Kế hoạch tài khóa của Nga cho năm 2026 đang phải điều chỉnh trước áp lực chi tiêu liên quan đến chiến sự tăng mạnh. Bộ trưởng Tài chính Anton Siluanov cho biết thâm hụt ngân sách liên bang dự kiến được giữ không quá 3% GDP — gần gấp đôi mục tiêu 1,6% GDP trong luật ngân sách — nhưng số liệu 8 tháng đầu năm cho thấy kế hoạch ban đầu đã nhanh chóng bị vượt qua.
2
5
Thâm hụt đã vượt mục tiêu của cả năm
Từ tháng 1 đến tháng 8/2026, ngân sách liên bang Nga thâm hụt 5,8 nghìn tỷ ruble, tương đương 2,5% GDP. Con số này cao hơn mục tiêu cho cả năm là 3,8 nghìn tỷ ruble, hay 1,6% GDP. Chi tiêu liên bang tăng 14,7% so với cùng kỳ, trong khi thu ngân sách chỉ tăng 9,2%, khiến tốc độ tăng chi vượt tốc độ tăng thu.
11
34
Riêng tháng 8 tạo ra thặng dư 660 tỷ ruble, mức thặng dư theo tháng lớn nhất trong một năm. Động lực chủ yếu là cổ tức từ các ngân hàng và doanh nghiệp lớn thuộc nhà nước, chi trả dựa trên lợi nhuận của năm trước; Bloomberg cho biết khoản thu cổ tức này đạt 691 tỷ ruble. Đây là nguồn tiền đáng kể trong một tháng, nhưng mang tính thời điểm, không có nghĩa phần thâm hụt lũy kế đã được xóa bỏ.
29
Dữ liệu trước đó trên cổng thông tin ngân sách của chính phủ cũng từng cho thấy chi năm 2026 có thể tăng cao hơn kế hoạch trong khi nguồn thu không đổi, làm mức thâm hụt dự kiến tính bằng ruble nới rộng thêm hơn 1 nghìn tỷ ruble.
3
Chi phí quân sự chiếm phần lớn dư địa ngân sách
Phân tích dữ liệu Bộ Tài chính Nga của Viện Nghiên cứu Các vấn đề Quốc tế và An ninh Đức (SWP) cho thấy chi tiêu quân sự trong nửa đầu năm 2026 đạt 10,7 nghìn tỷ ruble, tăng 30% so với cùng kỳ năm 2025. Khoản này tương đương 4,7% GDP dự kiến của cả năm và 10,5% GDP trong nửa đầu năm.
33
Để so sánh, ngân sách Nga năm 2026 dự kiến chi 14,9 nghìn tỷ ruble cho quân sự, tương đương 6,3% GDP. Như vậy, tổng chi nửa đầu năm đã xấp xỉ 72% kế hoạch cho cả năm.
40
33
Quy mô này cũng vượt xa mức trước chiến sự: các báo cáo dựa trên cùng dữ liệu ngân sách cho biết chi quân sự nửa đầu năm cao hơn hơn năm lần so với năm 2021.
51
Những con số trên không tự động khẳng định tổng chi quân sự cả năm sẽ ở mức nào. Tuy nhiên, chúng giúp lý giải việc chính phủ hạn chế các khoản chi dân sự: khi nhu cầu quốc phòng và an ninh tăng nhanh hơn dự kiến, hoãn giải ngân các khoản chi dân sự không thiết yếu là cách nhanh nhất để ưu tiên tiền mặt cho những nhu cầu đó. Các báo cáo trong tháng 8 cho biết cơ quan nhà nước đã được yêu cầu trì hoãn các khoản chi không thiết yếu trong bối cảnh thiếu nguồn lực và thâm hụt mở rộng.
32
Moscow dự định bù đắp khoản thiếu hụt ra sao?
Ông Siluanov nói các nhu cầu chi và tài trợ bổ sung đã phát sinh trong quá trình thực hiện ngân sách, và chính phủ sẽ bố trí thêm nguồn vốn. Những biện pháp được nêu gồm sử dụng số dư tài khoản đã tích lũy và vay trên thị trường nợ trong nước.
19
Chính sách thuế cũng là một phần của phương án ứng phó. Nga đã tăng thuế trong năm 2026 nhằm kiềm chế thâm hụt trong khi vẫn tài trợ cho các hoạt động quân sự, trong đó có việc nâng thuế giá trị gia tăng (VAT) lên 22% từ đầu năm.
2
14
Bộ Tài chính Nga cũng đang chuẩn bị thay đổi luật thuế để tính đến chi phí của doanh nghiệp cho việc bảo vệ cơ sở vật chất và khắc phục thiệt hại do các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái. Đề xuất này cho thấy tác động tài khóa của chiến sự không chỉ nằm ở các khoản phân bổ trực tiếp cho quân đội: chi phí bảo vệ và khôi phục tài sản trong nước cũng đang trở thành vấn đề của ngân sách và chính sách thuế.
31
Các chương trình dân sự đứng trước lựa chọn khó khăn hơn
Áp lực thể hiện rõ qua thứ tự ưu tiên chi tiền. Việc hoãn các chương trình dân sự không xóa nghĩa vụ chi của chính phủ mà chỉ thay đổi thời điểm thanh toán. Đổi lại, nó cho phép Điện Kremlin dồn nguồn lực ngắn hạn cho quốc phòng, an ninh và các nhu cầu liên quan đến chiến sự trong lúc tăng thu và đi vay.
Áp lực này còn vượt ra ngoài khuôn khổ ngân sách thông thường. Cuối tháng 8, Tổng thống Vladimir Putin ban hành sắc lệnh cho phép chuyển các cơ sở hạ tầng trọng yếu sang cơ chế quản lý bên ngoài nếu chủ sở hữu không bảo vệ đầy đủ, bao gồm bảo vệ trước các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái. Phân tích của Carnegie nhận định cơ chế này cũng có thể tạo ra một con đường để phân phối lại tài sản.
36
Gộp lại, việc hoãn chi dân sự, tăng thuế, vay nợ, chi phí bảo vệ hạ tầng và các thay đổi thuế liên quan đến sửa chữa cho thấy ngân sách Nga đang phải đồng thời xử lý nhiều sức ép: không chỉ chi phí trên chiến trường, mà cả chi phí bảo vệ và khôi phục tài sản trong nước.
Mục tiêu năm 2027 thấp hơn, nhưng phụ thuộc vào các giả định
Ông Putin cho biết thâm hụt ngân sách sơ bộ năm 2027 được dự báo vào khoảng 2% GDP, dựa trên giả định giá dầu mà ông mô tả là rất thận trọng, khoảng 50 USD/thùng.
17
Đây là mức thấp hơn trần thâm hụt 3% GDP đang được Bộ Tài chính thảo luận cho năm 2026, nhưng vẫn chỉ là dự báo. Tính khả thi sẽ phụ thuộc vào nguồn thu, giá dầu, điều kiện vay nợ và đặc biệt là diễn biến của chi tiêu quân sự, an ninh.
Ông Putin công khai cho rằng thâm hụt tăng lên không tạo ra rủi ro “nghiêm trọng” đối với nền kinh tế Nga và có thể được kiểm soát. Ông đưa ra đánh giá này khi thâm hụt giai đoạn tháng 1–7 đã lên 2,8% GDP, vượt mục tiêu cả năm ban đầu.
1
Điểm cốt lõi là: thặng dư tháng 8 đem lại sự hỗ trợ tạm thời, nhưng thâm hụt trong 8 tháng đầu năm cùng nhịp độ chi quốc phòng cho thấy vì sao Nga đã dịch từ kế hoạch thâm hụt 1,6% GDP sang mức trần 3% — và vì sao chi tiêu dân sự ngày càng trở thành phần dễ bị điều chỉnh của ngân sách.
2
29
33