Hiệu ứng SpaceX: Vì sao cổ phiếu vệ tinh châu Âu đồng loạt tăng trước tin IPO khổng lồ

Tình hình bắt đầu thay đổi khi SpaceX nộp hồ sơ đăng ký IPO dạng bảo mật lên Ủy ban Chứng khoán Mỹ (SEC) để chuẩn bị niêm yết.

Nếu thị trường chấp nhận mức định giá trên 1 nghìn tỷ USD, điều đó có thể tạo ra một mốc định giá mới cho toàn bộ ngành không gian. Trong tài chính, các công ty thường được định giá dựa trên “các doanh nghiệp so sánh”, vì vậy một công ty không gian trị giá hàng nghìn tỷ USD có thể kéo mặt bằng định giá của cả ngành lên.

Trong khi cổ phiếu SpaceX vẫn chưa thể mua bán, nhiều nhà đầu tư đã chuyển sang các công ty niêm yết được xem là “gần với SpaceX” — đặc biệt là các doanh nghiệp vệ tinh tại châu Âu.

Vì sao cổ phiếu vệ tinh châu Âu tăng mạnh

Các công ty như Eutelsat (Pháp), SES (Luxembourg) và OHB (Đức) hoạt động ở những phần khác nhau của chuỗi giá trị không gian:

• Eutelsat: vận hành mạng vệ tinh và dịch vụ truyền thông
• SES: cung cấp hạ tầng truyền thông vệ tinh toàn cầu
• OHB: sản xuất vệ tinh và hệ thống không gian

Điểm chung của họ là: đây là những công ty “thuần ngành không gian” hiếm hoi đang niêm yết trên các sàn lớn.

Vì vậy khi thị trường hứng thú với chủ đề “space economy” (kinh tế không gian), các cổ phiếu này trở thành lựa chọn thay thế tạm thời cho SpaceX.

Các nhà đầu tư đang đặt cược vào ba kỳ vọng chính:

• IPO của SpaceX có thể xác nhận tiềm năng kinh tế dài hạn của mạng vệ tinh và dịch vụ phóng tên lửa.
• Mức định giá cực cao của SpaceX có thể khiến toàn ngành được định giá lại (re-rating).
• Các quỹ đầu tư theo chủ đề “space economy” có thể thu hút thêm dòng tiền khi có một doanh nghiệp đầu ngành làm chuẩn so sánh.

Tuy nhiên cần lưu ý rằng mô hình kinh doanh của các công ty này không giống SpaceX. Ví dụ, nhiều nhà khai thác vệ tinh truyền thống vẫn phụ thuộc vào vệ tinh địa tĩnh (GEO), trong khi Starlink của SpaceX sử dụng chòm vệ tinh quỹ đạo thấp (LEO) với hàng nghìn vệ tinh.

Chi tiêu quốc phòng đang củng cố câu chuyện đầu tư

Một yếu tố quan trọng khác là sự gia tăng mạnh của chi tiêu quốc phòng, đặc biệt ở châu Âu.

Theo dữ liệu từ Cơ quan Quốc phòng châu Âu, 27 quốc gia EU đã chi khoảng 343 tỷ euro cho quốc phòng trong năm 2024, tăng 19% so với năm trước, và con số này có thể đạt khoảng 392 tỷ euro vào năm 2025.

Dữ liệu toàn cầu cũng cho thấy xu hướng tương tự: chi tiêu quân sự tại châu Âu tăng khoảng 14% trong năm 2025.

Điều này quan trọng vì nhiều năng lực quân sự hiện đại phụ thuộc trực tiếp vào không gian, bao gồm:

• mạng liên lạc an toàn
• trinh sát và quan sát Trái Đất
• định vị và dẫn đường
• hạ tầng dữ liệu và giám sát trên quỹ đạo

Khi chính phủ coi các hệ thống quỹ đạo là tài sản chiến lược, thị trường bắt đầu xem các công ty vệ tinh giống như nhà cung cấp hạ tầng quốc phòng và viễn thông, chứ không chỉ là doanh nghiệp công nghệ rủi ro cao.

Artemis II và biểu tượng của kỷ nguyên không gian mới

Tâm lý lạc quan của thị trường còn được củng cố bởi các sự kiện lớn trong lĩnh vực khám phá không gian.

Sứ mệnh Artemis II của NASA, phóng vào tháng 4/2026, đã đưa bốn phi hành gia thực hiện chuyến bay có người lái khoảng 10 ngày bay vòng quanh Mặt Trăng — lần đầu tiên con người bay ra ngoài quỹ đạo Trái Đất thấp sau hơn 50 năm.

Những nhiệm vụ như vậy không tạo doanh thu trực tiếp cho hầu hết công ty vệ tinh thương mại. Nhưng chúng gửi đi một tín hiệu mạnh: chính phủ và khu vực tư nhân đang bước vào chu kỳ đầu tư dài hạn cho không gian.

Với thị trường tài chính, yếu tố biểu tượng này có thể rất quan trọng vì nó cho thấy các chương trình không gian sẽ tiếp tục được tài trợ trong nhiều thập kỷ tới.

Vì sao đợt tăng giá có thể không bền

Dù vậy, nhiều chuyên gia cảnh báo rằng đợt tăng giá hiện nay chủ yếu dựa trên câu chuyện và kỳ vọng, không phải sự thay đổi ngay lập tức về lợi nhuận.

Một số rủi ro chính:

• Mô hình kinh doanh khác nhau: các công ty châu Âu không vận hành hệ sinh thái tích hợp như SpaceX.
• Yếu tố cơ bản chưa đổi: IPO của SpaceX không làm tăng doanh thu hay giảm nợ cho các công ty này.
• Dòng tiền đầu cơ: nhiều nhà đầu tư đang chạy theo chủ đề “space economy”.

Nói cách khác, thị trường đang định giá theo kỳ vọng tương lai, chứ không phải kết quả tài chính hiện tại.

Nhà đầu tư thực sự đang đặt cược vào điều gì?

Sự phấn khích xung quanh IPO của SpaceX thực chất phản ánh một thay đổi lớn hơn: ngành không gian đang được tái định nghĩa như một loại hạ tầng kinh tế toàn cầu.

Nếu SpaceX thực sự được thị trường định giá ở mức hàng nghìn tỷ USD, điều đó có thể gửi tín hiệu rằng:

• hệ thống phóng tên lửa
• mạng vệ tinh
• nền tảng dữ liệu trên quỹ đạo

… đang trở nên quan trọng đối với nền kinh tế toàn cầu giống như viễn thông hay điện toán đám mây.

Hiện tại, đà tăng của các cổ phiếu không gian châu Âu cho thấy ý tưởng đó đã bắt đầu lan rộng trong giới đầu tư, ngay cả trước khi SpaceX chính thức niêm yết.

Bài kiểm tra thực sự sẽ đến khi roadshow IPO bắt đầu và thị trường phải quyết định liệu nền kinh tế không gian có xứng đáng với mức định giá kiểu “hạ tầng toàn cầu” hay không.