Kinh tế thời chiến của Nga ngày càng phụ thuộc vào nợ trong năm 2026

Nga chưa rơi vào tình thế không thể chi trả cho chiến tranh trong ngắn hạn. Tuy nhiên, cách tài trợ cho cỗ máy thời chiến đang trở nên đắt đỏ hơn và kém linh hoạt hơn: chi quân sự tăng mạnh, thu ngân sách không theo kịp, dự trữ thanh khoản suy giảm, còn vay nợ trong nước ngày càng đóng vai trò lớn.

Chi tiêu vượt xa tốc độ thu ngân sách

Trong nửa đầu năm 2026, chi tiêu quân sự của Nga đạt 10,7 nghìn tỷ ruble, tăng 30% so với cùng kỳ năm trước và tương đương 4,7% GDP dự kiến của cả năm. Nếu nhịp độ này kéo dài, chi tiêu liên quan đến chiến tranh có thể vượt 9% GDP trong năm. 48

Đến tháng 7, thâm hụt ngân sách liên bang đã tăng lên 6,45 nghìn tỷ ruble, tương đương 2,8% GDP. Trong bảy tháng đầu năm, giá trị hợp đồng nhà nước — bao gồm đơn hàng quốc phòng — tăng gần 40% so với cùng kỳ, lên 8,44 nghìn tỷ ruble. 14

Đây là nút thắt chính: đơn hàng quốc phòng có thể duy trì hoạt động tại các nhà máy vũ khí và ngành liên quan, nhưng cũng khóa một phần ngày càng lớn nguồn lực ngân sách trước khi doanh thu chảy về tương ứng. Vì vậy, vấn đề không chỉ là Nga muốn chi bao nhiêu cho chiến tranh, mà là những lĩnh vực nào ngoài quân sự sẽ phải gánh phần điều chỉnh.

Quỹ dự trữ không còn là tấm đệm dày

Trước đây, Nga từng sử dụng Quỹ Phúc lợi Quốc gia để bù đắp thiếu hụt ngân sách. Lựa chọn này nay bị thu hẹp đáng kể. Theo các phân tích được trích dẫn trong báo chí, tài sản thanh khoản của quỹ chỉ còn khoảng 1,6% GDP, làm giảm vai trò của quỹ như một vùng đệm khi nguồn thu hụt kéo dài. 4

Khi phần dự trữ dễ sử dụng nhỏ đi, chính phủ phải dịch chuyển sang các nguồn khác: phát hành nợ trong nước, sử dụng số dư Kho bạc và huy động hệ thống tài chính chịu ảnh hưởng của nhà nước. Trong bảy tháng đầu năm 2026, Nga đã huy động 2,3 nghìn tỷ ruble qua thị trường trái phiếu chính phủ OFZ trong nước. 14

Vay nợ vẫn khả thi, nhưng không miễn phí. The Moscow Times cho biết chi phí vay tăng đã khiến các phiên đấu giá trái phiếu thông thường khó khăn hơn, trong khi chính phủ chuyển sang dựa vào các ngân hàng nhà nước để hỗ trợ tài trợ cho thâm hụt thời chiến đang nới rộng. 11

Doanh thu năng lượng và gián đoạn lọc dầu làm sức ép tăng thêm

Dầu khí vẫn là nguồn thu đặc biệt quan trọng của ngân sách liên bang Nga. Vì thế, thu nhập năng lượng đi xuống sẽ khuếch đại bài toán chi tiêu. Báo cáo về thâm hụt ngân sách cho biết doanh thu dầu khí giảm 17% trong bảy tháng đầu năm, trong khi chi tiêu tăng nhanh hơn nguồn thu. 2

Các đợt tấn công của Ukraine vào hạ tầng dầu mỏ cũng tạo thêm gánh nặng vận hành. Ngày 28/6, Tổng thống Vladimir Putin thừa nhận vấn đề cung ứng nhiên liệu đã gây thiếu hụt tại một số khu vực của Nga; ông cho biết một tổ công tác đang bảo đảm nguồn cung và Nga cần hạn chế tác động từ các đòn tấn công bằng máy bay không người lái vào cơ sở dầu mỏ. 18

Các gián đoạn này tự chúng không quyết định khả năng tài trợ chiến tranh của Nga. Nhưng chúng làm trầm trọng hơn vấn đề tài khóa vốn có: hư hại hạ tầng năng lượng có thể kéo theo chi phí sửa chữa và biện pháp bảo đảm nguồn cung khẩn cấp, đúng lúc nguồn thu ngân sách đã chịu sức ép.

Phần điều chỉnh có thể rơi vào ngân sách dân sự

Các dấu hiệu hiện có cho thấy Moskva sẽ ưu tiên lại chi tiêu hơn là sớm rút lui khỏi mức chi cho chiến tranh. Mua sắm quốc phòng và sản xuất quân sự là các khoản được bảo vệ về chiến lược; do đó, sức ép nhiều khả năng dồn lên những dòng ngân sách ít được ưu tiên hơn, vay thêm trong nước và các biện pháp tăng thu khác.

Đã có dấu hiệu về thứ tự ưu tiên này. Critical Threats Project, dẫn Bloomberg, cho biết giới chức Nga đã áp dụng các biện pháp thắt lưng buộc bụng vào tháng 4/2026 đối với khoản chi ngoài nỗ lực chiến tranh, đồng thời yêu cầu các cơ quan liên bang chuẩn bị cắt giảm nhân sự. 31

Điều đó cũng lý giải vì sao các chỉ số về sức bật kinh tế có thể gây hiểu nhầm. Một nền kinh tế thời chiến vẫn có thể giữ nhà máy hoạt động, duy trì việc làm tại một số lĩnh vực, nhưng đồng thời suy giảm dư địa tài khóa. Câu hỏi không đơn thuần là nhà nước có thể dồn nguồn lực cho quân sự hôm nay hay không, mà là cái giá cơ hội ngày càng lớn của quyết định ấy.

Thông điệp chính trị nhấn mạnh khả năng kiểm soát

Điện Kremlin công khai mô tả các tác động kinh tế là có thể kiểm soát. Putin nói các đòn tấn công của Ukraine vào hạ tầng nhằm gây bất ổn xã hội Nga, đồng thời thừa nhận các cuộc tấn công đáp trả đã gây thiệt hại kinh tế. 1920

Việc Andrei Klepach, kinh tế trưởng của ngân hàng phát triển nhà nước VEB, bị miễn nhiệm cũng cho thấy không gian dành cho chỉ trích công khai từ những nhân vật có vị thế là rất hẹp. Klepach bị bãi nhiệm sau khi các cảnh báo của ông về hệ quả kinh tế của một cuộc chiến kéo dài được truyền thông nêu bật; VEB xác nhận ông không còn giữ chức vụ này nhưng không công bố lý do. 1725

Những chỉ dấu cần theo dõi

Sức ép đối với Nga nên được hiểu trước hết là chất lượng tài trợ suy giảm, thay vì một nguy cơ cạn tiền tức thì. Các chỉ dấu quan trọng gồm:

• thâm hụt có tiếp tục tăng nhanh hơn kế hoạch hay không;
• tốc độ phát hành nợ trong nước và mức độ tham gia của ngân hàng nhà nước;
• mức suy giảm tiếp theo của tài sản thanh khoản trong Quỹ Phúc lợi Quốc gia;
• diễn biến doanh thu dầu khí; và
• liệu cắt giảm ngân sách dân sự cùng các gián đoạn nhiên liệu có trở nên rõ nét hơn không.

Hệ thống tài chính tập trung của Nga giúp nước này có thể duy trì thâm hụt lớn lâu hơn một bên vay dựa nhiều vào thị trường thông thường. Nhưng xu hướng đang rõ ràng: chiến tranh được tài trợ bằng ít dự trữ hơn, nhiều nợ hơn và sức ép chặt hơn lên phần nền kinh tế ngoài quân sự. 41114