Drone phản lực Nga khó đánh chặn hàng loạt, nhưng không phải bất khả xâm phạm

Drone tấn công tầm xa của Nga đang được nâng cấp theo nhiều hướng: động cơ phản lực giúp các mẫu Geran mới bay nhanh hơn, còn vô tuyến dạng lưới có thể cho phép chúng chuyển tiếp liên lạc trên không. Điều đó khiến nhiệm vụ phòng thủ khó khăn hơn, nhưng không có nghĩa Ukraine hoàn toàn không thể đánh chặn. Các số liệu được công bố cho thấy lực lượng Ukraine vẫn bắn hạ hoặc vô hiệu hóa nhiều drone phản lực; thách thức là phải duy trì hiệu quả ấy trước các đợt tấn công lớn và lặp đi lặp lại.145

Drone nhanh hơn, số vụ phóng tăng mạnh

Geran-4 và Geran-5 là các biến thể dùng động cơ phản lực; một số nguồn tin cho biết động cơ của chúng có liên quan đến các nhà cung cấp Trung Quốc.510 Tốc độ cao hơn khiến những mẫu này khó bị đối phó bằng các hệ thống được thiết kế chủ yếu để đánh chặn drone cánh quạt chậm hơn.113

Quân đội Ukraine nói với BBC rằng các đợt tấn công bằng drone phản lực tăng từ khoảng 350 chiếc trong tháng 6 lên 1.600 chiếc trong tháng 7 và 2.800 chiếc trong tháng 8/2026. BBC Verify cho biết drone được phóng mỗi ngày trong tháng 8.1 Một bài của Kyiv Post, dẫn số liệu Không quân Ukraine, nêu con số 3.177 vụ phóng trong tháng 9.28 Trong khi đó, một báo cáo khác đăng ngày 1/10 cho biết Nga đã sử dụng hơn 2.730 drone Geran phản lực kể từ đầu tháng 9.4 Hai con số tháng 9 khác nhau và các bài viết không giải thích nguyên nhân, vì vậy không nên xem chúng là những số liệu hoàn toàn tương đương.

Mạng lưới trên không có thể chuyển tiếp liên lạc

Các bài viết mô tả việc sử dụng radio dạng lưới do Trung Quốc sản xuất, cho phép drone cánh cố định chuyển tiếp liên lạc cho nhau. Theo ước tính của phía Ukraine được Viện Nghiên cứu Chiến tranh (ISW) dẫn lại, chuỗi drone Geran kết nối bằng mạng này có thể duy trì điều khiển trực tiếp từ xa ở khoảng cách 150–175 km tính từ trạm điều khiển mặt đất ở xa nhất.219 Đây là con số ước tính được báo cáo, không phải bảo đảm rằng việc điều khiển luôn ổn định trong mọi điều kiện bay hay chiến đấu.

Mạng chuyển tiếp có thể khiến việc gây nhiễu liên lạc phức tạp hơn so với một kết nối trực tiếp đơn lẻ, nhưng không khiến drone miễn nhiễm với gây nhiễu.2 Việc có mạng chuyển tiếp trên không cũng không chứng minh rằng drone đang sử dụng các tháp viễn thông. Những nguồn tin hiện có không xác nhận việc dùng tháp, cũng chưa cho biết camera độ phân giải cao được trang bị phổ biến đến đâu. Một số bài viết đề cập các thay đổi về camera và hệ thống dẫn đường, nhưng tài liệu được cung cấp không cho thấy mức độ phổ biến hay hiệu quả thực tế của những nâng cấp này.726

Đánh chặn vẫn có tác dụng, nhưng quy mô là bài toán lớn

Theo số liệu của Lực lượng Phòng vệ Ukraine được Militarnyi đăng tải, khoảng 55% drone Geran phản lực đã bị bắn hạ hoặc vô hiệu hóa kể từ đầu tháng 9: hơn 1.500 chiếc trong tổng số hơn 2.730 chiếc được báo cáo.4 Điều này cho thấy Ukraine có thể đối phó với các drone này, đồng thời cũng cho thấy một phần đáng kể không bị vô hiệu hóa trong giai đoạn được nêu. Một số tin khác đưa tỷ lệ đánh chặn các mẫu phản lực mới vào khoảng 60%, thấp hơn mức được báo cáo đối với những loại drone cũ hơn.13

Cơ sở phóng của Nga cũng là một phần đáng chú ý. Các bài viết dựa trên ảnh vệ tinh mô tả nhà chứa mới và một bệ phóng tại địa điểm Tsymbulova, thuộc vùng Oryol của Nga, nơi được sử dụng để phóng drone phản lực.28 Thông tin này củng cố các báo cáo về việc mở rộng cơ sở, nhưng tự nó không cho biết nơi đây có thể phóng bao nhiêu drone hoặc duy trì hoạt động với tốc độ nào.

Các đợt tấn công lặp lại đặt ra câu hỏi về nguồn lực: phòng thủ trước số lượng drone lớn có thể đòi hỏi đáng kể nhân lực và phương tiện, trong khi các phân tích về chiến dịch nhấn mạnh vai trò của khả năng phóng drone phản lực trên quy mô lớn của Nga.59 Các nguồn được cung cấp không đưa ra một phép so sánh chi phí đã được xác minh cho từng drone và từng phương tiện đánh chặn, nên không thể rút gọn tác động tài chính thành một tỷ lệ chính xác.

Vì sao tuyên bố “không có thuốc giải” của Putin nói quá

Tuyên bố của Putin rằng Ukraine không có “thuốc giải” đã đi xa hơn những gì bằng chứng cho thấy. Ukraine đã bắn hạ hoặc vô hiệu hóa drone phản lực; các tỷ lệ được báo cáo cho thấy vấn đề thực sự là đánh chặn đủ số lượng và duy trì hiệu quả, trong bối cảnh tốc độ, liên lạc qua mạng và quy mô phóng gây sức ép lên hệ thống phòng thủ hiện có.49 Vì vậy, cuộc đối đầu cốt lõi là bài toán quy mô: liệu Ukraine có thể duy trì năng lực phát hiện và đánh chặn trước các đợt tấn công liên tiếp hay không — chứ không phải drone Nga bất khả chiến bại.