch IPO của CXMT không có dự án HBM riêng biệt và không có cam kết tài trợ cụ thể cho việc mở rộng HBM trong ngắn hạn, tạo ra một số sự mơ hồ về tốc độ .
• Phân tích của Nomura dự kiến sản xuất hàng loạt HBM3 vào năm 2027, cùng với việc phát triển đồng thời HBM3E .

Cơn Khát Định Hình Lại Cục Diện Cạnh Tranh

Cơn khát đã xáo trộn hệ thống phân cấp của thị trường DRAM:

Thị phần của SK hynix đã giảm mạnh – từ khoảng 39% xuống còn 26% – khi hãng này chuyển hướng năng lực sản xuất sang HBM cho các máy chủ AI, khiến các khách hàng lớn phải tìm nguồn cung từ các đối thủ, bao gồm cả CXMT . Ba nhà sản xuất lâu đời vẫn kiểm soát hơn 90% thị trường, nhưng CXMT đang hấp thụ nhu cầu mà họ không thể đáp ứng trong thời kỳ khan hiếm .

Khi Nào Cơn Khát Kết Thúc? Không Sớm Hơn Năm 2028

Triển vọng cho người tiêu dùng và người mua PC thật ảm đạm. Nhiều nguồn tin, bao gồm TweakTown, Fortune và BIS Infrastructure, dẫn lời các nhà phân tích cho rằng thị trường khó bình thường hóa trước năm 2028 .

Nguyên nhân là do các yếu tố cơ cấu:

• Nhu cầu về bộ nhớ cho AI tiếp tục tăng, không có dấu hiệu chững lại trong chi tiêu cho trung tâm dữ liệu .
• Các nhà máy sản xuất chip (fab) mới phải mất nhiều năm mới đi vào hoạt động. Bất chấp tham vọng mở rộng của CXMT, sản lượng của hãng này vẫn tập trung nhiều vào DRAM thông thường, không phải loại chip tiêu dùng có thể làm giảm áp lực giá cho laptop và điện thoại .
• Giá DRAM có khả năng sẽ vẫn ở mức cao trong suốt giai đoạn 2027–2028, và chỉ có thể bình thường hóa một phần khi các fab mới đạt được sản lượng lớn. Một kịch bản dư cung được cho là khó xảy ra trước năm 2028–2029 .

Kết Luận

Cuộc khủng hoảng bộ nhớ năm 2026 không phải là một biến động chu kỳ thông thường. Đó là sự phân bổ lại mang tính cơ cấu, được thúc đẩy bởi AI, đối với nguồn cung DRAM toàn cầu. Người tiêu dùng và các hãng PC đang phải trả giá dưới hình thức giá bộ nhớ cao kỷ lục, các sản phẩm bị giảm cấu hình, và ít lựa chọn hơn cho các cấu hình bộ nhớ cao. Người chiến thắng thực sự duy nhất cho đến nay là CXMT, hãng đã được cơn khát này biến đổi từ một nhà cung cấp Trung Quốc khiêm tốn thành một thế lực thứ tư nghiêm túc trong thị trường bộ nhớ toàn cầu – một thế lực mà các hãng PC phương Tây hiện đã sẵn sàng chấp nhận sử dụng trong sản phẩm của họ.

Đối với bất kỳ ai đang có kế hoạch mua PC hoặc nâng cấp bộ nhớ trong tương lai gần, các bằng chứng cho thấy giá cao và cấu hình giảm sẽ là 'bình thường mới' trong ít nhất 12–18 tháng tới.